24 shlokas
- 1
देवदेवे गते तस्मिन्सोऽङ्गुष्ठाग्रनिपीडिताम्
कृत्वा वसुमतीं राम संवत्सरमुपासत
devadeve gate tasminso'ṅguṣṭhāgranipīḍitām
kṛtvā vasumatīṃ rāma saṃvatsaramupāsata
- 2
अथ संवत्सरे पूर्णे सर्वलोकनमस्कृतः
उमापतिः पशुपती राजानमिदमब्रवीत्
atha saṃvatsare pūrṇe sarvalokanamaskṛtaḥ
umāpatiḥ paśupatī rājānamidamabravīt
- 3
प्रीतस्तेऽहं नरश्रेष्ठ करिष्यामि तव प्रियम्
शिरसा धारयिष्यामि शैलराजसुतामहम्
prītaste'haṃ naraśreṣṭha kariṣyāmi tava priyam
śirasā dhārayiṣyāmi śailarājasutāmaham
- 4
ततो हैमवती ज्येष्ठा सर्वलोकनमस्कृता
तदा सातिमहद्रूपं कृत्वा वेगं च दुःसहम्
आकाशादपतद्राम शिवे शिवशिरस्युत
tato haimavatī jyeṣṭhā sarvalokanamaskṛtā
tadā sātimahadrūpaṃ kṛtvā vegaṃ ca duḥsaham
ākāśādapatadrāma śive śivaśirasyuta
- 5
नैव सा निर्गमं लेभे जटामण्डलमोहिता
तत्रैवाबभ्रमद्देवी संवत्सरगणान्बहून्
naiva sā nirgamaṃ lebhe jaṭāmaṇḍalamohitā
tatraivābabhramaddevī saṃvatsaragaṇānbahūn
- 6
अनेन तोषितश्चासीदत्यर्थं रघुनन्दन
विससर्ज ततो गङ्गां हरो बिन्दुसरः प्रति
anena toṣitaścāsīdatyarthaṃ raghunandana
visasarja tato gaṅgāṃ haro bindusaraḥ prati
- 7
गगनाच्छंकरशिरस्ततो धरणिमागता
व्यसर्पत जलं तत्र तीव्रशब्दपुरस्कृतम्
gaganācchaṃkaraśirastato dharaṇimāgatā
vyasarpata jalaṃ tatra tīvraśabdapuraskṛtam
- 8
ततो देवर्षिगन्धर्वा यक्षाः सिद्धगणास्तथा
व्यलोकयन्त ते तत्र गगनाद्गां गतां तदा
tato devarṣigandharvā yakṣāḥ siddhagaṇāstathā
vyalokayanta te tatra gaganādgāṃ gatāṃ tadā
- 9
विमानैर्नगराकारैर्हयैर्गजवरैस्तथा
पारिप्लवगताश्चापि देवतास्तत्र विष्ठिताः
vimānairnagarākārairhayairgajavaraistathā
pāriplavagatāścāpi devatāstatra viṣṭhitāḥ
- 10
तदद्भुततमं लोके गङ्गापतनमुत्तमम्
दिदृक्षवो देवगणाः समेयुरमितौजसः
tadadbhutatamaṃ loke gaṅgāpatanamuttamam
didṛkṣavo devagaṇāḥ sameyuramitaujasaḥ
- 11
संपतद्भिः सुरगणैस्तेषां चाभरणौजसा
शतादित्यमिवाभाति गगनं गततोयदम्
saṃpatadbhiḥ suragaṇaisteṣāṃ cābharaṇaujasā
śatādityamivābhāti gaganaṃ gatatoyadam
- 12
शिंशुमारोरगगणैर्मीनैरपि च चञ्चलैः
विद्युद्भिरिव विक्षिप्तैराकाशमभवत्तदा
śiṃśumāroragagaṇairmīnairapi ca cañcalaiḥ
vidyudbhiriva vikṣiptairākāśamabhavattadā
- 13
पाण्डुरैः सलिलोत्पीडैः कीर्यमाणैः सहस्रधा
शारदाभ्रैरिवाकीर्णं गगनं हंससम्प्लवैः
pāṇḍuraiḥ salilotpīḍaiḥ kīryamāṇaiḥ sahasradhā
śāradābhrairivākīrṇaṃ gaganaṃ haṃsasamplavaiḥ
- 14
क्वचिद्द्रुततरं याति कुटिलं क्वचिदायतम्
विनतं क्वचिदुद्धूतं क्वचिद्याति शनैः शनैः
kvaciddrutataraṃ yāti kuṭilaṃ kvacidāyatam
vinataṃ kvaciduddhūtaṃ kvacidyāti śanaiḥ śanaiḥ
- 15
सलिलेनैव सलिलं क्वचिदभ्याहतं पुनः
मुहुरूर्ध्वपथं गत्वा पपात वसुधां पुनः
salilenaiva salilaṃ kvacidabhyāhataṃ punaḥ
muhurūrdhvapathaṃ gatvā papāta vasudhāṃ punaḥ
- 16
तच्छंकरशिरोभ्रष्टं भ्रष्टं भूमितले पुनः
व्यरोचत तदा तोयं निर्मलं गतकल्मषम्
tacchaṃkaraśirobhraṣṭaṃ bhraṣṭaṃ bhūmitale punaḥ
vyarocata tadā toyaṃ nirmalaṃ gatakalmaṣam
- 17
तत्रर्षिगणगन्धर्वा वसुधातलवासिनः
भवाङ्गपतितं तोयं पवित्रमिति पस्पृशुः
tatrarṣigaṇagandharvā vasudhātalavāsinaḥ
bhavāṅgapatitaṃ toyaṃ pavitramiti paspṛśuḥ
- 18
शापात्प्रपतिता ये च गगनाद्वसुधातलम्
कृत्वा तत्राभिषेकं ते बभूवुर्गतकल्मषाः
śāpātprapatitā ye ca gaganādvasudhātalam
kṛtvā tatrābhiṣekaṃ te babhūvurgatakalmaṣāḥ
- 19
धूतपापाः पुनस्तेन तोयेनाथ सुभास्वता
पुनराकाशमाविश्य स्वांल्लोकान्प्रतिपेदिरे
dhūtapāpāḥ punastena toyenātha subhāsvatā
punarākāśamāviśya svāṃllokānpratipedire
- 20
मुमुदे मुदितो लोकस्तेन तोयेन भास्वता
कृताभिषेको गङ्गायां बभूव विगतक्लमः
mumude mudito lokastena toyena bhāsvatā
kṛtābhiṣeko gaṅgāyāṃ babhūva vigataklamaḥ
- 21
भगीरथोऽपि राजर्षिर्दिव्यं स्यन्दनमास्थितः
प्रायादग्रे महातेजास्तं गङ्गा पृष्ठतोऽन्वगात्
bhagīratho'pi rājarṣirdivyaṃ syandanamāsthitaḥ
prāyādagre mahātejāstaṃ gaṅgā pṛṣṭhato'nvagāt
- 22
देवाः सर्षिगणाः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिंनरमहोरगाः
devāḥ sarṣigaṇāḥ sarve daityadānavarākṣasāḥ
gandharvayakṣapravarāḥ sakiṃnaramahoragāḥ
- 23
सर्वाश्चाप्सरसो राम भगीरथरथानुगाः
गङ्गामन्वगमन्प्रीताः सर्वे जलचराश्च ये
sarvāścāpsaraso rāma bhagīratharathānugāḥ
gaṅgāmanvagamanprītāḥ sarve jalacarāśca ye
- 24
यतो भगीरथो राजा ततो गङ्गा यशस्विनी
जगाम सरितां श्रेष्ठा सर्वपापविनाशिनी
yato bhagīratho rājā tato gaṅgā yaśasvinī
jagāma saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpavināśinī