Sarga 36

31 shlokas

1. 1

   तप्यमाने तपो देवे देवाः सर्षिगणाः पुरा

   सेनापतिमभीप्सन्तः पितामहमुपागमन्

   tapyamāne tapo deve devāḥ sarṣigaṇāḥ purā

   senāpatimabhīpsantaḥ pitāmahamupāgaman

2. 2

   ततोऽब्रुवन्सुराः सर्वे भगवन्तं पितामहम्

   प्रणिपत्य शुभं वाक्यं सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः

   tato'bruvansurāḥ sarve bhagavantaṃ pitāmaham

   praṇipatya śubhaṃ vākyaṃ sendrāḥ sāgnipurogamāḥ

3. 3

   यो नः सेनापतिर्देव दत्तो भगवता पुरा

   स तपः परमास्थाय तप्यते स्म सहोमया

   yo naḥ senāpatirdeva datto bhagavatā purā

   sa tapaḥ paramāsthāya tapyate sma sahomayā

4. 4

   यदत्रानन्तरं कार्यं लोकानां हितकाम्यया

   संविधत्स्व विधानज्ञ त्वं हि नः परमा गतिः

   yadatrānantaraṃ kāryaṃ lokānāṃ hitakāmyayā

   saṃvidhatsva vidhānajña tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ

5. 5

   देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः

   सान्त्वयन्मधुरैर्वाक्यैस्त्रिदशानिदमब्रवीत्

   devatānāṃ vacaḥ śrutvā sarvalokapitāmahaḥ

   sāntvayanmadhurairvākyaistridaśānidamabravīt

6. 6

   शैलपुत्र्या यदुक्तं तन्न प्रजास्यथ पत्निषु

   तस्या वचनमक्लिष्टं सत्यमेव न संशयः

   śailaputryā yaduktaṃ tanna prajāsyatha patniṣu

   tasyā vacanamakliṣṭaṃ satyameva na saṃśayaḥ

7. 7

   इयमाकाशगा गङ्गा यस्यां पुत्रं हुताशनः

   जनयिष्यति देवानां सेनापतिमरिंदमम्

   iyamākāśagā gaṅgā yasyāṃ putraṃ hutāśanaḥ

   janayiṣyati devānāṃ senāpatimariṃdamam

8. 8

   ज्येष्ठा शैलेन्द्रदुहिता मानयिष्यति तं सुतम्

   उमायास्तद्बहुमतं भविष्यति न संशयः

   jyeṣṭhā śailendraduhitā mānayiṣyati taṃ sutam

   umāyāstadbahumataṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

9. 9

   तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृतार्था रघुनन्दन

   प्रणिपत्य सुराः सर्वे पितामहमपूजयन्

   tacchrutvā vacanaṃ tasya kṛtārthā raghunandana

   praṇipatya surāḥ sarve pitāmahamapūjayan

10. 10

    ते गत्वा पर्वतं राम कैलासं धातुमण्डितम्

    अग्निं नियोजयामासुः पुत्रार्थं सर्वदेवताः

    te gatvā parvataṃ rāma kailāsaṃ dhātumaṇḍitam

    agniṃ niyojayāmāsuḥ putrārthaṃ sarvadevatāḥ

11. 11

    देवकार्यमिदं देव समाधत्स्व हुताशन

    शैलपुत्र्यां महातेजो गङ्गायां तेज उत्सृज

    devakāryamidaṃ deva samādhatsva hutāśana

    śailaputryāṃ mahātejo gaṅgāyāṃ teja utsṛja

12. 12

    देवतानां प्रतिज्ञाय गङ्गामभ्येत्य पावकः

    गर्भं धारय वै देवि देवतानामिदं प्रियम्

    devatānāṃ pratijñāya gaṅgāmabhyetya pāvakaḥ

    garbhaṃ dhāraya vai devi devatānāmidaṃ priyam

13. 13

    इत्येतद्वचनं श्रुत्वा दिव्यं रूपमधारयत्

    स तस्या महिमां दृष्ट्वा समन्तादवकीर्यत

    ityetadvacanaṃ śrutvā divyaṃ rūpamadhārayat

    sa tasyā mahimāṃ dṛṣṭvā samantādavakīryata

14. 14

    समन्ततस्तदा देवीमभ्यषिञ्चत पावकः

    सर्वस्रोतांसि पूर्णानि गङ्गाया रघुनन्दन

    samantatastadā devīmabhyaṣiñcata pāvakaḥ

    sarvasrotāṃsi pūrṇāni gaṅgāyā raghunandana

15. 15

    तमुवाच ततो गङ्गा सर्वदेवपुरोहितम्

    अशक्ता धारणे देव तव तेजः समुद्धतम्

    दह्यमानाग्निना तेन संप्रव्यथितचेतना

    tamuvāca tato gaṅgā sarvadevapurohitam

    aśaktā dhāraṇe deva tava tejaḥ samuddhatam

    dahyamānāgninā tena saṃpravyathitacetanā

16. 16

    अथाब्रवीदिदं गङ्गां सर्वदेवहुताशनः

    इह हैमवते पादे गर्भोऽयं संनिवेश्यताम्

    athābravīdidaṃ gaṅgāṃ sarvadevahutāśanaḥ

    iha haimavate pāde garbho'yaṃ saṃniveśyatām

17. 17

    श्रुत्वा त्वग्निवचो गङ्गा तं गर्भमतिभास्वरम्

    उत्ससर्ज महातेजाः स्रोतोभ्यो हि तदानघ

    śrutvā tvagnivaco gaṅgā taṃ garbhamatibhāsvaram

    utsasarja mahātejāḥ srotobhyo hi tadānagha

18. 18

    यदस्या निर्गतं तस्मात्तप्तजाम्बूनदप्रभम्

    काञ्चनं धरणीं प्राप्तं हिरण्यममलं शुभम्

    yadasyā nirgataṃ tasmāttaptajāmbūnadaprabham

    kāñcanaṃ dharaṇīṃ prāptaṃ hiraṇyamamalaṃ śubham

19. 19

    ताम्रं कार्ष्णायसं चैव तैक्ष्ण्यादेवाभिजायत

    मलं तस्याभवत्तत्र त्रपुसीसकमेव च

    tāmraṃ kārṣṇāyasaṃ caiva taikṣṇyādevābhijāyata

    malaṃ tasyābhavattatra trapusīsakameva ca

20. 20

    तदेतद्धरणीं प्राप्य नानाधातुरवर्धत

    tadetaddharaṇīṃ prāpya nānādhāturavardhata

21. 21

    निक्षिप्तमात्रे गर्भे तु तेजोभिरभिरञ्जितम्

    सर्वं पर्वतसंनद्धं सौवर्णमभवद्वनम्

    nikṣiptamātre garbhe tu tejobhirabhirañjitam

    sarvaṃ parvatasaṃnaddhaṃ sauvarṇamabhavadvanam

22. 22

    जातरूपमिति ख्यातं तदा प्रभृति राघव

    सुवर्णं पुरुषव्याघ्र हुताशनसमप्रभम्

    jātarūpamiti khyātaṃ tadā prabhṛti rāghava

    suvarṇaṃ puruṣavyāghra hutāśanasamaprabham

23. 23

    तं कुमारं ततो जातं सेन्द्राः सहमरुद्गणाः

    क्षीरसम्भावनार्थाय कृत्तिकाः समयोजयन्

    taṃ kumāraṃ tato jātaṃ sendrāḥ sahamarudgaṇāḥ

    kṣīrasambhāvanārthāya kṛttikāḥ samayojayan

24. 24

    ताः क्षीरं जातमात्रस्य कृत्वा समयमुत्तमम्

    ददुः पुत्रोऽयमस्माकं सर्वासामिति निश्चिताः

    tāḥ kṣīraṃ jātamātrasya kṛtvā samayamuttamam

    daduḥ putro'yamasmākaṃ sarvāsāmiti niścitāḥ

25. 25

    ततस्तु देवताः सर्वाः कार्तिकेय इति ब्रुवन्

    पुत्रस्त्रैलोक्यविख्यातो भविष्यति न संशयः

    tatastu devatāḥ sarvāḥ kārtikeya iti bruvan

    putrastrailokyavikhyāto bhaviṣyati na saṃśayaḥ

26. 26

    तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स्कन्नं गर्भपरिस्रवे

    स्नापयन्परया लक्ष्म्या दीप्यमानमिवानलम्

    teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā skannaṃ garbhaparisrave

    snāpayanparayā lakṣmyā dīpyamānamivānalam

27. 27

    स्कन्द इत्यब्रुवन्देवाः स्कन्नं गर्भपरिस्रवात्

    कार्तिकेयं महाभागं काकुत्स्थ ज्वलनोपमम्

    skanda ityabruvandevāḥ skannaṃ garbhaparisravāt

    kārtikeyaṃ mahābhāgaṃ kākutstha jvalanopamam

28. 28

    प्रादुर्भूतं ततः क्षीरं कृत्तिकानामनुत्तमम्

    षण्णां षडाननो भूत्वा जग्राह स्तनजं पयः

    prādurbhūtaṃ tataḥ kṣīraṃ kṛttikānāmanuttamam

    ṣaṇṇāṃ ṣaḍānano bhūtvā jagrāha stanajaṃ payaḥ

29. 29

    गृहीत्वा क्षीरमेकाह्ना सुकुमारवपुस्तदा

    अजयत्स्वेन वीर्येण दैत्यसैन्यगणान्विभुः

    gṛhītvā kṣīramekāhnā sukumāravapustadā

    ajayatsvena vīryeṇa daityasainyagaṇānvibhuḥ

30. 30

    सुरसेनागणपतिं ततस्तममलद्युतिम्

    अभ्यषिञ्चन्सुरगणाः समेत्याग्निपुरोगमाः

    surasenāgaṇapatiṃ tatastamamaladyutim

    abhyaṣiñcansuragaṇāḥ sametyāgnipurogamāḥ