Sarga 52

33 shlokas

1. 1

   एवमुक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम्

   उवाच हनुमान्वाक्यं तामनिन्दितचेष्टिताम्

   evamuktaḥ śubhaṃ vākyaṃ tāpasyā dharmasaṃhitam

   uvāca hanumānvākyaṃ tāmaninditaceṣṭitām

2. 2

   शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणि

   यः कृतः समयोऽस्माकं सुग्रीवेण महात्मना

   स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम्

   śaraṇaṃ tvāṃ prapannāḥ smaḥ sarve vai dharmacāriṇi

   yaḥ kṛtaḥ samayo'smākaṃ sugrīveṇa mahātmanā

   sa tu kālo vyatikrānto bile ca parivartatām

3. 3

   सा त्वमस्माद्बिलाद्घोरादुत्तारयितुमर्हसि

   sā tvamasmādbilādghorāduttārayitumarhasi

4. 4

   तस्मात्सुग्रीववचनादतिक्रान्तान्गतायुषः

   त्रातुमर्हसि नः सर्वान्सुग्रीवभयशङ्कितान्

   tasmātsugrīvavacanādatikrāntāngatāyuṣaḥ

   trātumarhasi naḥ sarvānsugrīvabhayaśaṅkitān

5. 5

   महच्च कार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि

   तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः

   mahacca kāryamasmābhiḥ kartavyaṃ dharmacāriṇi

   taccāpi na kṛtaṃ kāryamasmābhiriha vāsibhiḥ

6. 6

   एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत्

   जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्

   evamuktā hanumatā tāpasī vākyamabravīt

   jīvatā duṣkaraṃ manye praviṣṭena nivartitum

7. 7

   तपसस्तु प्रभावेन नियमोपार्जितेन च

   सर्वानेव बिलादस्मादुद्धरिष्यामि वानरान्

   tapasastu prabhāvena niyamopārjitena ca

   sarvāneva bilādasmāduddhariṣyāmi vānarān

8. 8

   निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुंगवाः

   न हि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः

   nimīlayata cakṣūṃṣi sarve vānarapuṃgavāḥ

   na hi niṣkramituṃ śakyamanimīlitalocanaiḥ

9. 9

   ततः संमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः

   सहसा पिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकाङ्क्षिणः

   tataḥ saṃmīlitāḥ sarve sukumārāṅgulaiḥ karaiḥ

   sahasā pidadhurdṛṣṭiṃ hṛṣṭā gamanakāṅkṣiṇaḥ

10. 10

    वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा

    निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया

    vānarāstu mahātmāno hastaruddhamukhāstadā

    nimeṣāntaramātreṇa bilāduttāritāstayā

11. 11

    ततस्तान्वानरान्सर्वांस्तापसी धर्मचारिणी

    निःसृतान्विषमात्तस्मात्समाश्वास्येदमब्रवीत्

    tatastānvānarānsarvāṃstāpasī dharmacāriṇī

    niḥsṛtānviṣamāttasmātsamāśvāsyedamabravīt

12. 12

    एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान्नानाद्रुमलतायुतः

    एष प्रस्रवणः शैलः सागरोऽयं महोदधिः

    eṣa vindhyo giriḥ śrīmānnānādrumalatāyutaḥ

    eṣa prasravaṇaḥ śailaḥ sāgaro'yaṃ mahodadhiḥ

13. 13

    स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः

    इत्युक्त्वा तद्बिलं श्रीमत्प्रविवेश स्वयंप्रभा

    svasti vo'stu gamiṣyāmi bhavanaṃ vānararṣabhāḥ

    ityuktvā tadbilaṃ śrīmatpraviveśa svayaṃprabhā

14. 14

    ततस्ते ददृशुर्घोरं सागरं वरुणालयम्

    अपारमभिगर्जन्तं घोरैरूर्मिभिराकुलम्

    tataste dadṛśurghoraṃ sāgaraṃ varuṇālayam

    apāramabhigarjantaṃ ghorairūrmibhirākulam

15. 15

    मयस्य मायाविहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्

    तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः

    mayasya māyāvihitaṃ giridurgaṃ vicinvatām

    teṣāṃ māso vyatikrānto yo rājñā samayaḥ kṛtaḥ

16. 16

    विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे सम्प्रपुष्पितपादपे

    उपविश्य महाभागाश्चिन्तामापेदिरे तदा

    vindhyasya tu gireḥ pāde samprapuṣpitapādape

    upaviśya mahābhāgāścintāmāpedire tadā

17. 17

    ततः पुष्पातिभाराग्रांल्लताशतसमावृतान्

    द्रुमान्वासन्तिकान्दृष्ट्वा बभूवुर्भयशङ्किताः

    tataḥ puṣpātibhārāgrāṃllatāśatasamāvṛtān

    drumānvāsantikāndṛṣṭvā babhūvurbhayaśaṅkitāḥ

18. 18

    ते वसन्तमनुप्राप्तं प्रतिवेद्य परस्परम्

    नष्टसंदेशकालार्था निपेतुर्धरणीतले

    te vasantamanuprāptaṃ prativedya parasparam

    naṣṭasaṃdeśakālārthā nipeturdharaṇītale

19. 19

    स तु सिंहर्षभस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः

    युवराजो महाप्राज्ञ अङ्गदो वाक्यमब्रवीत्

    sa tu siṃharṣabhaskandhaḥ pīnāyatabhujaḥ kapiḥ

    yuvarājo mahāprājña aṅgado vākyamabravīt

20. 20

    शासनात्कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः

    मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुध्यते

    śāsanātkapirājasya vayaṃ sarve vinirgatāḥ

    māsaḥ pūrṇo bilasthānāṃ harayaḥ kiṃ na budhyate

21. 21

    तस्मिन्नतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्

    प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम्

    tasminnatīte kāle tu sugrīveṇa kṛte svayam

    prāyopaveśanaṃ yuktaṃ sarveṣāṃ ca vanaukasām

22. 22

    तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः स्वामिभावे व्यवस्थितः

    न क्षमिष्यति नः सर्वानपराधकृतो गतान्

    tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvaḥ svāmibhāve vyavasthitaḥ

    na kṣamiṣyati naḥ sarvānaparādhakṛto gatān

23. 23

    अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापमेव करिष्यति

    तस्मात्क्षममिहाद्यैव प्रायोपविशनं हि नः

    apravṛttau ca sītāyāḥ pāpameva kariṣyati

    tasmātkṣamamihādyaiva prāyopaviśanaṃ hi naḥ

24. 24

    त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च धनानि च गृहाणि च

    यावन्न घातयेद्राजा सर्वान्प्रतिगतानितः

    वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान्मृत्युरिहैव नः

    tyaktvā putrāṃśca dārāṃśca dhanāni ca gṛhāṇi ca

    yāvanna ghātayedrājā sarvānpratigatānitaḥ

    vadhenāpratirūpeṇa śreyānmṛtyurihaiva naḥ

25. 25

    न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः

    नरेन्द्रेणाभिषिक्तोऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा

    na cāhaṃ yauvarājyena sugrīveṇābhiṣecitaḥ

    narendreṇābhiṣikto'smi rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

26. 26

    स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम्

    घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः

    sa pūrvaṃ baddhavairo māṃ rājā dṛṣṭvā vyatikramam

    ghātayiṣyati daṇḍena tīkṣṇena kṛtaniścayaḥ

27. 27

    किं मे सुहृद्भिर्व्यसनं पश्यद्भिर्जीवितान्तरे

    इहैव प्रायमासिष्ये पुण्ये सागररोधसि

    kiṃ me suhṛdbhirvyasanaṃ paśyadbhirjīvitāntare

    ihaiva prāyamāsiṣye puṇye sāgararodhasi

28. 28

    एतच्छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्

    सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यमब्रुवन्

    etacchrutvā kumāreṇa yuvarājena bhāṣitam

    sarve te vānaraśreṣṭhāḥ karuṇaṃ vākyamabruvan

29. 29

    तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियासक्तश्च राघवः

    अदृष्टायां च वैदेह्यां दृष्ट्वास्मांश्च समागतान्

    tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvaḥ priyāsaktaśca rāghavaḥ

    adṛṣṭāyāṃ ca vaidehyāṃ dṛṣṭvāsmāṃśca samāgatān

30. 30

    राघवप्रियकामार्थं घातयिष्यत्यसंशयम्

    न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः

    rāghavapriyakāmārthaṃ ghātayiṣyatyasaṃśayam

    na kṣamaṃ cāparāddhānāṃ gamanaṃ svāmipārśvataḥ