Sarga 11

52 shlokas

1. 1

   रामस्य वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्

   सुग्रीवः पूजयांचक्रे राघवं प्रशशंस च

   rāmasya vacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam

   sugrīvaḥ pūjayāṃcakre rāghavaṃ praśaśaṃsa ca

2. 2

   असंशयं प्रज्वलितैस्तीक्ष्णैर्मर्मातिगैः शरैः

   त्वं दहेः कुपितो लोकान्युगान्त इव भास्करः

   asaṃśayaṃ prajvalitaistīkṣṇairmarmātigaiḥ śaraiḥ

   tvaṃ daheḥ kupito lokānyugānta iva bhāskaraḥ

3. 3

   वालिनः पौरुषं यत्तद्यच्च वीर्यं धृतिश्च या

   तन्ममैकमनाः श्रुत्वा विधत्स्व यदनन्तरम्

   vālinaḥ pauruṣaṃ yattadyacca vīryaṃ dhṛtiśca yā

   tanmamaikamanāḥ śrutvā vidhatsva yadanantaram

4. 4

   समुद्रात्पश्चिमात्पूर्वं दक्षिणादपि चोत्तरम्

   क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः

   samudrātpaścimātpūrvaṃ dakṣiṇādapi cottaram

   krāmatyanudite sūrye vālī vyapagataklamaḥ

5. 5

   अग्राण्यारुह्य शैलानां शिखराणि महान्त्यपि

   ऊर्ध्वमुत्क्षिप्य तरसा प्रतिगृह्णाति वीर्यवान्

   agrāṇyāruhya śailānāṃ śikharāṇi mahāntyapi

   ūrdhvamutkṣipya tarasā pratigṛhṇāti vīryavān

6. 6

   बहवः सारवन्तश्च वनेषु विविधा द्रुमाः

   वालिना तरसा भग्ना बलं प्रथयतात्मनः

   bahavaḥ sāravantaśca vaneṣu vividhā drumāḥ

   vālinā tarasā bhagnā balaṃ prathayatātmanaḥ

7. 7

   महिषो दुन्दुभिर्नाम कैलासशिखरप्रभः

   बलं नागसहस्रस्य धारयामास वीर्यवान्

   mahiṣo dundubhirnāma kailāsaśikharaprabhaḥ

   balaṃ nāgasahasrasya dhārayāmāsa vīryavān

8. 8

   वीर्योत्सेकेन दुष्टात्मा वरदानाच्च मोहितः

   जगाम स महाकायः समुद्रं सरितां पतिम्

   vīryotsekena duṣṭātmā varadānācca mohitaḥ

   jagāma sa mahākāyaḥ samudraṃ saritāṃ patim

9. 9

   ऊर्मिमन्तमतिक्रम्य सागरं रत्नसंचयम्

   मम युद्धं प्रयच्छेति तमुवाच महार्णवम्

   ūrmimantamatikramya sāgaraṃ ratnasaṃcayam

   mama yuddhaṃ prayaccheti tamuvāca mahārṇavam

10. 10

    ततः समुद्रो धर्मात्मा समुत्थाय महाबलः

    अब्रवीद्वचनं राजन्नसुरं कालचोदितम्

    tataḥ samudro dharmātmā samutthāya mahābalaḥ

    abravīdvacanaṃ rājannasuraṃ kālacoditam

11. 11

    समर्थो नास्मि ते दातुं युद्धं युद्धविशारद

    श्रूयतामभिधास्यामि यस्ते युद्धं प्रदास्यति

    samartho nāsmi te dātuṃ yuddhaṃ yuddhaviśārada

    śrūyatāmabhidhāsyāmi yaste yuddhaṃ pradāsyati

12. 12

    शैलराजो महारण्ये तपस्विशरणं परम्

    शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः

    śailarājo mahāraṇye tapasviśaraṇaṃ param

    śaṃkaraśvaśuro nāmnā himavāniti viśrutaḥ

13. 13

    गुहाप्रस्रवणोपेतो बहुकन्दरनिर्झरः

    स समर्थस्तव प्रीतिमतुलां कर्तुमाहवे

    guhāprasravaṇopeto bahukandaranirjharaḥ

    sa samarthastava prītimatulāṃ kartumāhave

14. 14

    तं भीतमिति विज्ञाय समुद्रमसुरोत्तमः

    हिमवद्वनमागच्छच्छरश्चापादिव च्युतः

    taṃ bhītamiti vijñāya samudramasurottamaḥ

    himavadvanamāgacchaccharaścāpādiva cyutaḥ

15. 15

    ततस्तस्य गिरेः श्वेता गजेन्द्रविपुलाः शिलाः

    चिक्षेप बहुधा भूमौ दुन्दुभिर्विननाद च

    tatastasya gireḥ śvetā gajendravipulāḥ śilāḥ

    cikṣepa bahudhā bhūmau dundubhirvinanāda ca

16. 16

    ततः श्वेताम्बुदाकारः सौम्यः प्रीतिकराकृतिः

    हिमवानब्रवीद्वाक्यं स्व एव शिखरे स्थितः

    tataḥ śvetāmbudākāraḥ saumyaḥ prītikarākṛtiḥ

    himavānabravīdvākyaṃ sva eva śikhare sthitaḥ

17. 17

    क्लेष्टुमर्हसि मां न त्वं दुन्दुभे धर्मवत्सल

    रणकर्मस्वकुशलस्तपस्विशरणं ह्यहम्

    kleṣṭumarhasi māṃ na tvaṃ dundubhe dharmavatsala

    raṇakarmasvakuśalastapasviśaraṇaṃ hyaham

18. 18

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा गिरिराजस्य धीमतः

    उवाच दुन्दुभिर्वाक्यं क्रोधात्संरक्तलोचनः

    tasya tadvacanaṃ śrutvā girirājasya dhīmataḥ

    uvāca dundubhirvākyaṃ krodhātsaṃraktalocanaḥ

19. 19

    यदि युद्धेऽसमर्थस्त्वं मद्भयाद्वा निरुद्यमः

    तमाचक्ष्व प्रदद्यान्मे योऽद्य युद्धं युयुत्सतः

    yadi yuddhe'samarthastvaṃ madbhayādvā nirudyamaḥ

    tamācakṣva pradadyānme yo'dya yuddhaṃ yuyutsataḥ

20. 20

    हिमवानब्रवीद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः

    अनुक्तपूर्वं धर्मात्मा क्रोधात्तमसुरोत्तमम्

    himavānabravīdvākyaṃ śrutvā vākyaviśāradaḥ

    anuktapūrvaṃ dharmātmā krodhāttamasurottamam

21. 21

    वाली नाम महाप्राज्ञः शक्रतुल्यपराक्रमः

    अध्यास्ते वानरः श्रीमान्किष्किन्धामतुलप्रभाम्

    vālī nāma mahāprājñaḥ śakratulyaparākramaḥ

    adhyāste vānaraḥ śrīmānkiṣkindhāmatulaprabhām

22. 22

    स समर्थो महाप्राज्ञस्तव युद्धविशारदः

    द्वंद्वयुद्धं महद्दातुं नमुचेरिव वासवः

    sa samartho mahāprājñastava yuddhaviśāradaḥ

    dvaṃdvayuddhaṃ mahaddātuṃ namuceriva vāsavaḥ

23. 23

    तं शीघ्रमभिगच्छ त्वं यदि युद्धमिहेच्छसि

    स हि दुर्धर्षणो नित्यं शूरः समरकर्मणि

    taṃ śīghramabhigaccha tvaṃ yadi yuddhamihecchasi

    sa hi durdharṣaṇo nityaṃ śūraḥ samarakarmaṇi

24. 24

    श्रुत्वा हिमवतो वाक्यं क्रोधाविष्टः स दुन्दुभिः

    जगाम तां पुरीं तस्य किष्किन्धां वालिनस्तदा

    śrutvā himavato vākyaṃ krodhāviṣṭaḥ sa dundubhiḥ

    jagāma tāṃ purīṃ tasya kiṣkindhāṃ vālinastadā

25. 25

    धारयन्माहिषं रूपं तीक्ष्णशृङ्गो भयावहः

    प्रावृषीव महामेघस्तोयपूर्णो नभस्तले

    dhārayanmāhiṣaṃ rūpaṃ tīkṣṇaśṛṅgo bhayāvahaḥ

    prāvṛṣīva mahāmeghastoyapūrṇo nabhastale

26. 26

    ततस्तु द्वारमागम्य किष्किन्धाया महाबलः

    ननर्द कम्पयन्भूमिं दुन्दुभिर्दुन्दुभिर्यथा

    tatastu dvāramāgamya kiṣkindhāyā mahābalaḥ

    nanarda kampayanbhūmiṃ dundubhirdundubhiryathā

27. 27

    समीपजान्द्रुमान्भञ्जन्वसुधां दारयन्खुरैः

    विषाणेनोल्लिखन्दर्पात्तद्द्वारं द्विरदो यथा

    samīpajāndrumānbhañjanvasudhāṃ dārayankhuraiḥ

    viṣāṇenollikhandarpāttaddvāraṃ dvirado yathā

28. 28

    अन्तःपुरगतो वाली श्रुत्वा शब्दममर्षणः

    निष्पपात सह स्त्रीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः

    antaḥpuragato vālī śrutvā śabdamamarṣaṇaḥ

    niṣpapāta saha strībhistārābhiriva candramāḥ

29. 29

    मितं व्यक्ताक्षरपदं तमुवाच स दुन्दुभिम्

    हरीणामीश्वरो वाली सर्वेषां वनचारिणाम्

    mitaṃ vyaktākṣarapadaṃ tamuvāca sa dundubhim

    harīṇāmīśvaro vālī sarveṣāṃ vanacāriṇām

30. 30

    किमर्थं नगरद्वारमिदं रुद्ध्वा विनर्दसि

    दुन्दुभे विदितो मेऽसि रक्ष प्राणान्महाबल

    kimarthaṃ nagaradvāramidaṃ ruddhvā vinardasi

    dundubhe vidito me'si rakṣa prāṇānmahābala