Sarga 16

27 shlokas

1. 1

   तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्

   वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत्

   tāmevaṃ bruvatīṃ tārāṃ tārādhipanibhānanām

   vālī nirbhartsayāmāsa vacanaṃ cedamabravīt

2. 2

   गर्जतोऽस्य च संरम्भं भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः

   मर्षयिष्याम्यहं केन कारणेन वरानने

   garjato'sya ca saṃrambhaṃ bhrātuḥ śatrorviśeṣataḥ

   marṣayiṣyāmyahaṃ kena kāraṇena varānane

3. 3

   अधर्षितानां शूराणां समरेष्वनिवर्तिनाम्

   धर्षणामर्षणं भीरु मरणादतिरिच्यते

   adharṣitānāṃ śūrāṇāṃ samareṣvanivartinām

   dharṣaṇāmarṣaṇaṃ bhīru maraṇādatiricyate

4. 4

   सोढुं न च समर्थोऽहं युद्धकामस्य संयुगे

   सुग्रीवस्य च संरम्भं हीनग्रीवस्य गर्जतः

   soḍhuṃ na ca samartho'haṃ yuddhakāmasya saṃyuge

   sugrīvasya ca saṃrambhaṃ hīnagrīvasya garjataḥ

5. 5

   न च कार्यो विषादस्ते राघवं प्रति मत्कृते

   धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च कथं पापं करिष्यति

   na ca kāryo viṣādaste rāghavaṃ prati matkṛte

   dharmajñaśca kṛtajñaśca kathaṃ pāpaṃ kariṣyati

6. 6

   निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथं भूयोऽनुगच्छसि

   सौहृदं दर्शितं तारे मयि भक्तिः कृता त्वया

   nivartasva saha strībhiḥ kathaṃ bhūyo'nugacchasi

   sauhṛdaṃ darśitaṃ tāre mayi bhaktiḥ kṛtā tvayā

7. 7

   प्रतियोत्स्याम्यहं गत्वा सुग्रीवं जहि सम्भ्रमम्

   दर्पं चास्य विनेष्यामि न च प्राणैर्विमोक्ष्यते

   pratiyotsyāmyahaṃ gatvā sugrīvaṃ jahi sambhramam

   darpaṃ cāsya vineṣyāmi na ca prāṇairvimokṣyate

8. 8

   शापितासि मम प्राणैर्निवर्तस्व जयेन च

   अहं जित्वा निवर्तिष्ये तमलं भ्रातरं रणे

   śāpitāsi mama prāṇairnivartasva jayena ca

   ahaṃ jitvā nivartiṣye tamalaṃ bhrātaraṃ raṇe

9. 9

   तं तु तारा परिष्वज्य वालिनं प्रियवादिनी

   चकार रुदती मन्दं दक्षिणा सा प्रदक्षिणम्

   taṃ tu tārā pariṣvajya vālinaṃ priyavādinī

   cakāra rudatī mandaṃ dakṣiṇā sā pradakṣiṇam

10. 10

    ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा मन्त्रवद्विजयैषिणी

    अन्तःपुरं सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोकमोहिता

    tataḥ svastyayanaṃ kṛtvā mantravadvijayaiṣiṇī

    antaḥpuraṃ saha strībhiḥ praviṣṭā śokamohitā

11. 11

    प्रविष्टायां तु तारायां सह स्त्रीभिः स्वमालयम्

    नगरान्निर्ययौ क्रुद्धो महासर्प इव श्वसन्

    praviṣṭāyāṃ tu tārāyāṃ saha strībhiḥ svamālayam

    nagarānniryayau kruddho mahāsarpa iva śvasan

12. 12

    स निःश्वस्य महावेगो वाली परमरोषणः

    सर्वतश्चारयन्दृष्टिं शत्रुदर्शनकाङ्क्षया

    sa niḥśvasya mahāvego vālī paramaroṣaṇaḥ

    sarvataścārayandṛṣṭiṃ śatrudarśanakāṅkṣayā

13. 13

    स ददर्श ततः श्रीमान्सुग्रीवं हेमपिङ्गलम्

    सुसंवीतमवष्टब्धं दीप्यमानमिवानलम्

    sa dadarśa tataḥ śrīmānsugrīvaṃ hemapiṅgalam

    susaṃvītamavaṣṭabdhaṃ dīpyamānamivānalam

14. 14

    स तं दृष्ट्वा महावीर्यं सुग्रीवं पर्यवस्थितम्

    गाढं परिदधे वासो वाली परमरोषणः

    sa taṃ dṛṣṭvā mahāvīryaṃ sugrīvaṃ paryavasthitam

    gāḍhaṃ paridadhe vāso vālī paramaroṣaṇaḥ

15. 15

    स वाली गाढसंवीतो मुष्टिमुद्यम्य वीर्यवान्

    सुग्रीवमेवाभिमुखो ययौ योद्धुं कृतक्षणः

    sa vālī gāḍhasaṃvīto muṣṭimudyamya vīryavān

    sugrīvamevābhimukho yayau yoddhuṃ kṛtakṣaṇaḥ

16. 16

    श्लिष्टमुष्टिं समुद्यम्य संरब्धतरमागतः

    सुग्रीवोऽपि समुद्दिश्य वालिनं हेममालिनम्

    śliṣṭamuṣṭiṃ samudyamya saṃrabdhataramāgataḥ

    sugrīvo'pi samuddiśya vālinaṃ hemamālinam

17. 17

    तं वाली क्रोधताम्राक्षः सुग्रीवं रणपण्डितम्

    आपतन्तं महावेगमिदं वचनमब्रवीत्

    taṃ vālī krodhatāmrākṣaḥ sugrīvaṃ raṇapaṇḍitam

    āpatantaṃ mahāvegamidaṃ vacanamabravīt

18. 18

    एष मुष्टिर्मया बद्धो गाढः सुनिहिताङ्गुलिः

    मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति

    eṣa muṣṭirmayā baddho gāḍhaḥ sunihitāṅguliḥ

    mayā vegavimuktaste prāṇānādāya yāsyati

19. 19

    एवमुक्तस्तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनमब्रवीत्

    तवैव च हरन्प्राणान्मुष्टिः पततु मूर्धनि

    evamuktastu sugrīvaḥ kruddho vālinamabravīt

    tavaiva ca haranprāṇānmuṣṭiḥ patatu mūrdhani

20. 20

    ताडितस्तेन संक्रुद्धः समभिक्रम्य वेगतः

    अभवच्छोणितोद्गारी सोत्पीड इव पर्वतः

    tāḍitastena saṃkruddhaḥ samabhikramya vegataḥ

    abhavacchoṇitodgārī sotpīḍa iva parvataḥ

21. 21

    सुग्रीवेण तु निःसङ्गं सालमुत्पाट्य तेजसा

    गात्रेष्वभिहतो वाली वज्रेणेव महागिरिः

    sugrīveṇa tu niḥsaṅgaṃ sālamutpāṭya tejasā

    gātreṣvabhihato vālī vajreṇeva mahāgiriḥ

22. 22

    स तु वाली प्रचरितः सालताडनविह्वलः

    गुरुभारसमाक्रान्ता सागरे नौरिवाभवत्

    sa tu vālī pracaritaḥ sālatāḍanavihvalaḥ

    gurubhārasamākrāntā sāgare naurivābhavat

23. 23

    तौ भीमबलविक्रान्तौ सुपर्णसमवेगिनौ

    प्रवृद्धौ घोरवपुषौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे

    tau bhīmabalavikrāntau suparṇasamaveginau

    pravṛddhau ghoravapuṣau candrasūryāvivāmbare

24. 24

    वालिना भग्नदर्पस्तु सुग्रीवो मन्दविक्रमः

    वालिनं प्रति सामर्षो दर्शयामास लाघवम्

    vālinā bhagnadarpastu sugrīvo mandavikramaḥ

    vālinaṃ prati sāmarṣo darśayāmāsa lāghavam

25. 25

    ततो धनुषि संधाय शरमाशीविषोपमम्

    राघवेण महाबाणो वालिवक्षसि पातितः

    tato dhanuṣi saṃdhāya śaramāśīviṣopamam

    rāghaveṇa mahābāṇo vālivakṣasi pātitaḥ

26. 26

    वेगेनाभिहतो वाली निपपात महीतले

    vegenābhihato vālī nipapāta mahītale

27. 27

    अथोक्षितः शोणिततोयविस्रवैः सुपुष्पिताशोक इवानिलोद्धतः

    विचेतनो वासवसूनुराहवे प्रभ्रंशितेन्द्रध्वजवत्क्षितिं गतः

    athokṣitaḥ śoṇitatoyavisravaiḥ supuṣpitāśoka ivāniloddhataḥ

    vicetano vāsavasūnurāhave prabhraṃśitendradhvajavatkṣitiṃ gataḥ