21 shlokas
- 1
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्
स्वामिसत्कारसंयुक्तमङ्गदो वाक्यमब्रवीत्
śrutvā hanumato vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam
svāmisatkārasaṃyuktamaṅgado vākyamabravīt
- 2
स्थैर्यं सर्वात्मना शौचमानृशंस्यमथार्जवम्
विक्रमैश्चैव धैर्यं च सुग्रीवे नोपपद्यते
sthairyaṃ sarvātmanā śaucamānṛśaṃsyamathārjavam
vikramaiścaiva dhairyaṃ ca sugrīve nopapadyate
- 3
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य यो भार्यां जीवितो महिषीं प्रियाम्
धर्मेण मातरं यस्तु स्वीकरोति जुगुप्सितः
bhrāturjyeṣṭhasya yo bhāryāṃ jīvito mahiṣīṃ priyām
dharmeṇa mātaraṃ yastu svīkaroti jugupsitaḥ
- 4
कथं स धर्मं जानीते येन भ्रात्रा दुरात्मना
युद्धायाभिनियुक्तेन बिलस्य पिहितं मुखम्
kathaṃ sa dharmaṃ jānīte yena bhrātrā durātmanā
yuddhāyābhiniyuktena bilasya pihitaṃ mukham
- 5
सत्यात्पाणिगृहीतश्च कृतकर्मा महायशाः
विस्मृतो राघवो येन स कस्य सुकृतं स्मरेत्
satyātpāṇigṛhītaśca kṛtakarmā mahāyaśāḥ
vismṛto rāghavo yena sa kasya sukṛtaṃ smaret
- 6
लक्ष्मणस्य भयाद्येन नाधर्मभयभीरुणा
आदिष्टा मार्गितुं सीतां धर्ममस्मिन्कथं भवेत्
lakṣmaṇasya bhayādyena nādharmabhayabhīruṇā
ādiṣṭā mārgituṃ sītāṃ dharmamasminkathaṃ bhavet
- 7
तस्मिन्पापे कृतघ्ने तु स्मृतिहीने चलात्मनि
आर्यः को विश्वसेज्जातु तत्कुलीनो जिजीविषुः
tasminpāpe kṛtaghne tu smṛtihīne calātmani
āryaḥ ko viśvasejjātu tatkulīno jijīviṣuḥ
- 8
राज्ये पुत्रं प्रतिष्ठाप्य सगुणो निर्गुणोऽपि वा
कथं शत्रुकुलीनं मां सुग्रीवो जीवयिष्यति
rājye putraṃ pratiṣṭhāpya saguṇo nirguṇo'pi vā
kathaṃ śatrukulīnaṃ māṃ sugrīvo jīvayiṣyati
- 9
भिन्नमन्त्रोऽपराद्धश्च हीनशक्तिः कथं ह्यहम्
किष्किन्धां प्राप्य जीवेयमनाथ इव दुर्बलः
bhinnamantro'parāddhaśca hīnaśaktiḥ kathaṃ hyaham
kiṣkindhāṃ prāpya jīveyamanātha iva durbalaḥ
- 10
उपांशुदण्डेन हि मां बन्धनेनोपपादयेत्
शठः क्रूरो नृशंसश्च सुग्रीवो राज्यकारणात्
upāṃśudaṇḍena hi māṃ bandhanenopapādayet
śaṭhaḥ krūro nṛśaṃsaśca sugrīvo rājyakāraṇāt
- 11
बन्धनाच्चावसादान्मे श्रेयः प्रायोपवेशनम्
अनुजानीत मां सर्वे गृहान्गच्छन्तु वानराः
bandhanāccāvasādānme śreyaḥ prāyopaveśanam
anujānīta māṃ sarve gṛhāngacchantu vānarāḥ
- 12
अहं वः प्रतिजानामि न गमिष्याम्यहं पुरीम्
इहैव प्रायमासिष्ये श्रेयो मरणमेव मे
ahaṃ vaḥ pratijānāmi na gamiṣyāmyahaṃ purīm
ihaiva prāyamāsiṣye śreyo maraṇameva me
- 13
अभिवादनपूर्वं तु राजा कुशलमेव च
वाच्यस्ततो यवीयान्मे सुग्रीवो वानरेश्वरः
abhivādanapūrvaṃ tu rājā kuśalameva ca
vācyastato yavīyānme sugrīvo vānareśvaraḥ
- 14
आरोग्यपूर्वं कुशलं वाच्या माता रुमा च मे
मातरं चैव मे तारामाश्वासयितुमर्हथ
ārogyapūrvaṃ kuśalaṃ vācyā mātā rumā ca me
mātaraṃ caiva me tārāmāśvāsayitumarhatha
- 15
प्रकृत्या प्रियपुत्रा सा सानुक्रोशा तपस्विनी
विनष्टं मामिह श्रुत्वा व्यक्तं हास्यति जीवितम्
prakṛtyā priyaputrā sā sānukrośā tapasvinī
vinaṣṭaṃ māmiha śrutvā vyaktaṃ hāsyati jīvitam
- 16
एतावदुक्त्वा वचनं वृद्धानप्यभिवाद्य च
संविवेशाङ्गदो भूमौ रुदन्दर्भेषु दुर्मनाः
etāvaduktvā vacanaṃ vṛddhānapyabhivādya ca
saṃviveśāṅgado bhūmau rudandarbheṣu durmanāḥ
- 17
तस्य संविशतस्तत्र रुदन्तो वानरर्षभाः
नयनेभ्यः प्रमुमुचुरुष्णं वै वारि दुःखिताः
tasya saṃviśatastatra rudanto vānararṣabhāḥ
nayanebhyaḥ pramumucuruṣṇaṃ vai vāri duḥkhitāḥ
- 18
सुग्रीवं चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तश्च वालिनम्
परिवार्याङ्गदं सर्वे व्यवस्यन्प्रायमासितुम्
sugrīvaṃ caiva nindantaḥ praśaṃsantaśca vālinam
parivāryāṅgadaṃ sarve vyavasyanprāyamāsitum
- 19
मतं तद्वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः
उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन्
दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः
mataṃ tadvāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ
upaspṛśyodakaṃ sarve prāṅmukhāḥ samupāviśan
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ
- 20
स संविशद्भिर्बहुभिर्महीधरो महाद्रिकूटप्रमितैः प्लवंगमैः
sa saṃviśadbhirbahubhirmahīdharo mahādrikūṭapramitaiḥ plavaṃgamaiḥ
- 21
बभूव संनादितनिर्झरान्तरो भृशं नदद्भिर्जलदैरिवोल्बणैः
babhūva saṃnāditanirjharāntaro bhṛśaṃ nadadbhirjaladairivolbaṇaiḥ