46 shlokas
- 1
स तदा वालिनं हत्वा सुग्रीवमभिषिच्य च
वसन्माल्यवतः पृष्ठे रामो लक्ष्मणमब्रवीत्
sa tadā vālinaṃ hatvā sugrīvamabhiṣicya ca
vasanmālyavataḥ pṛṣṭhe rāmo lakṣmaṇamabravīt
- 2
अयं स कालः सम्प्राप्तः समयोऽद्य जलागमः
संपश्य त्वं नभो मेघैः संवृतं गिरिसंनिभैः
ayaṃ sa kālaḥ samprāptaḥ samayo'dya jalāgamaḥ
saṃpaśya tvaṃ nabho meghaiḥ saṃvṛtaṃ girisaṃnibhaiḥ
- 3
नवमासधृतं गर्भं भास्करस्य गभस्तिभिः
पीत्वा रसं समुद्राणां द्यौः प्रसूते रसायनम्
navamāsadhṛtaṃ garbhaṃ bhāskarasya gabhastibhiḥ
pītvā rasaṃ samudrāṇāṃ dyauḥ prasūte rasāyanam
- 4
शक्यमम्बरमारुह्य मेघसोपानपङ्क्तिभिः
कुटजार्जुनमालाभिरलंकर्तुं दिवाकरम्
śakyamambaramāruhya meghasopānapaṅktibhiḥ
kuṭajārjunamālābhiralaṃkartuṃ divākaram
- 5
संध्यारागोत्थितैस्ताम्रैरन्तेष्वधिकपाण्डुरैः
स्निग्धैरभ्रपटच्छदैर्बद्धव्रणमिवाम्बरम्
saṃdhyārāgotthitaistāmrairanteṣvadhikapāṇḍuraiḥ
snigdhairabhrapaṭacchadairbaddhavraṇamivāmbaram
- 6
मन्दमारुतनिःश्वासं संध्याचन्दनरञ्जितम्
आपाण्डुजलदं भाति कामातुरमिवाम्बरम्
mandamārutaniḥśvāsaṃ saṃdhyācandanarañjitam
āpāṇḍujaladaṃ bhāti kāmāturamivāmbaram
- 7
एषा धर्मपरिक्लिष्टा नववारिपरिप्लुता
सीतेव शोकसंतप्ता मही बाष्पं विमुञ्चति
eṣā dharmaparikliṣṭā navavāripariplutā
sīteva śokasaṃtaptā mahī bāṣpaṃ vimuñcati
- 8
मेघोदरविनिर्मुक्ताः कह्लारसुखशीतलाः
शक्यमञ्जलिभिः पातुं वाताः केतकिगन्धिनः
meghodaravinirmuktāḥ kahlārasukhaśītalāḥ
śakyamañjalibhiḥ pātuṃ vātāḥ ketakigandhinaḥ
- 9
एष फुल्लार्जुनः शैलः केतकैरधिवासितः
सुग्रीव इव शान्तारिर्धाराभिरभिषिच्यते
eṣa phullārjunaḥ śailaḥ ketakairadhivāsitaḥ
sugrīva iva śāntārirdhārābhirabhiṣicyate
- 10
मेघकृष्णाजिनधरा धारायज्ञोपवीतिनः
मारुतापूरितगुहाः प्राधीता इव पर्वताः
meghakṛṣṇājinadharā dhārāyajñopavītinaḥ
mārutāpūritaguhāḥ prādhītā iva parvatāḥ
- 11
कशाभिरिव हैमीभिर्विद्युद्भिरिव ताडितम्
अन्तःस्तनितनिर्घोषं सवेदनमिवाम्बरम्
kaśābhiriva haimībhirvidyudbhiriva tāḍitam
antaḥstanitanirghoṣaṃ savedanamivāmbaram
- 12
नीलमेघाश्रिता विद्युत्स्फुरन्ती प्रतिभाति मे
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के वैदेहीव तपस्विनी
nīlameghāśritā vidyutsphurantī pratibhāti me
sphurantī rāvaṇasyāṅke vaidehīva tapasvinī
- 13
इमास्ता मन्मथवतां हिताः प्रतिहता दिशः
अनुलिप्ता इव घनैर्नष्टग्रहनिशाकराः
imāstā manmathavatāṃ hitāḥ pratihatā diśaḥ
anuliptā iva ghanairnaṣṭagrahaniśākarāḥ
- 14
क्वचिद्बाष्पाभिसंरुद्धान्वर्षागमसमुत्सुकान्
कुटजान्पश्य सौमित्रे पुष्पितान्गिरिसानुषु
मम शोकाभिभूतस्य कामसंदीपनान्स्थितान्
kvacidbāṣpābhisaṃruddhānvarṣāgamasamutsukān
kuṭajānpaśya saumitre puṣpitāngirisānuṣu
mama śokābhibhūtasya kāmasaṃdīpanānsthitān
- 15
रजः प्रशान्तं सहिमोऽद्य वायुर्निदाघदोषप्रसराः प्रशान्ताः
स्थिता हि यात्रा वसुधाधिपानां प्रवासिनो यान्ति नराः स्वदेशान्
rajaḥ praśāntaṃ sahimo'dya vāyurnidāghadoṣaprasarāḥ praśāntāḥ
sthitā hi yātrā vasudhādhipānāṃ pravāsino yānti narāḥ svadeśān
- 16
सम्प्रस्थिता मानसवासलुब्धाः प्रियान्विताः सम्प्रति चक्रवाकाः
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु यानानि मार्गेषु न संपतन्ति
samprasthitā mānasavāsalubdhāḥ priyānvitāḥ samprati cakravākāḥ
abhīkṣṇavarṣodakavikṣateṣu yānāni mārgeṣu na saṃpatanti
- 17
क्वचित्प्रकाशं क्वचिदप्रकाशं नभः प्रकीर्णाम्बुधरं विभाति
क्वचित्क्वचित्पर्वतसंनिरुद्धं रूपं यथा शान्तमहार्णवस्य
kvacitprakāśaṃ kvacidaprakāśaṃ nabhaḥ prakīrṇāmbudharaṃ vibhāti
kvacitkvacitparvatasaṃniruddhaṃ rūpaṃ yathā śāntamahārṇavasya
- 18
व्यामिश्रितं सर्जकदम्बपुष्पैर्नवं जलं पर्वतधातुताम्रम्
मयूरकेकाभिरनुप्रयातं शैलापगाः शीघ्रतरं वहन्ति
vyāmiśritaṃ sarjakadambapuṣpairnavaṃ jalaṃ parvatadhātutāmram
mayūrakekābhiranuprayātaṃ śailāpagāḥ śīghrataraṃ vahanti
- 19
रसाकुलं षट्पदसंनिकाशं प्रभुज्यते जम्बुफलं प्रकामम्
अनेकवर्णं पवनावधूतं भूमौ पतत्याम्रफलं विपक्वम्
rasākulaṃ ṣaṭpadasaṃnikāśaṃ prabhujyate jambuphalaṃ prakāmam
anekavarṇaṃ pavanāvadhūtaṃ bhūmau patatyāmraphalaṃ vipakvam
- 20
विद्युत्पताकाः सबलाकमालाः शैलेन्द्रकूटाकृतिसंनिकाशाः
गर्जन्ति मेघाः समुदीर्णनादा मत्तगजेन्द्रा इव संयुगस्थाः
vidyutpatākāḥ sabalākamālāḥ śailendrakūṭākṛtisaṃnikāśāḥ
garjanti meghāḥ samudīrṇanādā mattagajendrā iva saṃyugasthāḥ
- 21
मेघाभिकामा परिसंपतन्ती संमोदिता भाति बलाकपङ्क्तिः
वातावधूता वरपौण्डरीकी लम्बेव माला रचिताम्बरस्य
meghābhikāmā parisaṃpatantī saṃmoditā bhāti balākapaṅktiḥ
vātāvadhūtā varapauṇḍarīkī lambeva mālā racitāmbarasya
- 22
निद्रा शनैः केशवमभ्युपैति द्रुतं नदी सागरमभ्युपैति
हृष्टा बलाका घनमभ्युपैति कान्ता सकामा प्रियमभ्युपैति
nidrā śanaiḥ keśavamabhyupaiti drutaṃ nadī sāgaramabhyupaiti
hṛṣṭā balākā ghanamabhyupaiti kāntā sakāmā priyamabhyupaiti
- 23
जाता वनान्ताः शिखिसुप्रनृत्ता जाताः कदम्बाः सकदम्बशाखाः
जाता वृषा गोषु समानकामा जाता मही सस्यवनाभिरामा
jātā vanāntāḥ śikhisupranṛttā jātāḥ kadambāḥ sakadambaśākhāḥ
jātā vṛṣā goṣu samānakāmā jātā mahī sasyavanābhirāmā
- 24
वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति ध्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्वसन्ति
नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः प्रियाविहीनाः शिखिनः प्लवंगाः
vahanti varṣanti nadanti bhānti dhyāyanti nṛtyanti samāśvasanti
nadyo ghanā mattagajā vanāntāḥ priyāvihīnāḥ śikhinaḥ plavaṃgāḥ
- 25
प्रहर्षिताः केतकपुष्पगन्धमाघ्राय हृष्टा वननिर्झरेषु
प्रपातशब्दाकुलिता गजेन्द्राः सार्धं मयूरैः समदा नदन्ति
praharṣitāḥ ketakapuṣpagandhamāghrāya hṛṣṭā vananirjhareṣu
prapātaśabdākulitā gajendrāḥ sārdhaṃ mayūraiḥ samadā nadanti
- 26
धारानिपातैरभिहन्यमानाः कदम्बशाखासु विलम्बमानाः
क्षणार्जितं पुष्परसावगाढं शनैर्मदं षट्चरणास्त्यजन्ति
dhārānipātairabhihanyamānāḥ kadambaśākhāsu vilambamānāḥ
kṣaṇārjitaṃ puṣparasāvagāḍhaṃ śanairmadaṃ ṣaṭcaraṇāstyajanti
- 27
अङ्गारचूर्णोत्करसंनिकाशैः फलैः सुपर्याप्तरसैः समृद्धैः
जम्बूद्रुमाणां प्रविभान्ति शाखा निलीयमाना इव षट्पदौघैः
aṅgāracūrṇotkarasaṃnikāśaiḥ phalaiḥ suparyāptarasaiḥ samṛddhaiḥ
jambūdrumāṇāṃ pravibhānti śākhā nilīyamānā iva ṣaṭpadaughaiḥ
- 28
तडित्पताकाभिरलंकृतानामुदीर्णगम्भीरमहारवाणाम्
विभान्ति रूपाणि बलाहकानां रणोद्यतानामिव वारणानाम्
taḍitpatākābhiralaṃkṛtānāmudīrṇagambhīramahāravāṇām
vibhānti rūpāṇi balāhakānāṃ raṇodyatānāmiva vāraṇānām
- 29
मार्गानुगः शैलवनानुसारी सम्प्रस्थितो मेघरवं निशम्य
युद्धाभिकामः प्रतिनागशङ्की मत्तो गजेन्द्रः प्रतिसंनिवृत्तः
mārgānugaḥ śailavanānusārī samprasthito megharavaṃ niśamya
yuddhābhikāmaḥ pratināgaśaṅkī matto gajendraḥ pratisaṃnivṛttaḥ
- 30
मुक्तासकाशं सलिलं पतद्वै सुनिर्मलं पत्रपुटेषु लग्नम्
हृष्टा विवर्णच्छदना विहंगाः सुरेन्द्रदत्तं तृषिताः पिबन्ति
muktāsakāśaṃ salilaṃ patadvai sunirmalaṃ patrapuṭeṣu lagnam
hṛṣṭā vivarṇacchadanā vihaṃgāḥ surendradattaṃ tṛṣitāḥ pibanti