Sarga 2

28 shlokas

1. 1

   तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

   वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितोऽभवत्

   tau tu dṛṣṭvā mahātmānau bhrātarau rāmalakṣmaṇau

   varāyudhadharau vīrau sugrīvaḥ śaṅkito'bhavat

2. 2

   उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन्

   न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद्देशे वानरपुंगवः

   udvignahṛdayaḥ sarvā diśaḥ samavalokayan

   na vyatiṣṭhata kasmiṃściddeśe vānarapuṃgavaḥ

3. 3

   नैव चक्रे मनः स्थाने वीक्षमाणो महाबलौ

   कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह

   naiva cakre manaḥ sthāne vīkṣamāṇo mahābalau

   kapeḥ paramabhītasya cittaṃ vyavasasāda ha

4. 4

   चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्

   सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैरनुचरैः सह

   cintayitvā sa dharmātmā vimṛśya gurulāghavam

   sugrīvaḥ paramodvignaḥ sarvairanucaraiḥ saha

5. 5

   ततः स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः

   शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ

   tataḥ sa sacivebhyastu sugrīvaḥ plavagādhipaḥ

   śaśaṃsa paramodvignaḥ paśyaṃstau rāmalakṣmaṇau

6. 6

   एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्

   छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ

   etau vanamidaṃ durgaṃ vālipraṇihitau dhruvam

   chadmanā cīravasanau pracarantāvihāgatau

7. 7

   ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ

   जग्मुर्गिरितटात्तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम्

   tataḥ sugrīvasacivā dṛṣṭvā paramadhanvinau

   jagmurgiritaṭāttasmādanyacchikharamuttamam

8. 8

   ते क्षिप्रमभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्

   हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे

   te kṣipramabhigamyātha yūthapā yūthaparṣabham

   harayo vānaraśreṣṭhaṃ parivāryopatasthire

9. 9

   एकमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्

   प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च

   ekamekāyanagatāḥ plavamānā girergirim

   prakampayanto vegena girīṇāṃ śikharāṇi ca

10. 10

    ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः

    बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान्दुर्गसंश्रितान्

    tataḥ śākhāmṛgāḥ sarve plavamānā mahābalāḥ

    babhañjuśca nagāṃstatra puṣpitāndurgasaṃśritān

11. 11

    आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस्तं महागिरिम्

    मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा

    āplavanto harivarāḥ sarvatastaṃ mahāgirim

    mṛgamārjāraśārdūlāṃstrāsayanto yayustadā

12. 12

    ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रं समाश्रिताः

    संगम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः

    tataḥ sugrīvasacivāḥ parvatendraṃ samāśritāḥ

    saṃgamya kapimukhyena sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ

13. 13

    ततस्तं भयसंत्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम्

    उवाच हनुमान्वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः

    tatastaṃ bhayasaṃtrastaṃ vālikilbiṣaśaṅkitam

    uvāca hanumānvākyaṃ sugrīvaṃ vākyakovidaḥ

14. 14

    यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं प्रद्रुतो हरिपुंगव

    तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम्

    yasmādudvignacetāstvaṃ pradruto haripuṃgava

    taṃ krūradarśanaṃ krūraṃ neha paśyāmi vālinam

15. 15

    यस्मात्तव भयं सौम्य पूर्वजात्पापकर्मणः

    स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम्

    yasmāttava bhayaṃ saumya pūrvajātpāpakarmaṇaḥ

    sa neha vālī duṣṭātmā na te paśyāmyahaṃ bhayam

16. 16

    अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवंगम

    लघुचित्ततयात्मानं न स्थापयसि यो मतौ

    aho śākhāmṛgatvaṃ te vyaktameva plavaṃgama

    laghucittatayātmānaṃ na sthāpayasi yo matau

17. 17

    बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैः सर्वमाचर

    न ह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि

    buddhivijñānasampanna iṅgitaiḥ sarvamācara

    na hyabuddhiṃ gato rājā sarvabhūtāni śāsti hi

18. 18

    सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः

    ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह

    sugrīvastu śubhaṃ vākyaṃ śrutvā sarvaṃ hanūmataḥ

    tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ hanūmantamuvāca ha

19. 19

    दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ

    कस्य न स्याद्भयं दृष्ट्वा एतौ सुरसुतोपमौ

    dīrghabāhū viśālākṣau śaracāpāsidhāriṇau

    kasya na syādbhayaṃ dṛṣṭvā etau surasutopamau

20. 20

    वालिप्रणिहितावेतौ शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ

    राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः

    vālipraṇihitāvetau śaṅke'haṃ puruṣottamau

    rājāno bahumitrāśca viśvāso nātra hi kṣamaḥ

21. 21

    अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छन्नचारिणः

    विश्वस्तानामविश्वस्ताश्छिद्रेषु प्रहरन्ति हि

    arayaśca manuṣyeṇa vijñeyāśchannacāriṇaḥ

    viśvastānāmaviśvastāśchidreṣu praharanti hi

22. 22

    कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शनाः

    भवन्ति परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः

    kṛtyeṣu vālī medhāvī rājāno bahudarśanāḥ

    bhavanti parahantāraste jñeyāḥ prākṛtairnaraiḥ

23. 23

    तौ त्वया प्राकृतेनैव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम

    शङ्कितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च

    tau tvayā prākṛtenaiva gatvā jñeyau plavaṃgama

    śaṅkitānāṃ prakāraiśca rūpavyābhāṣaṇena ca

24. 24

    लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि

    विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः

    lakṣayasva tayorbhāvaṃ prahṛṣṭamanasau yadi

    viśvāsayanpraśaṃsābhiriṅgitaiśca punaḥ punaḥ

25. 25

    ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुंगव

    प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ

    mamaivābhimukhaṃ sthitvā pṛccha tvaṃ haripuṃgava

    prayojanaṃ praveśasya vanasyāsya dhanurdharau

26. 26

    शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवंगम

    व्याभाषितैर्वा रूपैर्वा विज्ञेया दुष्टतानयोः

    śuddhātmānau yadi tvetau jānīhi tvaṃ plavaṃgama

    vyābhāṣitairvā rūpairvā vijñeyā duṣṭatānayoḥ

27. 27

    इत्येवं कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः

    चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ

    ityevaṃ kapirājena saṃdiṣṭo mārutātmajaḥ

    cakāra gamane buddhiṃ yatra tau rāmalakṣmaṇau

28. 28

    तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्य कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य

    महानुभावो हनुमान्ययौ तदा स यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः

    tatheti sampūjya vacastu tasya kapeḥ subhītasya durāsadasya

    mahānubhāvo hanumānyayau tadā sa yatra rāmo'tibalaśca lakṣmaṇaḥ