Sarga 32

27 shlokas

1. 1

   अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा

   प्रविवेश गुहां घोरां किष्किन्धां रामशासनात्

   atha pratisamādiṣṭo lakṣmaṇaḥ paravīrahā

   praviveśa guhāṃ ghorāṃ kiṣkindhāṃ rāmaśāsanāt

2. 2

   द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः

   बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः

   dvārasthā harayastatra mahākāyā mahābalāḥ

   babhūvurlakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ

3. 3

   निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम्

   बभूवुर्हरयस्त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन्

   niḥśvasantaṃ tu taṃ dṛṣṭvā kruddhaṃ daśarathātmajam

   babhūvurharayastrastā na cainaṃ paryavārayan

4. 4

   स तां रत्नमयीं श्रीमान्दिव्यां पुष्पितकाननाम्

   रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम्

   sa tāṃ ratnamayīṃ śrīmāndivyāṃ puṣpitakānanām

   ramyāṃ ratnasamākīrṇāṃ dadarśa mahatīṃ guhām

5. 5

   हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानापण्योपशोभिताम्

   सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम्

   harmyaprāsādasambādhāṃ nānāpaṇyopaśobhitām

   sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ puṣpitairupaśobhitām

6. 6

   देवगन्धर्वपुत्रैश्च वानरैः कामरूपिभिः

   दिव्यमाल्याम्बरधारैः शोभितां प्रियदर्शनैः

   devagandharvaputraiśca vānaraiḥ kāmarūpibhiḥ

   divyamālyāmbaradhāraiḥ śobhitāṃ priyadarśanaiḥ

7. 7

   चन्दनागरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिनाम्

   मैरेयाणां मधूनां च संमोदितमहापथाम्

   candanāgarupadmānāṃ gandhaiḥ surabhigandhinām

   maireyāṇāṃ madhūnāṃ ca saṃmoditamahāpathām

8. 8

   विन्ध्यमेरुगिरिप्रस्थैः प्रासादैर्नैकभूमिभिः

   ददर्श गिरिनद्यश्च विमलास्तत्र राघवः

   vindhyamerugiriprasthaiḥ prāsādairnaikabhūmibhiḥ

   dadarśa girinadyaśca vimalāstatra rāghavaḥ

9. 9

   अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च

   गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च

   aṅgadasya gṛhaṃ ramyaṃ maindasya dvividasya ca

   gavayasya gavākṣasya gajasya śarabhasya ca

10. 10

    विद्युन्मालेश्च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः

    वीरबाहोः सुबाहोश्च नलस्य च महात्मनः

    vidyunmāleśca sampāteḥ sūryākṣasya hanūmataḥ

    vīrabāhoḥ subāhośca nalasya ca mahātmanaḥ

11. 11

    कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस्तथा

    दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः

    kumudasya suṣeṇasya tārajāmbavatostathā

    dadhivaktrasya nīlasya supāṭalasunetrayoḥ

12. 12

    एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम्

    ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः

    eteṣāṃ kapimukhyānāṃ rājamārge mahātmanām

    dadarśa gṛhamukhyāni mahāsārāṇi lakṣmaṇaḥ

13. 13

    पाण्डुराभ्रप्रकाशानि दिव्यमाल्ययुतानि च

    प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च

    pāṇḍurābhraprakāśāni divyamālyayutāni ca

    prabhūtadhanadhānyāni strīratnaiḥ śobhitāni ca

14. 14

    पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम्

    वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम्

    pāṇḍureṇa tu śailena parikṣiptaṃ durāsadam

    vānarendragṛhaṃ ramyaṃ mahendrasadanopamam

15. 15

    शुल्कैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः

    सर्वकामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभितम्

    śulkaiḥ prāsādaśikharaiḥ kailāsaśikharopamaiḥ

    sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ puṣpitairupaśobhitam

16. 16

    महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर्नीलजीमूतसंनिभैः

    दिव्यपुष्पफलैर्वृक्षैः शीतच्छायैर्मनोरमैः

    mahendradattaiḥ śrīmadbhirnīlajīmūtasaṃnibhaiḥ

    divyapuṣpaphalairvṛkṣaiḥ śītacchāyairmanoramaiḥ

17. 17

    हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः

    दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम्

    haribhiḥ saṃvṛtadvāraṃ balibhiḥ śastrapāṇibhiḥ

    divyamālyāvṛtaṃ śubhraṃ taptakāñcanatoraṇam

18. 18

    सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः

    अवार्यमाणः सौमित्रिर्महाभ्रमिव भास्करः

    sugrīvasya gṛhaṃ ramyaṃ praviveśa mahābalaḥ

    avāryamāṇaḥ saumitrirmahābhramiva bhāskaraḥ

19. 19

    स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः

    प्रविश्य सुमहद्गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत्

    sa sapta kakṣyā dharmātmā yānāsanasamāvṛtāḥ

    praviśya sumahadguptaṃ dadarśāntaḥpuraṃ mahat

20. 20

    हैमराजतपर्यङ्कैर्बहुभिश्च वरासनैः

    महार्हास्तरणोपेतैस्तत्र तत्रोपशोभितम्

    haimarājataparyaṅkairbahubhiśca varāsanaiḥ

    mahārhāstaraṇopetaistatra tatropaśobhitam

21. 21

    प्रविशन्नेव सततं शुश्राव मधुरस्वरम्

    तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समगीतपदाक्षरम्

    praviśanneva satataṃ śuśrāva madhurasvaram

    tantrīgītasamākīrṇaṃ samagītapadākṣaram

22. 22

    बह्वीश्च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः

    स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः

    bahvīśca vividhākārā rūpayauvanagarvitāḥ

    striyaḥ sugrīvabhavane dadarśa sa mahābalaḥ

23. 23

    दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नाश्चित्रमाल्यकृतस्रजः

    वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः

    dṛṣṭvābhijanasampannāścitramālyakṛtasrajaḥ

    varamālyakṛtavyagrā bhūṣaṇottamabhūṣitāḥ

24. 24

    नातृप्तान्नाति च व्यग्रान्नानुदात्तपरिच्छदान्

    सुग्रीवानुचरांश्चापि लक्षयामास लक्ष्मणः

    nātṛptānnāti ca vyagrānnānudāttaparicchadān

    sugrīvānucarāṃścāpi lakṣayāmāsa lakṣmaṇaḥ

25. 25

    ततः सुग्रीवमासीनं काञ्चने परमासने

    महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम्

    tataḥ sugrīvamāsīnaṃ kāñcane paramāsane

    mahārhāstaraṇopete dadarśādityasaṃnibham

26. 26

    दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम्

    दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम्

    दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम्

    divyābharaṇacitrāṅgaṃ divyarūpaṃ yaśasvinam

    divyamālyāmbaradharaṃ mahendramiva durjayam

    divyābharaṇamālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam

27. 27

    रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं वरासनस्थो वरहेमवर्णः

    ददर्श सौमित्रिमदीनसत्त्वं विशालनेत्रः सुविशालनेत्रम्

    rumāṃ tu vīraḥ parirabhya gāḍhaṃ varāsanastho varahemavarṇaḥ

    dadarśa saumitrimadīnasattvaṃ viśālanetraḥ suviśālanetram