21 shlokas
- 1
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिपालिताम्
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन्गहने वने
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālipālitām
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane
- 2
विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः
सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद्भृशम्
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam
- 3
ततः स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत्
परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम्
tataḥ sa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram
- 4
अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्तदा
दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत्
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt
- 5
हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम्
प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम्
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm
- 6
प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा
सफलां तां कुरु क्षिप्रं लतां काल इवागतः
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā
saphalāṃ tāṃ kuru kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ
- 7
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः
तमथोवाच सुग्रीवं वचनं शत्रुसूदनः
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ
tamathovāca sugrīvaṃ vacanaṃ śatrusūdanaḥ
- 8
कृताभिज्ञानचिह्नस्त्वमनया गजसाह्वया
विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया
kṛtābhijñānacihnastvamanayā gajasāhvayā
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā
- 9
अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर
एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge
- 10
मम दर्शय सुग्रीववैरिणं भ्रातृरूपिणम्
वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु वेष्टते
mama darśaya sugrīvavairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate
- 11
यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन्स विनिवर्तते
ततो दोषेण मा गच्छेत्सद्यो गर्हेच्च मा भवान्
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān
- 12
प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः
ततो वेत्सि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ
tato vetsi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā
- 13
अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रेऽपि तिष्ठता
धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथंचन
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭhatā
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathaṃcana
- 14
सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम्
प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ
- 15
तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः
सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद्येन वानरः
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ
- 16
जितकाशी जयश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरात्
निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः
jitakāśī jayaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purāt
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ
- 17
रिपूणां धर्षणं शूरा मर्षयन्ति न संयुगे
जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः
ripūṇāṃ dharṣaṇaṃ śūrā marṣayanti na saṃyuge
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ
- 18
स तु रामवचः श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः
ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम्
sa tu rāmavacaḥ śrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram
- 19
तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः
राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ
- 20
द्रवन्ति च मृगाः शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः
पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः
dravanti ca mṛgāḥ śīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ
- 21
ततः स जीमूतगणप्रणादो नादं व्यमुञ्चत्त्वरया प्रतीतः
सूर्यात्मजः शौर्यविवृद्धतेजाः सरित्पतिर्वानिलचञ्चलोर्मिः
tataḥ sa jīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ vyamuñcattvarayā pratītaḥ
sūryātmajaḥ śauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvānilacañcalormiḥ