21 shlokas
- 1
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि
अथ मेने हृतं राज्यं हनुमानङ्गदेन तत्
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanumānaṅgadena tat
- 2
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम्
चतुर्दशगुणं मेने हनुमान्वालिनः सुतम्
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam
caturdaśaguṇaṃ mene hanumānvālinaḥ sutam
- 3
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā
- 4
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः
शुश्रूषमाणं तारस्य शुक्रस्येव पुरंदरम्
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śukrasyeva puraṃdaram
- 5
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविशारदम्
अभिसंधातुमारेभे हनुमानङ्गदं ततः
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstraviśāradam
abhisaṃdhātumārebhe hanumānaṅgadaṃ tataḥ
- 6
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन्
भेदयामास तान्सर्वान्वानरान्वाक्यसम्पदा
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan
bhedayāmāsa tānsarvānvānarānvākyasampadā
- 7
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम्
भीषणैर्बहुभिर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam
bhīṣaṇairbahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ
- 8
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै धुरम्
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā
- 9
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुंगव
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारान्विना त्वया
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṃgava
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā
- 10
त्वां नैते ह्यनुयुञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते
यथायं जाम्बवान्नीलः सुहोत्रश्च महाकपिः
tvāṃ naite hyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te
yathāyaṃ jāmbavānnīlaḥ suhotraśca mahākapiḥ
- 11
न ह्यहं त इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः
दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवादपकर्षितुम्
na hyahaṃ ta ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ
daṇḍena na tvayā śakyāḥ sugrīvādapakarṣitum
- 12
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसः
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ
- 13
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद्बिलमिति श्रुतम्
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत्कार्यं विदारणे
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe
- 14
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्द्यात्पत्रपुटं यथा
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तद्विधाः
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindyātpatrapuṭaṃ yathā
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavaḥ santi tadvidhāḥ
- 15
अवस्थाने यदैव त्वमासिष्यसि परंतप
तदैव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi paraṃtapa
tadaiva harayaḥ sarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ
- 16
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ
- 17
स त्वं हीनः सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः
तृणादपि भृशोद्विग्नः स्पन्दमानाद्भविष्यसि
sa tvaṃ hīnaḥ suhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ
tṛṇādapi bhṛśodvignaḥ spandamānādbhaviṣyasi
- 18
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ
- 19
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम्
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati
- 20
धर्मकामः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः
शुचिः सत्यप्रतिज्ञश्च ना त्वां जातु जिघांसति
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ
śuciḥ satyapratijñaśca nā tvāṃ jātu jighāṃsati
- 21
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम्
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत्तस्मादङ्गद गम्यताम्
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām