16 shlokas
- 1
ततस्तद्दारुणं कर्म दुष्करं साहसात्कृतम्
आचचक्षे मुनेः सर्वं सूर्यानुगमनं तथा
tatastaddāruṇaṃ karma duṣkaraṃ sāhasātkṛtam
ācacakṣe muneḥ sarvaṃ sūryānugamanaṃ tathā
- 2
भगवन्व्रणयुक्तत्वाल्लज्जया चाकुलेन्द्रियः
परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनं परिभाषितुम्
bhagavanvraṇayuktatvāllajjayā cākulendriyaḥ
pariśrānto na śaknomi vacanaṃ paribhāṣitum
- 3
अहं चैव जटायुश्च संघर्षाद्दर्पमोहितौ
आकाशं पतितौ वीरौ जिघासन्तौ पराक्रमम्
ahaṃ caiva jaṭāyuśca saṃgharṣāddarpamohitau
ākāśaṃ patitau vīrau jighāsantau parākramam
- 4
कैलासशिखरे बद्ध्वा मुनीनामग्रतः पणम्
रविः स्यादनुयातव्यो यावदस्तं महागिरिम्
kailāsaśikhare baddhvā munīnāmagrataḥ paṇam
raviḥ syādanuyātavyo yāvadastaṃ mahāgirim
- 5
अथावां युगपत्प्राप्तावपश्याव महीतले
रथचक्रप्रमाणानि नगराणि पृथक्पृथक्
athāvāṃ yugapatprāptāvapaśyāva mahītale
rathacakrapramāṇāni nagarāṇi pṛthakpṛthak
- 6
क्वचिद्वादित्रघोषांश्च ब्रह्मघोषांश्च शुश्रुव
गायन्तीश्चाङ्गना बह्वीः पश्यावो रक्तवाससः
kvacidvāditraghoṣāṃśca brahmaghoṣāṃśca śuśruva
gāyantīścāṅganā bahvīḥ paśyāvo raktavāsasaḥ
- 7
तूर्णमुत्पत्य चाकाशमादित्यपथमास्थितौ
आवामालोकयावस्तद्वनं शाद्वलसंस्थितम्
tūrṇamutpatya cākāśamādityapathamāsthitau
āvāmālokayāvastadvanaṃ śādvalasaṃsthitam
- 8
उपलैरिव संछन्ना दृश्यते भूः शिलोच्चयैः
आपगाभिश्च संवीता सूत्रैरिव वसुंधरा
upalairiva saṃchannā dṛśyate bhūḥ śiloccayaiḥ
āpagābhiśca saṃvītā sūtrairiva vasuṃdharā
- 9
हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्च सुमहान्नगः
भूतले संप्रकाशन्ते नागा इव जलाशये
himavāṃścaiva vindhyaśca meruśca sumahānnagaḥ
bhūtale saṃprakāśante nāgā iva jalāśaye
- 10
तीव्रस्वेदश्च खेदश्च भयं चासीत्तदावयोः
समाविशत मोहश्च मोहान्मूर्छा च दारुणा
tīvrasvedaśca khedaśca bhayaṃ cāsīttadāvayoḥ
samāviśata mohaśca mohānmūrchā ca dāruṇā
- 11
न दिग्विज्ञायते याम्या नाग्नेया न च वारुणी
युगान्ते नियतो लोको हतो दग्ध इवाग्निना
na digvijñāyate yāmyā nāgneyā na ca vāruṇī
yugānte niyato loko hato dagdha ivāgninā
- 12
यत्नेन महता भूयो रविः समवलोकितः
तुल्यः पृथ्वीप्रमाणेन भास्करः प्रतिभाति नौ
yatnena mahatā bhūyo raviḥ samavalokitaḥ
tulyaḥ pṛthvīpramāṇena bhāskaraḥ pratibhāti nau
- 13
जटायुर्मामनापृच्छ्य निपपात महीं ततः
तं दृष्ट्वा तूर्णमाकाशादात्मानं मुक्तवानहम्
jaṭāyurmāmanāpṛcchya nipapāta mahīṃ tataḥ
taṃ dṛṣṭvā tūrṇamākāśādātmānaṃ muktavānaham
- 14
पक्षिभ्यां च मया गुप्तो जटायुर्न प्रदह्यत
प्रमादात्तत्र निर्दग्धः पतन्वायुपथादहम्
pakṣibhyāṃ ca mayā gupto jaṭāyurna pradahyata
pramādāttatra nirdagdhaḥ patanvāyupathādaham
- 15
आशङ्के तं निपतितं जनस्थाने जटायुषम्
अहं तु पतितो विन्ध्ये दग्धपक्षो जडीकृतः
āśaṅke taṃ nipatitaṃ janasthāne jaṭāyuṣam
ahaṃ tu patito vindhye dagdhapakṣo jaḍīkṛtaḥ
- 16
राज्येन हीनो भ्रात्रा च पक्षाभ्यां विक्रमेण च
सर्वथा मर्तुमेवेच्छन्पतिष्ये शिखराद्गिरेः
rājyena hīno bhrātrā ca pakṣābhyāṃ vikrameṇa ca
sarvathā martumevecchanpatiṣye śikharādgireḥ