Sarga 38

37 shlokas

1. 1

   इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः

   बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम्

   iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ

   bāhubhyāṃ sampariṣvajya pratyuvāca kṛtāñjalim

2. 2

   यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेद्भुवि

   आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः

   yadindro varṣate varṣaṃ na taccitraṃ bhavedbhuvi

   ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ

3. 3

   चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम्

   त्वद्विधो वापि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परंतप

   candramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām

   tvadvidho vāpi mitrāṇāṃ pratikuryātparaṃtapa

4. 4

   एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य शोभनम्

   जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम्

   evaṃ tvayi na taccitraṃ bhavedyatsaumya śobhanam

   jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam

5. 5

   त्वत्सनाथः सखे संख्ये जेतास्मि सकलानरीन्

   त्वमेव मे सुहृन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि

   tvatsanāthaḥ sakhe saṃkhye jetāsmi sakalānarīn

   tvameva me suhṛnmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi

6. 6

   जहारात्मविनाशाय वैदेहीं राक्षसाधमः

   वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम्

   jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ

   vañcayitvā tu paulomīmanuhlādo yathā śacīm

7. 7

   नचिरात्तं हनिष्यामि रावणं निशितैः शरैः

   पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवारिहा

   nacirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiḥ śaraiḥ

   paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivārihā

8. 8

   एतस्मिन्नन्तरे चैव रजः समभिवर्तत

   उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम्

   etasminnantare caiva rajaḥ samabhivartata

   uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśośchādayadgagane prabhām

9. 9

   दिशः पर्याकुलाश्चासन्रजसा तेन मूर्छिताः

   चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना

   diśaḥ paryākulāścāsanrajasā tena mūrchitāḥ

   cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā

10. 10

    ततो नगेन्द्रसंकाशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः

    कृत्स्ना संछादिता भूमिरसंख्येयैः प्लवंगमैः

    tato nagendrasaṃkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ

    kṛtsnā saṃchāditā bhūmirasaṃkhyeyaiḥ plavaṃgamaiḥ

11. 11

    निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः

    कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता

    nimeṣāntaramātreṇa tatastairhariyūthapaiḥ

    koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā

12. 12

    नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः

    हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः

    nādeyaiḥ pārvatīyaiśca sāmudraiśca mahābalaiḥ

    haribhirmeghanirhrādairanyaiśca vanacāribhiḥ

13. 13

    तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः

    पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः

    taruṇādityavarṇaiśca śaśigauraiśca vānaraiḥ

    padmakesaravarṇaiśca śvetairmerukṛtālayaiḥ

14. 14

    कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान्परिवृतस्तदा

    वीरः शतबलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत

    koṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā

    vīraḥ śatabalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata

15. 15

    ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता

    अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत

    tataḥ kāñcanaśailābhastārāyā vīryavānpitā

    anekairdaśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata

16. 16

    पद्मकेसरसंकाशस्तरुणार्कनिभाननः

    बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठः सर्ववानरसत्तमः

    padmakesarasaṃkāśastaruṇārkanibhānanaḥ

    buddhimānvānaraśreṣṭhaḥ sarvavānarasattamaḥ

17. 17

    अनीकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः

    पिता हनुमतः श्रीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत

    anīkairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ

    pitā hanumataḥ śrīmānkesarī pratyadṛśyata

18. 18

    गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः

    वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत

    golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ

    vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyata

19. 19

    ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः

    वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत

    ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraḥ śatrunibarhaṇaḥ

    vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata

20. 20

    महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः

    आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः

    mahācalanibhairghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ

    ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ koṭibhirvṛtaḥ

21. 21

    नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाथ यूथपः

    अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः

    nīlāñjanacayākāro nīlo nāmātha yūthapaḥ

    adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ

22. 22

    दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा

    वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः

    darīmukhaśca balavānyūthapo'bhyāyayau tadā

    vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ

23. 23

    मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ

    कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम्

    maindaśca dvividaścobhāvaśviputrau mahābalau

    koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyatām

24. 24

    ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च

    पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः

    tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca

    pṛṣṭhato'nugataḥ prāpto haribhirgandhamādanaḥ

25. 25

    ततः पद्मसहस्रेण वृतः शङ्कुशतेन च

    युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितृतुल्यपराक्रमः

    tataḥ padmasahasreṇa vṛtaḥ śaṅkuśatena ca

    yuvarājo'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ

26. 26

    ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिर्भीमपराक्रमः

    पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत

    tatastārādyutistāro harirbhīmaparākramaḥ

    pañcabhirharikoṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata

27. 27

    इन्द्रजानुः कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत

    एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैश्च संवृतः

    indrajānuḥ kapirvīro yūthapaḥ pratyadṛśyata

    ekādaśānāṃ koṭīnāmīśvarastaiśca saṃvṛtaḥ

28. 28

    ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसंनिभः

    अयुतेन वृतश्चैव सहस्रेण शतेन च

    tato rambhastvanuprāptastaruṇādityasaṃnibhaḥ

    ayutena vṛtaścaiva sahasreṇa śatena ca

29. 29

    ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः

    प्रत्यदृश्यत कोटिभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली

    tato yūthapatirvīro durmukho nāma vānaraḥ

    pratyadṛśyata koṭibhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī

30. 30

    कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः

    वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान्प्रत्यदृश्यत

    kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ

    vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumānpratyadṛśyata