22 shlokas
- 1
अथाङ्गदस्तदा सर्वान्वानरानिदमब्रवीत्
परिश्रान्तो महाप्राज्ञः समाश्वास्य शनैर्वचः
athāṅgadastadā sarvānvānarānidamabravīt
pariśrānto mahāprājñaḥ samāśvāsya śanairvacaḥ
- 2
वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च
दर्यो गिरिगुहाश्चैव विचिता नः समन्ततः
vanāni girayo nadyo durgāṇi gahanāni ca
daryo giriguhāścaiva vicitā naḥ samantataḥ
- 3
तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते
तद्वा रक्षो हृता येन सीता सुरसुतोपमा
tatra tatra sahāsmābhirjānakī na ca dṛśyate
tadvā rakṣo hṛtā yena sītā surasutopamā
- 4
कालश्च नो महान्यातः सुग्रीवश्चोग्रशासनः
तस्माद्भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः
kālaśca no mahānyātaḥ sugrīvaścograśāsanaḥ
tasmādbhavantaḥ sahitā vicinvantu samantataḥ
- 5
विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम्
विचिनुध्वं यथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम्
vihāya tandrīṃ śokaṃ ca nidrāṃ caiva samutthitām
vicinudhvaṃ yathā sītāṃ paśyāmo janakātmajām
- 6
अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश्चापराजयम्
कार्यसिद्धिकराण्याहुस्तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्
anirvedaṃ ca dākṣyaṃ ca manasaścāparājayam
kāryasiddhikarāṇyāhustasmādetadbravīmyaham
- 7
अद्यापीदं वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः
खेदं त्यक्त्वा पुनः सर्वं वनमेतद्विचीयताम्
adyāpīdaṃ vanaṃ durgaṃ vicinvantu vanaukasaḥ
khedaṃ tyaktvā punaḥ sarvaṃ vanametadvicīyatām
- 8
अवश्यं क्रियमाणस्य दृश्यते कर्मणः फलम्
अलं निर्वेदमागम्य न हि नो मलिनं क्षमम्
avaśyaṃ kriyamāṇasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam
alaṃ nirvedamāgamya na hi no malinaṃ kṣamam
- 9
सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्णदण्डश्च वानराः
भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः
sugrīvaḥ krodhano rājā tīkṣṇadaṇḍaśca vānarāḥ
bhetavyaṃ tasya satataṃ rāmasya ca mahātmanaḥ
- 10
हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते
उच्यतां वा क्षमं यन्नः सर्वेषामेव वानराः
hitārthametaduktaṃ vaḥ kriyatāṃ yadi rocate
ucyatāṃ vā kṣamaṃ yannaḥ sarveṣāmeva vānarāḥ
- 11
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः
उवाचाव्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया
aṅgadasya vacaḥ śrutvā vacanaṃ gandhamādanaḥ
uvācāvyaktayā vācā pipāsāśramakhinnayā
- 12
सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह
हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम्
sadṛśaṃ khalu vo vākyamaṅgado yaduvāca ha
hitaṃ caivānukūlaṃ ca kriyatāmasya bhāṣitam
- 13
पुनर्मार्गामहे शैलान्कन्दरांश्च दरीस्तथा
काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च
punarmārgāmahe śailānkandarāṃśca darīstathā
kānanāni ca śūnyāni giriprasravaṇāni ca
- 14
यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना
विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि सर्वशः
yathoddiṣṭāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā
vicinvantu vanaṃ sarve giridurgāṇi sarvaśaḥ
- 15
ततः समुत्थाय पुनर्वानरास्ते महाबलाः
विन्ध्यकाननसंकीर्णां विचेरुर्दक्षिणां दिशम्
tataḥ samutthāya punarvānarāste mahābalāḥ
vindhyakānanasaṃkīrṇāṃ vicerurdakṣiṇāṃ diśam
- 16
ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्
शृङ्गवन्तं दरीवन्तमधिरुह्य च वानराः
te śāradābhrapratimaṃ śrīmadrajataparvatam
śṛṅgavantaṃ darīvantamadhiruhya ca vānarāḥ
- 17
तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च
विचिन्वन्तो हरिवराः सीतादर्शनकाङ्क्षिणः
tatra lodhravanaṃ ramyaṃ saptaparṇavanāni ca
vicinvanto harivarāḥ sītādarśanakāṅkṣiṇaḥ
- 18
तस्याग्रमधिरूढास्ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः
न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम्
tasyāgramadhirūḍhāste śrāntā vipulavikramāḥ
na paśyanti sma vaidehīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām
- 19
ते तु दृष्टिगतं कृत्वा तं शैलं बहुकन्दरम्
अवारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समन्ततः
te tu dṛṣṭigataṃ kṛtvā taṃ śailaṃ bahukandaram
avārohanta harayo vīkṣamāṇāḥ samantataḥ
- 20
अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः
स्थित्वा मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलमुपाश्रिताः
avaruhya tato bhūmiṃ śrāntā vigatacetasaḥ
sthitvā muhūrtaṃ tatrātha vṛkṣamūlamupāśritāḥ
- 21
ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किंचिद्भग्नपरिश्रमाः
पुनरेवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम्
te muhūrtaṃ samāśvastāḥ kiṃcidbhagnapariśramāḥ
punarevodyatāḥ kṛtsnāṃ mārgituṃ dakṣiṇāṃ diśam
- 22
हनुमत्प्रमुखास्ते तु प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः
विन्ध्यमेवादितस्तावद्विचेरुस्ते समन्ततः
hanumatpramukhāste tu prasthitāḥ plavagarṣabhāḥ
vindhyamevāditastāvadviceruste samantataḥ