Sarga 25

38 shlokas

1. 1

   ततः शोकाभिसंतप्तं सुग्रीवं क्लिन्नवासनम्

   शाखामृगमहामात्राः परिवार्योपतस्थिरे

   tataḥ śokābhisaṃtaptaṃ sugrīvaṃ klinnavāsanam

   śākhāmṛgamahāmātrāḥ parivāryopatasthire

2. 2

   अभिगम्य महाबाहुं राममक्लिष्टकारिणम्

   स्थिताः प्राञ्जलयः सर्वे पितामहमिवर्षयः

   abhigamya mahābāhuṃ rāmamakliṣṭakāriṇam

   sthitāḥ prāñjalayaḥ sarve pitāmahamivarṣayaḥ

3. 3

   ततः काञ्चनशैलाभस्तरुणार्कनिभाननः

   अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं हनुमान्मारुतात्मजः

   tataḥ kāñcanaśailābhastaruṇārkanibhānanaḥ

   abravītprāñjalirvākyaṃ hanumānmārutātmajaḥ

4. 4

   भवत्प्रसादात्सुग्रीवः पितृपैतामहं महत्

   वानराणां सुदुष्प्रापं प्राप्तो राज्यमिदं प्रभो

   bhavatprasādātsugrīvaḥ pitṛpaitāmahaṃ mahat

   vānarāṇāṃ suduṣprāpaṃ prāpto rājyamidaṃ prabho

5. 5

   भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरं शुभम्

   संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृज्जनः

   bhavatā samanujñātaḥ praviśya nagaraṃ śubham

   saṃvidhāsyati kāryāṇi sarvāṇi sasuhṛjjanaḥ

6. 6

   स्नातोऽयं विविधैर्गन्धैरौषधैश्च यथाविधि

   अर्चयिष्यति रत्नैश्च माल्यैश्च त्वां विशेषतः

   snāto'yaṃ vividhairgandhairauṣadhaiśca yathāvidhi

   arcayiṣyati ratnaiśca mālyaiśca tvāṃ viśeṣataḥ

7. 7

   इमां गिरिगुहां रम्यामभिगन्तुमितोऽर्हसि

   कुरुष्व स्वामिसम्बन्धं वानरान्संप्रहर्षयन्

   imāṃ giriguhāṃ ramyāmabhigantumito'rhasi

   kuruṣva svāmisambandhaṃ vānarānsaṃpraharṣayan

8. 8

   एवमुक्तो हनुमता राघवः परवीरहा

   प्रत्युवाच हनूमन्तं बुद्धिमान्वाक्यकोविदः

   evamukto hanumatā rāghavaḥ paravīrahā

   pratyuvāca hanūmantaṃ buddhimānvākyakovidaḥ

9. 9

   चतुर्दशसमाः सौम्य ग्रामं वा यदि वा पुरम्

   न प्रवेक्ष्यामि हनुमन्पितुर्निर्देशपालकः

   caturdaśasamāḥ saumya grāmaṃ vā yadi vā puram

   na pravekṣyāmi hanumanpiturnirdeśapālakaḥ

10. 10

    सुसमृद्धां गुहां दिव्यां सुग्रीवो वानरर्षभः

    प्रविष्टो विधिवद्वीरः क्षिप्रं राज्येऽभिषिच्यताम्

    susamṛddhāṃ guhāṃ divyāṃ sugrīvo vānararṣabhaḥ

    praviṣṭo vidhivadvīraḥ kṣipraṃ rājye'bhiṣicyatām

11. 11

    एवमुक्त्वा हनूमन्तं रामः सुग्रीवमब्रवीत्

    इममप्यङ्गदं वीर यौवराज्येऽभिषेचय

    evamuktvā hanūmantaṃ rāmaḥ sugrīvamabravīt

    imamapyaṅgadaṃ vīra yauvarājye'bhiṣecaya

12. 12

    पूर्वोऽयं वार्षिको मासः श्रावणः सलिलागमः

    प्रवृत्ताः सौम्य चत्वारो मासा वार्षिकसंज्ञिताः

    pūrvo'yaṃ vārṣiko māsaḥ śrāvaṇaḥ salilāgamaḥ

    pravṛttāḥ saumya catvāro māsā vārṣikasaṃjñitāḥ

13. 13

    नायमुद्योगसमयः प्रविश त्वं पुरीं शुभाम्

    अस्मिन्वत्स्याम्यहं सौम्य पर्वते सहलक्ष्मणः

    nāyamudyogasamayaḥ praviśa tvaṃ purīṃ śubhām

    asminvatsyāmyahaṃ saumya parvate sahalakṣmaṇaḥ

14. 14

    इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता

    प्रभूतसलिला सौम्य प्रभूतकमलोत्पला

    iyaṃ giriguhā ramyā viśālā yuktamārutā

    prabhūtasalilā saumya prabhūtakamalotpalā

15. 15

    कार्तिके समनुप्राप्ते त्वं रावणवधे यत

    एष नः समयः सौम्य प्रविश त्वं स्वमालयम्

    अभिषिञ्चस्व राज्ये च सुहृदः संप्रहर्षय

    kārtike samanuprāpte tvaṃ rāvaṇavadhe yata

    eṣa naḥ samayaḥ saumya praviśa tvaṃ svamālayam

    abhiṣiñcasva rājye ca suhṛdaḥ saṃpraharṣaya

16. 16

    इति रामाभ्यनुज्ञातः सुग्रीवो वानरर्षभः

    प्रविवेश पुरीं रम्यां किष्किन्धां वालिपालिताम्

    iti rāmābhyanujñātaḥ sugrīvo vānararṣabhaḥ

    praviveśa purīṃ ramyāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām

17. 17

    तं वानरसहस्राणि प्रविष्टं वानरेश्वरम्

    अभिवाद्य प्रहृष्टानि सर्वतः पर्यवारयन्

    taṃ vānarasahasrāṇi praviṣṭaṃ vānareśvaram

    abhivādya prahṛṣṭāni sarvataḥ paryavārayan

18. 18

    ततः प्रकृतयः सर्वा दृष्ट्वा हरिगणेश्वरम्

    प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायां समाहिताः

    tataḥ prakṛtayaḥ sarvā dṛṣṭvā harigaṇeśvaram

    praṇamya mūrdhnā patitā vasudhāyāṃ samāhitāḥ

19. 19

    सुग्रीवः प्रकृतीः सर्वाः सम्भाष्योत्थाप्य वीर्यवान्

    भ्रातुरन्तःपुरं सौम्यं प्रविवेश महाबलः

    sugrīvaḥ prakṛtīḥ sarvāḥ sambhāṣyotthāpya vīryavān

    bhrāturantaḥpuraṃ saumyaṃ praviveśa mahābalaḥ

20. 20

    प्रविश्य त्वभिनिष्क्रान्तं सुग्रीवं वानरर्षभम्

    अभ्यषिञ्चन्त सुहृदः सहस्राक्षमिवामराः

    praviśya tvabhiniṣkrāntaṃ sugrīvaṃ vānararṣabham

    abhyaṣiñcanta suhṛdaḥ sahasrākṣamivāmarāḥ

21. 21

    तस्य पाण्डुरमाजह्रुश्छत्रं हेमपरिष्कृतम्

    शुक्ले च बालव्यजने हेमदण्डे यशस्करे

    tasya pāṇḍuramājahruśchatraṃ hemapariṣkṛtam

    śukle ca bālavyajane hemadaṇḍe yaśaskare

22. 22

    तथा सर्वाणि रत्नानि सर्वबीजौषधानि च

    सक्षीराणां च वृक्षाणां प्ररोहान्कुसुमानि च

    tathā sarvāṇi ratnāni sarvabījauṣadhāni ca

    sakṣīrāṇāṃ ca vṛkṣāṇāṃ prarohānkusumāni ca

23. 23

    शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतं चैवानुलेपनम्

    सुगन्धीनि च माल्यानि स्थलजान्यम्बुजानि च

    śuklāni caiva vastrāṇi śvetaṃ caivānulepanam

    sugandhīni ca mālyāni sthalajānyambujāni ca

24. 24

    चन्दनानि च दिव्यानि गन्धांश्च विविधान्बहून्

    अक्षतं जातरूपं च प्रियङ्गुमधुसर्पिषी

    candanāni ca divyāni gandhāṃśca vividhānbahūn

    akṣataṃ jātarūpaṃ ca priyaṅgumadhusarpiṣī

25. 25

    दधि चर्म च वैयाघ्रं वाराही चाप्युपानहौ

    समालम्भनमादाय रोचनां समनःशिलाम्

    आजग्मुस्तत्र मुदिता वराः कन्यास्तु षोडश

    dadhi carma ca vaiyāghraṃ vārāhī cāpyupānahau

    samālambhanamādāya rocanāṃ samanaḥśilām

    ājagmustatra muditā varāḥ kanyāstu ṣoḍaśa

26. 26

    ततस्ते वानरश्रेष्ठं यथाकालं यथाविधि

    रत्नैर्वस्त्रैश्च भक्ष्यैश्च तोषयित्वा द्विजर्षभान्

    tataste vānaraśreṣṭhaṃ yathākālaṃ yathāvidhi

    ratnairvastraiśca bhakṣyaiśca toṣayitvā dvijarṣabhān

27. 27

    ततः कुशपरिस्तीर्णं समिद्धं जातवेदसम्

    मन्त्रपूतेन हविषा हुत्वा मन्त्रविदो जनाः

    tataḥ kuśaparistīrṇaṃ samiddhaṃ jātavedasam

    mantrapūtena haviṣā hutvā mantravido janāḥ

28. 28

    ततो हेमप्रतिष्ठाने वरास्तरणसंवृते

    प्रासादशिखरे रम्ये चित्रमाल्योपशोभिते

    tato hemapratiṣṭhāne varāstaraṇasaṃvṛte

    prāsādaśikhare ramye citramālyopaśobhite

29. 29

    प्राङ्मुखं विविधैर्मन्त्रैः स्थापयित्वा वरासने

    नदीनदेभ्यः संहृत्य तीर्थेभ्यश्च समन्ततः

    prāṅmukhaṃ vividhairmantraiḥ sthāpayitvā varāsane

    nadīnadebhyaḥ saṃhṛtya tīrthebhyaśca samantataḥ

30. 30

    आहृत्य च समुद्रेभ्यः सर्वेभ्यो वानरर्षभाः

    अपः कनककुम्भेषु निधाय विमलाः शुभाः

    āhṛtya ca samudrebhyaḥ sarvebhyo vānararṣabhāḥ

    apaḥ kanakakumbheṣu nidhāya vimalāḥ śubhāḥ