23 shlokas
- 1
अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः
हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ
- 2
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव
रक्षसापहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava
rakṣasāpahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā
- 3
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता
अन्तरं प्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā
antaraṃ prepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam
- 4
भार्यावियोगजं दुःखं नचिरात्त्वं विमोक्ष्यसे
अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतिं यथा
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ nacirāttvaṃ vimokṣyase
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutiṃ yathā
- 5
रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्तीं वा नभस्तले
अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिंदम
rasātale vā vartantīṃ vartantīṃ vā nabhastale
ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmariṃdama
- 6
इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव
त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te
- 7
अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā
- 8
क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम्
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā
- 9
आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम्
उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca
- 10
तान्यस्माभिर्गृहीतानि निहितानि च राघव
आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि
tānyasmābhirgṛhītāni nihitāni ca rāghava
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi
- 11
तमब्रवीत्ततो रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम्
आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे
tamabravīttato rāmaḥ sugrīvaṃ priyavādinam
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase
- 12
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः शैलस्य गहनां गुहाम्
प्रविवेश ततः शीघ्रं राघवप्रियकाम्यया
evamuktastu sugrīvaḥ śailasya gahanāṃ guhām
praviveśa tataḥ śīghraṃ rāghavapriyakāmyayā
- 13
उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्याभरणानि च
इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ
- 14
ततो गृहीत्वा तद्वासः शुभान्याभरणानि च
अभवद्बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः
tato gṛhītvā tadvāsaḥ śubhānyābharaṇāni ca
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ
- 15
सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः
हा प्रियेति रुदन्धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत्क्षितौ
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau
- 16
हृदि कृत्वा स बहुशस्तमलंकारमुत्तमम्
निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः
hṛdi kṛtvā sa bahuśastamalaṃkāramuttamam
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ
- 17
अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः
परिदेवयितुं दीनं रामः समुपचक्रमे
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ
paridevayituṃ dīnaṃ rāmaḥ samupacakrame
- 18
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या संत्यक्तं ह्रियमाणया
उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च
paśya lakṣmaṇa vaidehyā saṃtyaktaṃ hriyamāṇayā
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca
- 19
शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूम्यां सीतया ह्रियमाणया
उत्सृष्टं भूषणमिदं तथारूपं हि दृश्यते
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmyāṃ sītayā hriyamāṇayā
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate
- 20
ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणसमा प्रिया
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇasamā priyā
- 21
क्व वा वसति तद्रक्षो महद्व्यसनदं मम
यन्निमित्तमहं सर्वान्नाशयिष्यामि राक्षसान्
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān
- 22
हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम्
आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम्
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam
- 23
मम दयिततमा हृता वनाद्रजनिचरेण विमथ्य येन सा
कथय मम रिपुं तमद्य वै प्रवगपते यमसंनिधिं नयामि
mama dayitatamā hṛtā vanādrajanicareṇa vimathya yena sā
kathaya mama ripuṃ tamadya vai pravagapate yamasaṃnidhiṃ nayāmi