Sarga 56

19 shlokas

1. 1

   शोकाद्भ्रष्टस्वरमपि श्रुत्वा ते हरियूथपाः

   श्रद्दधुर्नैव तद्वाक्यं कर्मणा तस्य शङ्किताः

   śokādbhraṣṭasvaramapi śrutvā te hariyūthapāḥ

   śraddadhurnaiva tadvākyaṃ karmaṇā tasya śaṅkitāḥ

2. 2

   ते प्रायमुपविष्टास्तु दृष्ट्वा गृध्रं प्लवंगमाः

   चक्रुर्बुद्धिं तदा रौद्रां सर्वान्नो भक्षयिष्यति

   te prāyamupaviṣṭāstu dṛṣṭvā gṛdhraṃ plavaṃgamāḥ

   cakrurbuddhiṃ tadā raudrāṃ sarvānno bhakṣayiṣyati

3. 3

   सर्वथा प्रायमासीनान्यदि नो भक्षयिष्यति

   कृतकृत्या भविष्यामः क्षिप्रं सिद्धिमितो गताः

   sarvathā prāyamāsīnānyadi no bhakṣayiṣyati

   kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṣipraṃ siddhimito gatāḥ

4. 4

   एतां बुद्धिं ततश्चक्रुः सर्वे ते वानरर्षभाः

   अवतार्य गिरेः शृङ्गाद्गृध्रमाहाङ्गदस्तदा

   etāṃ buddhiṃ tataścakruḥ sarve te vānararṣabhāḥ

   avatārya gireḥ śṛṅgādgṛdhramāhāṅgadastadā

5. 5

   बभूवर्क्षरजा नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान्

   ममार्यः पार्थिवः पक्षिन्धार्मिकौ तस्य चात्मजौ

   babhūvarkṣarajā nāma vānarendraḥ pratāpavān

   mamāryaḥ pārthivaḥ pakṣindhārmikau tasya cātmajau

6. 6

   सुग्रीवश्चैव वाली च पुत्रावोघबलावुभौ

   लोके विश्रुतकर्माभूद्राजा वाली पिता मम

   sugrīvaścaiva vālī ca putrāvoghabalāvubhau

   loke viśrutakarmābhūdrājā vālī pitā mama

7. 7

   राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः

   रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम्

   rājā kṛtsnasya jagata ikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ

   rāmo dāśarathiḥ śrīmānpraviṣṭo daṇḍakāvanam

8. 8

   लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया

   पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः

   तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात्

   lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā

   piturnideśanirato dharmyaṃ panthānamāśritaḥ

   tasya bhāryā janasthānādrāvaṇena hṛtā balāt

9. 9

   रामस्य च पितुर्मित्रं जटायुर्नाम गृध्रराट्

   ददर्श सीतां वैदेहीं ह्रियमाणां विहायसा

   rāmasya ca piturmitraṃ jaṭāyurnāma gṛdhrarāṭ

   dadarśa sītāṃ vaidehīṃ hriyamāṇāṃ vihāyasā

10. 10

    रावणं विरथं कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम्

    परिश्रान्तश्च वृद्धश्च रावणेन हतो रणे

    rāvaṇaṃ virathaṃ kṛtvā sthāpayitvā ca maithilīm

    pariśrāntaśca vṛddhaśca rāvaṇena hato raṇe

11. 11

    एवं गृध्रो हतस्तेन रावणेन बलीयसा

    संस्कृतश्चापि रामेण गतश्च गतिमुत्तमाम्

    evaṃ gṛdhro hatastena rāvaṇena balīyasā

    saṃskṛtaścāpi rāmeṇa gataśca gatimuttamām

12. 12

    ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना

    चकार राघवः सख्यं सोऽवधीत्पितरं मम

    tato mama pitṛvyeṇa sugrīveṇa mahātmanā

    cakāra rāghavaḥ sakhyaṃ so'vadhītpitaraṃ mama

13. 13

    मम पित्रा विरुद्धो हि सुग्रीवः सचिवैः सह

    निहत्य वालिनं रामस्ततस्तमभिषेचयत्

    mama pitrā viruddho hi sugrīvaḥ sacivaiḥ saha

    nihatya vālinaṃ rāmastatastamabhiṣecayat

14. 14

    स राज्ये स्थापितस्तेन सुग्रीवो वानरेश्वरः

    राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम्

    sa rājye sthāpitastena sugrīvo vānareśvaraḥ

    rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam

15. 15

    एवं रामप्रयुक्तास्तु मार्गमाणास्ततस्ततः

    वैदेहीं नाधिगच्छामो रात्रौ सूर्यप्रभामिव

    evaṃ rāmaprayuktāstu mārgamāṇāstatastataḥ

    vaidehīṃ nādhigacchāmo rātrau sūryaprabhāmiva

16. 16

    ते वयं दण्डकारण्यं विचित्य सुसमाहिताः

    अज्ञानात्तु प्रविष्टाः स्म धरण्या विवृतं बिलम्

    te vayaṃ daṇḍakāraṇyaṃ vicitya susamāhitāḥ

    ajñānāttu praviṣṭāḥ sma dharaṇyā vivṛtaṃ bilam

17. 17

    मयस्य मायाविहितं तद्बिलं च विचिन्वताम्

    व्यतीतस्तत्र नो मासो यो राज्ञा समयः कृतः

    mayasya māyāvihitaṃ tadbilaṃ ca vicinvatām

    vyatītastatra no māso yo rājñā samayaḥ kṛtaḥ

18. 18

    ते वयं कपिराजस्य सर्वे वचनकारिणः

    कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात्प्रायमुपास्महे

    te vayaṃ kapirājasya sarve vacanakāriṇaḥ

    kṛtāṃ saṃsthāmatikrāntā bhayātprāyamupāsmahe

19. 19

    क्रुद्धे तस्मिंस्तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च सलक्ष्मणे

    गतानामपि सर्वेषां तत्र नो नास्ति जीवितम्

    kruddhe tasmiṃstu kākutsthe sugrīve ca salakṣmaṇe

    gatānāmapi sarveṣāṃ tatra no nāsti jīvitam