21 shlokas
- 1
ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः
उपविष्टा गिरौ दुर्गे परिवार्य समन्ततः
tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ
upaviṣṭā girau durge parivārya samantataḥ
- 2
तमङ्गदमुपासीनं तैः सर्वैर्हरिभिर्वृतम्
जनितप्रत्ययो हर्षात्संपातिः पुनरब्रवीत्
tamaṅgadamupāsīnaṃ taiḥ sarvairharibhirvṛtam
janitapratyayo harṣātsaṃpātiḥ punarabravīt
- 3
कृत्वा निःशब्दमेकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम
तत्त्वं संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम्
kṛtvā niḥśabdamekāgrāḥ śṛṇvantu harayo mama
tattvaṃ saṃkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm
- 4
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितोऽस्मि पुरा वने
सूर्यातपपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः
asya vindhyasya śikhare patito'smi purā vane
sūryātapaparītāṅgo nirdagdhaḥ sūryaraśmibhiḥ
- 5
लब्धसंज्ञस्तु षड्रात्राद्विवशो विह्वलन्निव
वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किंचन
labdhasaṃjñastu ṣaḍrātrādvivaśo vihvalanniva
vīkṣamāṇo diśaḥ sarvā nābhijānāmi kiṃcana
- 6
ततस्तु सागराञ्शैलान्नदीः सर्वाः सरांसि च
वनान्यटविदेशांश्च समीक्ष्य मतिरागमत्
tatastu sāgarāñśailānnadīḥ sarvāḥ sarāṃsi ca
vanānyaṭavideśāṃśca samīkṣya matirāgamat
- 7
हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरान्तरकूटवान्
दक्षिणस्योदधेस्तीरे विन्ध्योऽयमिति निश्चितः
hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān
dakṣiṇasyodadhestīre vindhyo'yamiti niścitaḥ
- 8
आसीच्चात्राश्रमं पुण्यं सुरैरपि सुपूजितम्
ऋषिर्निशाकरो नाम यस्मिन्नुग्रतपाभवत्
āsīccātrāśramaṃ puṇyaṃ surairapi supūjitam
ṛṣirniśākaro nāma yasminnugratapābhavat
- 9
अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्नृषिणा विना
वसतो मम धर्मज्ञाः स्वर्गते तु निशाकरे
aṣṭau varṣasahasrāṇi tenāsminnṛṣiṇā vinā
vasato mama dharmajñāḥ svargate tu niśākare
- 10
अवतीर्य च विन्ध्याग्रात्कृच्छ्रेण विषमाच्छनैः
तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनरागतः
avatīrya ca vindhyāgrātkṛcchreṇa viṣamācchanaiḥ
tīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃ duḥkhena punarāgataḥ
- 11
तमृषिं द्रष्टुकामोऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम्
जटायुषा मया चैव बहुशोऽभिगतो हि सः
tamṛṣiṃ draṣṭukāmo'smi duḥkhenābhyāgato bhṛśam
jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo'bhigato hi saḥ
- 12
तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर्वाताः सुगन्धिनः
वृक्षो नापुष्पितः कश्चिदफलो वा न दृश्यते
tasyāśramapadābhyāśe vavurvātāḥ sugandhinaḥ
vṛkṣo nāpuṣpitaḥ kaścidaphalo vā na dṛśyate
- 13
उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलमुपाश्रितः
द्रष्टुकामः प्रतीक्षे च भगवन्तं निशाकरम्
upetya cāśramaṃ puṇyaṃ vṛkṣamūlamupāśritaḥ
draṣṭukāmaḥ pratīkṣe ca bhagavantaṃ niśākaram
- 14
अथापश्यमदूरस्थमृषिं ज्वलिततेजसम्
कृताभिषेकं दुर्धर्षमुपावृत्तमुदङ्मुखम्
athāpaśyamadūrasthamṛṣiṃ jvalitatejasam
kṛtābhiṣekaṃ durdharṣamupāvṛttamudaṅmukham
- 15
तमृक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नागाः सरीसृपाः
परिवार्योपगच्छन्ति दातारं प्राणिनो यथा
tamṛkṣāḥ sṛmarā vyāghrāḥ siṃhā nāgāḥ sarīsṛpāḥ
parivāryopagacchanti dātāraṃ prāṇino yathā
- 16
ततः प्राप्तमृषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः
प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम्
tataḥ prāptamṛṣiṃ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ
praviṣṭe rājani yathā sarvaṃ sāmātyakaṃ balam
- 17
ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां तुष्टः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः
मुहूर्तमात्रान्निष्क्रम्य ततः कार्यमपृच्छत
ṛṣistu dṛṣṭvā māṃ tuṣṭaḥ praviṣṭaścāśramaṃ punaḥ
muhūrtamātrānniṣkramya tataḥ kāryamapṛcchata
- 18
सौम्य वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते
अग्निदग्धाविमौ पक्षौ त्वक्चैव व्रणिता तव
saumya vaikalyatāṃ dṛṣṭvā romṇāṃ te nāvagamyate
agnidagdhāvimau pakṣau tvakcaiva vraṇitā tava
- 19
द्वौ गृध्रौ दृष्टपूर्वौ मे मातरिश्वसमौ जवे
गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ कामरूपिणौ
dvau gṛdhrau dṛṣṭapūrvau me mātariśvasamau jave
gṛdhrāṇāṃ caiva rājānau bhrātarau kāmarūpiṇau
- 20
ज्येष्ठस्त्वं तु च संपातिर्जटायुरनुजस्तव
मानुषं रूपमास्थाय गृह्णीतां चरणौ मम
jyeṣṭhastvaṃ tu ca saṃpātirjaṭāyuranujastava
mānuṣaṃ rūpamāsthāya gṛhṇītāṃ caraṇau mama
- 21
किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम्
दण्डो वायं धृतः केन सर्वमाख्याहि पृच्छतः
kiṃ te vyādhisamutthānaṃ pakṣayoḥ patanaṃ katham
daṇḍo vāyaṃ dhṛtaḥ kena sarvamākhyāhi pṛcchataḥ