Sarga 36

37 shlokas

1. 1

   एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना

   हनुमन्तं स्थितं पार्श्वे सचिवं वाक्यमब्रवीत्

   evamuktastu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā

   hanumantaṃ sthitaṃ pārśve sacivaṃ vākyamabravīt

2. 2

   महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च

   मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः

   mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca

   mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ

3. 3

   तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वशः

   पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमस्यां तु ये दिशि

   taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvaśaḥ

   parvateṣu samudrānte paścimasyāṃ tu ye diśi

4. 4

   आदित्यभवने चैव गिरौ संध्याभ्रसंनिभे

   पद्मतालवनं भीमं संश्रिता हरिपुंगवाः

   ādityabhavane caiva girau saṃdhyābhrasaṃnibhe

   padmatālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṃgavāḥ

5. 5

   अञ्जनाम्बुदसंकाशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः

   अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः

   añjanāmbudasaṃkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ

   añjane parvate caiva ye vasanti plavaṃgamāḥ

6. 6

   मनःशिलागुहावासा वानराः कनकप्रभाः

   मेरुपार्श्वगताश्चैव ये च धूम्रगिरिं श्रिताः

   manaḥśilāguhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ

   merupārśvagatāścaiva ye ca dhūmragiriṃ śritāḥ

7. 7

   तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे

   पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवंगमाः

   taruṇādityavarṇāśca parvate ye mahāruṇe

   pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṃgamāḥ

8. 8

   वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च

   तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः

   vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca

   tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ

9. 9

   तांस्तांस्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्

   सामदानादिभिः कल्पैराशु प्रेषय वानरान्

   tāṃstāṃstvamānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān

   sāmadānādibhiḥ kalpairāśu preṣaya vānarān

10. 10

    प्रेषिताः प्रथमं ये च मया दूता महाजवाः

    त्वरणार्थं तु भूयस्त्वं हरीन्संप्रेषयापरान्

    preṣitāḥ prathamaṃ ye ca mayā dūtā mahājavāḥ

    tvaraṇārthaṃ tu bhūyastvaṃ harīnsaṃpreṣayāparān

11. 11

    ये प्रसक्ताश्च कामेषु दीर्घसूत्राश्च वानराः

    इहानयस्व तान्सर्वाञ्शीघ्रं तु मम शासनात्

    ye prasaktāśca kāmeṣu dīrghasūtrāśca vānarāḥ

    ihānayasva tānsarvāñśīghraṃ tu mama śāsanāt

12. 12

    अहोभिर्दशभिर्ये च नागच्छन्ति ममाज्ञया

    हन्तव्यास्ते दुरात्मानो राजशासनदूषकाः

    ahobhirdaśabhirye ca nāgacchanti mamājñayā

    hantavyāste durātmāno rājaśāsanadūṣakāḥ

13. 13

    शतान्यथ सहस्राणि कोट्यश्च मम शासनात्

    प्रयान्तु कपिसिंहानां दिशो मम मते स्थिताः

    śatānyatha sahasrāṇi koṭyaśca mama śāsanāt

    prayāntu kapisiṃhānāṃ diśo mama mate sthitāḥ

14. 14

    मेघपर्वतसंकाशाश्छादयन्त इवाम्बरम्

    घोररूपाः कपिश्रेष्ठा यान्तु मच्छासनादितः

    meghaparvatasaṃkāśāśchādayanta ivāmbaram

    ghorarūpāḥ kapiśreṣṭhā yāntu macchāsanāditaḥ

15. 15

    ते गतिज्ञा गतिं गत्वा पृथिव्यां सर्ववानराः

    आनयन्तु हरीन्सर्वांस्त्वरिताः शासनान्मम

    te gatijñā gatiṃ gatvā pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ

    ānayantu harīnsarvāṃstvaritāḥ śāsanānmama

16. 16

    तस्य वानरराजस्य श्रुत्वा वायुसुतो वचः

    दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान्प्रेषयामास वानरान्

    tasya vānararājasya śrutvā vāyusuto vacaḥ

    dikṣu sarvāsu vikrāntānpreṣayāmāsa vānarān

17. 17

    ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्रिज्योतिरध्वगाः

    प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस्तत्क्षणेन वै

    te padaṃ viṣṇuvikrāntaṃ patatrijyotiradhvagāḥ

    prayātāḥ prahitā rājñā harayastatkṣaṇena vai

18. 18

    ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु च सरित्सु च

    वानरा वानरान्सर्वान्रामहेतोरचोदयन्

    te samudreṣu giriṣu vaneṣu ca saritsu ca

    vānarā vānarānsarvānrāmahetoracodayan

19. 19

    मृत्युकालोपमस्याज्ञां राजराजस्य वानराः

    सुग्रीवस्याययुः श्रुत्वा सुग्रीवभयदर्शिनः

    mṛtyukālopamasyājñāṃ rājarājasya vānarāḥ

    sugrīvasyāyayuḥ śrutvā sugrīvabhayadarśinaḥ

20. 20

    ततस्तेऽञ्जनसंकाशा गिरेस्तस्मान्महाजवाः

    तिस्रः कोट्यः प्लवंगानां निर्ययुर्यत्र राघवः

    tataste'ñjanasaṃkāśā girestasmānmahājavāḥ

    tisraḥ koṭyaḥ plavaṃgānāṃ niryayuryatra rāghavaḥ

21. 21

    अस्तं गच्छति यत्रार्कस्तस्मिन्गिरिवरे रताः

    तप्तहेमसमाभासास्तस्मात्कोट्यो दश च्युताः

    astaṃ gacchati yatrārkastasmingirivare ratāḥ

    taptahemasamābhāsāstasmātkoṭyo daśa cyutāḥ

22. 22

    कैलासशिखरेभ्यश्च सिंहकेसरवर्चसाम्

    ततः कोटिसहस्राणि वानराणामुपागमन्

    kailāsaśikharebhyaśca siṃhakesaravarcasām

    tataḥ koṭisahasrāṇi vānarāṇāmupāgaman

23. 23

    फलमूलेन जीवन्तो हिमवन्तमुपाश्रिताः

    तेषां कोटिसहस्राणां सहस्रं समवर्तत

    phalamūlena jīvanto himavantamupāśritāḥ

    teṣāṃ koṭisahasrāṇāṃ sahasraṃ samavartata

24. 24

    अङ्गारकसमानानां भीमानां भीमकर्मणाम्

    विन्ध्याद्वानरकोटीनां सहस्राण्यपतन्द्रुतम्

    aṅgārakasamānānāṃ bhīmānāṃ bhīmakarmaṇām

    vindhyādvānarakoṭīnāṃ sahasrāṇyapatandrutam

25. 25

    क्षीरोदवेलानिलयास्तमालवनवासिनः

    नारिकेलाशनाश्चैव तेषां संख्या न विद्यते

    kṣīrodavelānilayāstamālavanavāsinaḥ

    nārikelāśanāścaiva teṣāṃ saṃkhyā na vidyate

26. 26

    वनेभ्यो गह्वरेभ्यश्च सरिद्भ्यश्च महाजवाः

    आगच्छद्वानरी सेना पिबन्तीव दिवाकरम्

    vanebhyo gahvarebhyaśca saridbhyaśca mahājavāḥ

    āgacchadvānarī senā pibantīva divākaram

27. 27

    ये तु त्वरयितुं याता वानराः सर्ववानरान्

    ते वीरा हिमवच्छैलं ददृशुस्तं महाद्रुमम्

    ye tu tvarayituṃ yātā vānarāḥ sarvavānarān

    te vīrā himavacchailaṃ dadṛśustaṃ mahādrumam

28. 28

    तस्मिन्गिरिवरे रम्ये यज्ञो माहेश्वरः पुरा

    सर्वदेवमनस्तोषो बभौ दिव्यो मनोहरः

    tasmingirivare ramye yajño māheśvaraḥ purā

    sarvadevamanastoṣo babhau divyo manoharaḥ

29. 29

    अन्नविष्यन्दजातानि मूलानि च फलानि च

    अमृतस्वादुकल्पानि ददृशुस्तत्र वानराः

    annaviṣyandajātāni mūlāni ca phalāni ca

    amṛtasvādukalpāni dadṛśustatra vānarāḥ

30. 30

    तदन्नसम्भवं दिव्यं फलं मूलं मनोहरम्

    यः कश्चित्सकृदश्नाति मासं भवति तर्पितः

    tadannasambhavaṃ divyaṃ phalaṃ mūlaṃ manoharam

    yaḥ kaścitsakṛdaśnāti māsaṃ bhavati tarpitaḥ