Sarga 26

23 shlokas

1. 1

   अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम्

   आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम्

   abhiṣikte tu sugrīve praviṣṭe vānare guhām

   ājagāma saha bhrātrā rāmaḥ prasravaṇaṃ girim

2. 2

   शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्

   नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम्

   śārdūlamṛgasaṃghuṣṭaṃ siṃhairbhīmaravairvṛtam

   nānāgulmalatāgūḍhaṃ bahupādapasaṃkulam

3. 3

   ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्

   मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिजलाश्रयम्

   ṛkṣavānaragopucchairmārjāraiśca niṣevitam

   megharāśinibhaṃ śailaṃ nityaṃ śucijalāśrayam

4. 4

   तस्य शैलस्य शिखरे महतीमायतां गुहाम्

   प्रत्यगृह्णत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह

   tasya śailasya śikhare mahatīmāyatāṃ guhām

   pratyagṛhṇata vāsārthaṃ rāmaḥ saumitriṇā saha

5. 5

   अवसत्तत्र धर्मात्मा राघवः सहलक्ष्मणः

   बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन्प्रस्रवणे गिरौ

   avasattatra dharmātmā rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ

   bahudṛśyadarīkuñje tasminprasravaṇe girau

6. 6

   सुसुखेऽपि बहुद्रव्ये तस्मिन्हि धरणीधरे

   वसतस्तस्य रामस्य रतिरल्पापि नाभवत्

   हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्

   susukhe'pi bahudravye tasminhi dharaṇīdhare

   vasatastasya rāmasya ratiralpāpi nābhavat

   hṛtāṃ hi bhāryāṃ smarataḥ prāṇebhyo'pi garīyasīm

7. 7

   उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः

   आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्

   udayābhyuditaṃ dṛṣṭvā śaśāṅkaṃ ca viśeṣataḥ

   āviveśa na taṃ nidrā niśāsu śayanaṃ gatam

8. 8

   तत्समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतसम्

   तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम्

   तुल्यदुःखोऽब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणोऽनुनयन्वचः

   tatsamutthena śokena bāṣpopahatacetasam

   taṃ śocamānaṃ kākutsthaṃ nityaṃ śokaparāyaṇam

   tulyaduḥkho'bravīdbhrātā lakṣmaṇo'nunayanvacaḥ

9. 9

   अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुमर्हसि

   शोचतो ह्यवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते

   alaṃ vīra vyathāṃ gatvā na tvaṃ śocitumarhasi

   śocato hyavasīdanti sarvārthā viditaṃ hi te

10. 10

    भवान्क्रियापरो लोके भवान्देवपरायणः

    आस्तिको धर्मशीलश्च व्यवसायी च राघव

    bhavānkriyāparo loke bhavāndevaparāyaṇaḥ

    āstiko dharmaśīlaśca vyavasāyī ca rāghava

11. 11

    न ह्यव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः

    समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमैर्जिह्मकारिणम्

    na hyavyavasitaḥ śatruṃ rākṣasaṃ taṃ viśeṣataḥ

    samarthastvaṃ raṇe hantuṃ vikramairjihmakāriṇam

12. 12

    समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरं कुरु

    ततः सपरिवारं तं निर्मूलं कुरु राक्षसम्

    samunmūlaya śokaṃ tvaṃ vyavasāyaṃ sthiraṃ kuru

    tataḥ saparivāraṃ taṃ nirmūlaṃ kuru rākṣasam

13. 13

    पृथिवीमपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम्

    परिवर्तयितुं शक्तः किमङ्ग पुन रावणम्

    pṛthivīmapi kākutstha sasāgaravanācalām

    parivartayituṃ śaktaḥ kimaṅga puna rāvaṇam

14. 14

    अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये

    दीप्तैराहुतिभिः काले भस्मच्छन्नमिवानलम्

    ahaṃ tu khalu te vīryaṃ prasuptaṃ pratibodhaye

    dīptairāhutibhiḥ kāle bhasmacchannamivānalam

15. 15

    लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम्

    राघवः सुहृदं स्निग्धमिदं वचनमब्रवीत्

    lakṣmaṇasya tu tadvākyaṃ pratipūjya hitaṃ śubham

    rāghavaḥ suhṛdaṃ snigdhamidaṃ vacanamabravīt

16. 16

    वाच्यं यदनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च

    सत्यविक्रमयुक्तेन तदुक्तं लक्ष्मण त्वया

    vācyaṃ yadanuraktena snigdhena ca hitena ca

    satyavikramayuktena taduktaṃ lakṣmaṇa tvayā

17. 17

    एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः

    विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम्

    eṣa śokaḥ parityaktaḥ sarvakāryāvasādakaḥ

    vikrameṣvapratihataṃ tejaḥ protsāhayāmyaham

18. 18

    शरत्कालं प्रतीक्षेऽहमियं प्रावृडुपस्थिता

    ततः सराष्ट्रं सगणं राक्षसं तं निहन्म्यहम्

    śaratkālaṃ pratīkṣe'hamiyaṃ prāvṛḍupasthitā

    tataḥ sarāṣṭraṃ sagaṇaṃ rākṣasaṃ taṃ nihanmyaham

19. 19

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हृष्टो रामस्य लक्ष्मणः

    पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं सौमित्रिर्मित्रनन्दनः

    tasya tadvacanaṃ śrutvā hṛṣṭo rāmasya lakṣmaṇaḥ

    punarevābravīdvākyaṃ saumitrirmitranandanaḥ

20. 20

    एतत्ते सदृशं वाक्यमुक्तं शत्रुनिबर्हण

    इदानीमसि काकुत्स्थ प्रकृतिं स्वामुपागतः

    etatte sadṛśaṃ vākyamuktaṃ śatrunibarhaṇa

    idānīmasi kākutstha prakṛtiṃ svāmupāgataḥ

21. 21

    विज्ञाय ह्यात्मनो वीर्यं तथ्यं भवितुमर्हसि

    एतत्सदृशमुक्तं ते श्रुतस्याभिजनस्य च

    vijñāya hyātmano vīryaṃ tathyaṃ bhavitumarhasi

    etatsadṛśamuktaṃ te śrutasyābhijanasya ca

22. 22

    तस्मात्पुरुषशार्दूल चिन्तयञ्शत्रुनिग्रहम्

    वर्षारात्रमनुप्राप्तमतिक्रामय राघव

    tasmātpuruṣaśārdūla cintayañśatrunigraham

    varṣārātramanuprāptamatikrāmaya rāghava

23. 23

    नियम्य कोपं प्रतिपाल्यतां शरत्क्षमस्व मासांश्चतुरो मया सह

    वसाचलेऽस्मिन्मृगराजसेविते संवर्धयञ्शत्रुवधे समुद्यतः

    niyamya kopaṃ pratipālyatāṃ śaratkṣamasva māsāṃścaturo mayā saha

    vasācale'sminmṛgarājasevite saṃvardhayañśatruvadhe samudyataḥ