Sarga 34

23 shlokas

1. 1

   तथा ब्रुवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तमिव तेजसा

   अब्रवील्लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना

   tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā

   abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā

2. 2

   नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषमर्हति

   हरीणामीश्वरः श्रोतुं तव वक्त्राद्विशेषतः

   naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati

   harīṇāmīśvaraḥ śrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ

3. 3

   नैवाकृतज्ञः सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः

   नैवानृतकथो वीर न जिह्मश्च कपीश्वरः

   naivākṛtajñaḥ sugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ

   naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ

4. 4

   उपकारं कृतं वीरो नाप्ययं विस्मृतः कपिः

   रामेण वीर सुग्रीवो यदन्यैर्दुष्करं रणे

   upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ

   rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe

5. 5

   रामप्रसादात्कीर्तिं च कपिराज्यं च शाश्वतम्

   प्राप्तवानिह सुग्रीवो रुमां मां च परंतप

   rāmaprasādātkīrtiṃ ca kapirājyaṃ ca śāśvatam

   prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca paraṃtapa

6. 6

   सुदुःखं शायितः पूर्वं प्राप्येदं सुखमुत्तमम्

   प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः

   suduḥkhaṃ śāyitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam

   prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ

7. 7

   घृताच्यां किल संसक्तो दशवर्षाणि लक्ष्मण

   अहोऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः

   ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa

   aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ

8. 8

   स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः

   विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर्यः पृथग्जनः

   sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ

   viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ

9. 9

   देहधर्मं गतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण

   अवितृप्तस्य कामेषु रामः क्षन्तुमिहार्हति

   dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa

   avitṛptasya kāmeṣu rāmaḥ kṣantumihārhati

10. 10

    न च रोषवशं तात गन्तुमर्हसि लक्ष्मण

    निश्चयार्थमविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा

    na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa

    niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā

11. 11

    सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास्त्वद्विधाः पुरुषर्षभ

    अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम्

    sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha

    avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām

12. 12

    प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता

    महान्रोषसमुत्पन्नः संरम्भस्त्यज्यतामयम्

    prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā

    mahānroṣasamutpannaḥ saṃrambhastyajyatāmayam

13. 13

    रुमां मां कपिराज्यं च धनधान्यवसूनि च

    रामप्रियार्थं सुग्रीवस्त्यजेदिति मतिर्मम

    rumāṃ māṃ kapirājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca

    rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama

14. 14

    समानेष्यति सुग्रीवः सीतया सह राघवम्

    शशाङ्कमिव रोहिण्या निहत्वा रावणं रणे

    samāneṣyati sugrīvaḥ sītayā saha rāghavam

    śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe

15. 15

    शतकोटिसहस्राणि लङ्कायां किल रक्षसाम्

    अयुतानि च षट्त्रिंशत्सहस्राणि शतानि च

    śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rakṣasām

    ayutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca

16. 16

    अहत्वा तांश्च दुर्धर्षान्राक्षसान्कामरूपिणः

    न शक्यो रावणो हन्तुं येन सा मैथिली हृता

    ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ

    na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā

17. 17

    ते न शक्या रणे हन्तुमसहायेन लक्ष्मण

    रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः

    te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa

    rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ

18. 18

    एवमाख्यातवान्वाली स ह्यभिज्ञो हरीश्वरः

    आगमस्तु न मे व्यक्तः श्रवात्तस्य ब्रवीम्यहम्

    evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ

    āgamastu na me vyaktaḥ śravāttasya bravīmyaham

19. 19

    त्वत्सहायनिमित्तं वै प्रेषिता हरिपुंगवाः

    आनेतुं वानरान्युद्धे सुबहून्हरियूथपान्

    tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṃgavāḥ

    ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūthapān

20. 20

    तांश्च प्रतीक्षमाणोऽयं विक्रान्तान्सुमहाबलान्

    राघवस्यार्थसिद्ध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः

    tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntānsumahābalān

    rāghavasyārthasiddhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ

21. 21

    कृता तु संस्था सौमित्रे सुग्रीवेण यथापुरा

    अद्य तैर्वानरैः सर्वैरागन्तव्यं महाबलैः

    kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa yathāpurā

    adya tairvānaraiḥ sarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ

22. 22

    ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च

    अद्य त्वामुपयास्यन्ति जहि कोपमरिंदम

    कोट्योऽनेकास्तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम्

    ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca

    adya tvāmupayāsyanti jahi kopamariṃdama

    koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām

23. 23

    तव हि मुखमिदं निरीक्ष्य कोपात्क्षतजनिभे नयने निरीक्षमाणाः

    हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं प्रथमभयस्य हि शङ्किताः स्म सर्वाः

    tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopātkṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ

    harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāḥ sma sarvāḥ