10 shlokas
- 1
अथातः कृष्णगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः
athātaḥ kṛṣṇagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 2
यथोवाच भगवान्धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavāndhanvantariḥ
- 3
यत्सव्रणं शुक्लमथाव्रणं वा पाकात्ययश्चाप्यजका तथैव
चत्वार एते ऽभिहिता विकाराः कृष्णाश्रयाः संग्रहतः पुरस्तात्
yatsavraṇaṃ śuklamathāvraṇaṃ vā pākātyayaścāpyajakā tathaiva
catvāra ete 'bhihitā vikārāḥ kṛṣṇāśrayāḥ saṃgrahataḥ purastāt
- 4
निमग्नरूपं हि भवेत्तु कृष्णे सूच्येव विद्धं प्रतिभाति यद्वै
स्रावं स्रवेदुष्णमतीव रुक्च तत्सव्रणं शुक्रमुदाहरन्ति
nimagnarūpaṃ hi bhavettu kṛṣṇe sūcyeva viddhaṃ pratibhāti yadvai
srāvaṃ sraveduṣṇamatīva rukca tatsavraṇaṃ śukramudāharanti
- 5
दृष्टेः समीपे न भवेत्तु यच्च न चावगाढं न च संस्रवेद्धि
अवेदनावन्न च युग्मशुक्रं तत्सिद्धिमाप्नोति कदाचिदेव
dṛṣṭeḥ samīpe na bhavettu yacca na cāvagāḍhaṃ na ca saṃsraveddhi
avedanāvanna ca yugmaśukraṃ tatsiddhimāpnoti kadācideva
- 6
विच्छिन्नमध्यं पिशितावृतं वा चलं सिरासक्तमदृष्टिकृच्च
द्वित्वग्गतं लोहितमन्ततश्च चिरोत्थितं चापि विवर्जनीयम्
vicchinnamadhyaṃ piśitāvṛtaṃ vā calaṃ sirāsaktamadṛṣṭikṛcca
dvitvaggataṃ lohitamantataśca cirotthitaṃ cāpi vivarjanīyam
- 7
उष्णाश्रुपातः पिडका च कृष्णे यस्मिन्भवेन्मुद्गनिभं च शुक्रम्
तदप्यसाध्यं प्रवदन्ति केचिदन्यच्च यत्तित्तिरिपक्षतुल्यम्
uṣṇāśrupātaḥ piḍakā ca kṛṣṇe yasminbhavenmudganibhaṃ ca śukram
tadapyasādhyaṃ pravadanti kecidanyacca yattittiripakṣatulyam
- 8
सितं यदा भात्यसितप्रदेशे स्यन्दात्मकं नातिरुगश्रुयुक्तम्
विहायसीवाच्छघनानुकारि तदव्रणं साध्यतमं वदन्ति
sitaṃ yadā bhātyasitapradeśe syandātmakaṃ nātirugaśruyuktam
vihāyasīvācchaghanānukāri tadavraṇaṃ sādhyatamaṃ vadanti
- 9
गम्भीरजातं बहलं च शुक्रं चिरोत्थितं चापि वदन्ति कृच्छ्रम्
संछाद्यते श्वेतनिभेन सर्वं दोषेण यस्यासितमण्डलं तु
gambhīrajātaṃ bahalaṃ ca śukraṃ cirotthitaṃ cāpi vadanti kṛcchram
saṃchādyate śvetanibhena sarvaṃ doṣeṇa yasyāsitamaṇḍalaṃ tu
- 10
तम् अक्षिपाकात्ययम् अक्षिकोपसमुत्थितं तीव्ररुजं वदन्ति
अजापुरीषप्रतिमो रुजावान्सलोहितो लोहितपिच्छिलाश्रुः
विदार्य कृष्णं प्रचयो ऽभ्युपैति तं चाजकाजातमिति व्यवस्येत्
tam akṣipākātyayam akṣikopasamutthitaṃ tīvrarujaṃ vadanti
ajāpurīṣapratimo rujāvānsalohito lohitapicchilāśruḥ
vidārya kṛṣṇaṃ pracayo 'bhyupaiti taṃ cājakājātamiti vyavasyet

