18 shlokas
- 1
अथातो लेख्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः
athāto lekhyarogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 2
यथोवाच भगवान्धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavāndhanvantariḥ
- 3
नव ये ऽभिहिता लेख्याः सामान्यस्तेष्वयं विधिः
स्निग्धवान्तविरिक्तस्य निवातातपसद्मनि
nava ye 'bhihitā lekhyāḥ sāmānyasteṣvayaṃ vidhiḥ
snigdhavāntaviriktasya nivātātapasadmani
- 4
सुखोदकप्रतप्तेन वाससा सुसमाहितः
स्वेदयेद्वर्त्म निर्भुज्य वामाङ्गुष्ठाङ्गुलिस्थितम्
sukhodakaprataptena vāsasā susamāhitaḥ
svedayedvartma nirbhujya vāmāṅguṣṭhāṅgulisthitam
- 5
अङ्गुल्यङ्गुष्ठकाभ्यां तु निर्भुग्नं वर्त्म यत्नतः
प्लोतान्तराभ्यां न यथा चलति स्रंसते ऽपि वा
aṅgulyaṅguṣṭhakābhyāṃ tu nirbhugnaṃ vartma yatnataḥ
plotāntarābhyāṃ na yathā calati sraṃsate 'pi vā
- 6
ततः प्रमृज्य प्लोतेन वर्त्म शस्त्रपदाङ्कितम्
लिखेच्छस्त्रेण पत्रैर्वा ततो रक्ते स्थिते पुनः
tataḥ pramṛjya plotena vartma śastrapadāṅkitam
likhecchastreṇa patrairvā tato rakte sthite punaḥ
- 7
स्विन्नं मनोह्वाकासीसव्योषार्द्राञ्जनसैन्धवैः
श्लक्ष्णपिष्टैः समाक्षीकैः प्रतिसार्योष्णवारिणा
svinnaṃ manohvākāsīsavyoṣārdrāñjanasaindhavaiḥ
ślakṣṇapiṣṭaiḥ samākṣīkaiḥ pratisāryoṣṇavāriṇā
- 8
प्रक्षाल्य हविषा सिक्तं व्रणवत्समुपाचरेत्
स्वेदावपीडप्रभृतींस्त्र्यहादूर्ध्वं प्रयोजयेत्
prakṣālya haviṣā siktaṃ vraṇavatsamupācaret
svedāvapīḍaprabhṛtīṃstryahādūrdhvaṃ prayojayet
- 9
व्यासतस्ते समुद्दिष्टं विधानं लेख्यकर्मणि
असृगास्रावरहितं कण्डूशोफविवर्जितम्
vyāsataste samuddiṣṭaṃ vidhānaṃ lekhyakarmaṇi
asṛgāsrāvarahitaṃ kaṇḍūśophavivarjitam
- 10
समं नखनिभं वर्त्म लिखितं सम्यगिष्यते
रक्तम् अक्षि स्रवेत्स्कन्नं क्षताच्छस्त्रकृताद्ध्रुवम्
samaṃ nakhanibhaṃ vartma likhitaṃ samyagiṣyate
raktam akṣi sravetskannaṃ kṣatācchastrakṛtāddhruvam
- 11
रागशोफपरिस्रावास्तिमिरं व्याध्यनिर्जयः
वर्त्म श्यावं गुरु स्तब्धं कण्डूहर्षोपदेहवत्
rāgaśophaparisrāvāstimiraṃ vyādhyanirjayaḥ
vartma śyāvaṃ guru stabdhaṃ kaṇḍūharṣopadehavat
- 12
नेत्रपाकमुदीर्णं वा कुर्वीताप्रतिकारिणः
एतद्दुर्लिखितं ज्ञेयं स्नेहयित्वा पुनर्लिखेत्
netrapākamudīrṇaṃ vā kurvītāpratikāriṇaḥ
etaddurlikhitaṃ jñeyaṃ snehayitvā punarlikhet
- 13
व्यावर्तते यदा वर्त्म पक्ष्म चापि विमुह्यति
स्यात्सरुक्स्रावबहुलं तदतिस्रावितं विदुः
vyāvartate yadā vartma pakṣma cāpi vimuhyati
syātsaruksrāvabahulaṃ tadatisrāvitaṃ viduḥ
- 14
स्नेहस्वेदादिरिष्टः स्यात्क्रमस्तत्रानिलापहः
वर्त्मावबन्धं क्लिष्टं च बहलं यच्च कीर्तितम्
snehasvedādiriṣṭaḥ syātkramastatrānilāpahaḥ
vartmāvabandhaṃ kliṣṭaṃ ca bahalaṃ yacca kīrtitam
- 15
पोथकीश्चाप्यवलिखेत्प्रच्छयित्वाग्रतः शनैः
समं लिखेत्तु मेधावी श्यावकर्दमवर्त्मनी
pothakīścāpyavalikhetpracchayitvāgrataḥ śanaiḥ
samaṃ likhettu medhāvī śyāvakardamavartmanī
- 16
कुम्भीकिनीं शर्करां च तथैवोत्सङ्गिनीम् अपि
कल्पयित्वा तु शस्त्रेण लिखेत्पश्चाद् अतन्द्रितः
kumbhīkinīṃ śarkarāṃ ca tathaivotsaṅginīm api
kalpayitvā tu śastreṇa likhetpaścād atandritaḥ
- 17
भवेयुर्वर्त्मसु च याः पिडकाः कठिना भृशम्
ह्रस्वास्ताम्राश्च ताः पक्वा भिन्द्याद्भिन्ना लिखेद् अपि
bhaveyurvartmasu ca yāḥ piḍakāḥ kaṭhinā bhṛśam
hrasvāstāmrāśca tāḥ pakvā bhindyādbhinnā likhed api
- 18
तरुणीश्चाल्पसंरम्भा पिडका बाह्यवर्त्मजाः
विदित्वैताः प्रशमयेत्स्वेदालेपनशोधनैः
taruṇīścālpasaṃrambhā piḍakā bāhyavartmajāḥ
viditvaitāḥ praśamayetsvedālepanaśodhanaiḥ

