9 shlokas
- 1
अथातः पक्ष्मकोपप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः
athātaḥ pakṣmakopapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 2
यथोवाच भगवान्धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavāndhanvantariḥ
- 3
याप्यस्तु यो वर्त्मभवो विकारः पक्ष्मप्रकोपो ऽभिहितः पुरस्तात्
तत्रोपविष्टस्य नरस्य चर्म वर्त्मोपरिष्टादनुतिर्यगेव
yāpyastu yo vartmabhavo vikāraḥ pakṣmaprakopo 'bhihitaḥ purastāt
tatropaviṣṭasya narasya carma vartmopariṣṭādanutiryageva
- 4
भ्रुवोरधस्तात्परिमुच्य भागौ पक्ष्माश्रितं चैकमतो ऽवकृन्तेत्
कनीनकापाङ्गसमं समन्ताद्यवाकृति स्निग्धतनोर्नरस्य
bhruvoradhastātparimucya bhāgau pakṣmāśritaṃ caikamato 'vakṛntet
kanīnakāpāṅgasamaṃ samantādyavākṛti snigdhatanornarasya
- 5
उत्कृत्य शस्त्रेण यवप्रमाणं वालेन सीव्येद्भिषग् अप्रमत्तः
दत्त्वा च सर्पिर्मधुनावशेषं कुर्याद्विधानं विहितं व्रणे यत्
utkṛtya śastreṇa yavapramāṇaṃ vālena sīvyedbhiṣag apramattaḥ
dattvā ca sarpirmadhunāvaśeṣaṃ kuryādvidhānaṃ vihitaṃ vraṇe yat
- 6
ललाटदेशे च निबद्धपट्टं प्राक्स्यूतमत्राप्यपरं च बद्ध्वा
स्थैर्यं गते चाप्यथ शस्त्रमार्गे वालान्विमुञ्चेत्कुशलो ऽभिवीक्ष्य
lalāṭadeśe ca nibaddhapaṭṭaṃ prāksyūtamatrāpyaparaṃ ca baddhvā
sthairyaṃ gate cāpyatha śastramārge vālānvimuñcetkuśalo 'bhivīkṣya
- 7
एवं न चेच्छाम्यति तस्य वर्त्म निर्भुज्य दोषोपहतां वलिं च
ततो ऽग्निना वा प्रतिसारयेत्तां क्षारेण वा सम्यगवेक्ष्य धीरः
evaṃ na cecchāmyati tasya vartma nirbhujya doṣopahatāṃ valiṃ ca
tato 'gninā vā pratisārayettāṃ kṣāreṇa vā samyagavekṣya dhīraḥ
- 8
छित्त्वा समं वाप्युपपक्ष्ममालां सम्यग्गृहीत्वा बडिशैस्त्रिभिस्तु
पथ्याफलेन प्रतिसारयेत्तु घृष्टेन वा तौवरकेण सम्यक्
chittvā samaṃ vāpyupapakṣmamālāṃ samyaggṛhītvā baḍiśaistribhistu
pathyāphalena pratisārayettu ghṛṣṭena vā tauvarakeṇa samyak
- 9
चत्वार एते विधयो विहन्तुं पक्ष्मोपरोधं पृथगेव शस्ताः
विरेचनाश्च्योतनधूमनस्यलेपाञ्जनस्नेहरसक्रियाश्च
catvāra ete vidhayo vihantuṃ pakṣmoparodhaṃ pṛthageva śastāḥ
virecanāścyotanadhūmanasyalepāñjanasneharasakriyāśca

