93 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
मायावित्वं श्रुतं विष्णोर्देवदेवस्य धीमतः
कथं ज्येष्ठासमुत्पत्तिर्देवदेवाज्जनार्दनात्
ṛṣaya ūcuḥ
māyāvitvaṃ śrutaṃ viṣṇordevadevasya dhīmataḥ
kathaṃ jyeṣṭhāsamutpattirdevadevājjanārdanāt
- 2
वक्तुमर्हसि चास्माकं लोमहर्षण तत्त्वतः
सूत उवाच
अनादिनिधनः श्रीमान्धाता नारायणः प्रभुः
vaktumarhasi cāsmākaṃ lomaharṣaṇa tattvataḥ
sūta uvāca
anādinidhanaḥ śrīmāndhātā nārāyaṇaḥ prabhuḥ
- 3
जगद्द्वैधमिदं चक्रे मोहनाय जगत्पतिः
विष्णुर्वै ब्राह्मणान्वेदान्वेदधर्मान्सनातनान्
jagaddvaidhamidaṃ cakre mohanāya jagatpatiḥ
viṣṇurvai brāhmaṇānvedānvedadharmānsanātanān
- 4
श्रियं पद्मां तथा श्रेष्ठां भागमेकमकारयत्
ज्येष्ठामलक्ष्मीमशुभां वेदबाह्यान्नराधमान्
śriyaṃ padmāṃ tathā śreṣṭhāṃ bhāgamekamakārayat
jyeṣṭhāmalakṣmīmaśubhāṃ vedabāhyānnarādhamān
- 5
अधर्मं च महातेजा भागमेकम् अकल्पयत्
अलक्ष्मीमग्रतः सृष्ट्वा पश्चात्पद्मां जनार्दनः
adharmaṃ ca mahātejā bhāgamekam akalpayat
alakṣmīmagrataḥ sṛṣṭvā paścātpadmāṃ janārdanaḥ
- 6
ज्येष्ठा तेन समाख्याता अलक्ष्मीर्द्विजसत्तमाः
अमृतोद्भववेलायां विषानन्तरमुल्बणात्
jyeṣṭhā tena samākhyātā alakṣmīrdvijasattamāḥ
amṛtodbhavavelāyāṃ viṣānantaramulbaṇāt
- 7
अशुभा सा तथोत्पन्ना ज्येष्ठा इति च वै श्रुतम्
ततः श्रीश्च समुत्पन्ना पद्मा विष्णुपरिग्रहः
aśubhā sā tathotpannā jyeṣṭhā iti ca vai śrutam
tataḥ śrīśca samutpannā padmā viṣṇuparigrahaḥ
- 8
दुःसहो नाम विप्रर्षिरुपयेमे ऽशुभां तदा
ज्येष्ठां तां परिपूर्णो ऽसौ मनसा वीक्ष्य धिष्ठिताम्
duḥsaho nāma viprarṣirupayeme 'śubhāṃ tadā
jyeṣṭhāṃ tāṃ paripūrṇo 'sau manasā vīkṣya dhiṣṭhitām
- 9
लोकं चचार हृष्टात्मा तया सह मुनिस्तदा
यस्मिन्घोषो हरेश्चैव हरस्य च महात्मनः
lokaṃ cacāra hṛṣṭātmā tayā saha munistadā
yasminghoṣo hareścaiva harasya ca mahātmanaḥ
- 10
वेदघोषस्तथा विप्रा होमधूमस्तथैव च
भस्माङ्गिनो वा यत्रासंस्तत्र तत्र भयार्दिता
vedaghoṣastathā viprā homadhūmastathaiva ca
bhasmāṅgino vā yatrāsaṃstatra tatra bhayārditā
- 11
पिधाय कर्णौ संयाति धावमाना इतस्ततः
ज्येष्ठामेवंविधां दृष्ट्वा दुःसहो मोहमागतः
pidhāya karṇau saṃyāti dhāvamānā itastataḥ
jyeṣṭhāmevaṃvidhāṃ dṛṣṭvā duḥsaho mohamāgataḥ
- 12
तया सह वनं गत्वा चचार स महामुनिः
तपो महद्वने घोरे याति कन्या प्रतिग्रहम्
tayā saha vanaṃ gatvā cacāra sa mahāmuniḥ
tapo mahadvane ghore yāti kanyā pratigraham
- 13
न करिष्यामि चेत्युक्त्वा प्रतिज्ञाय च तामृषिः
योगज्ञानपरः शुद्धो यत्र योगीश्वरो मुनिः
na kariṣyāmi cetyuktvā pratijñāya ca tāmṛṣiḥ
yogajñānaparaḥ śuddho yatra yogīśvaro muniḥ
- 14
तत्रायान्तं महात्मानं मार्कण्डेयमपश्यत
प्रणिपत्य महात्मानं दुःसहो मुनिमब्रवीत्
tatrāyāntaṃ mahātmānaṃ mārkaṇḍeyamapaśyata
praṇipatya mahātmānaṃ duḥsaho munimabravīt
- 15
भार्येयं भगवन्मह्यं न स्थास्यति कथञ्चन
किं करोमीति विप्रर्षे ह्यनया सह भार्यया
bhāryeyaṃ bhagavanmahyaṃ na sthāsyati kathañcana
kiṃ karomīti viprarṣe hyanayā saha bhāryayā
- 16
प्रविशामि तथा कुत्र कुतो न प्रविशाम्यहम्
मार्कण्डेय उवाच
शृणु दुःसह सर्वत्र अकीर्तिरशुभान्विता
praviśāmi tathā kutra kuto na praviśāmyaham
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu duḥsaha sarvatra akīrtiraśubhānvitā
- 17
अलक्ष्मीरतुला चेयं ज्येष्ठा इत्यभिशब्दिता
नारायणपरा यत्र वेदमार्गानुसारिणः
alakṣmīratulā ceyaṃ jyeṣṭhā ityabhiśabditā
nārāyaṇaparā yatra vedamārgānusāriṇaḥ
- 18
रुद्रभक्ता महात्मानो भस्मोद्धूलितविग्रहाः
स्थिता यत्र जना नित्यं मा विशेथाः कथञ्चन
rudrabhaktā mahātmāno bhasmoddhūlitavigrahāḥ
sthitā yatra janā nityaṃ mā viśethāḥ kathañcana
- 19
नारायण हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव
अच्युतानन्त गोविन्द वासुदेव जनार्दन
nārāyaṇa hṛṣīkeśa puṇḍarīkākṣa mādhava
acyutānanta govinda vāsudeva janārdana
- 20
रुद्र रुद्रेति रुद्रेति शिवाय च नमो नमः
नमः शिवतरायेति शङ्करायेति सर्वदा
rudra rudreti rudreti śivāya ca namo namaḥ
namaḥ śivatarāyeti śaṅkarāyeti sarvadā
- 21
महादेव महादेव महादेवेति कीर्तयेत्
उमायाः पतये चैव हिरण्यपतये सदा
mahādeva mahādeva mahādeveti kīrtayet
umāyāḥ pataye caiva hiraṇyapataye sadā
- 22
हिरण्यबाहवे तुभ्यं वृषाङ्काय नमो नमः
नृसिंह वामनाचिन्त्य माधवेति च ये जनाः
hiraṇyabāhave tubhyaṃ vṛṣāṅkāya namo namaḥ
nṛsiṃha vāmanācintya mādhaveti ca ye janāḥ
- 23
वक्ष्यन्ति सततं हृष्टा ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा
वैश्याः शूद्राश्च ये नित्यं तेषां धनगृहादिषु
आरामे चैव गोष्ठेषु न विशेथाः कथञ्चन
vakṣyanti satataṃ hṛṣṭā brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā
vaiśyāḥ śūdrāśca ye nityaṃ teṣāṃ dhanagṛhādiṣu
ārāme caiva goṣṭheṣu na viśethāḥ kathañcana
- 24
ज्वालामालाकरालं च सहस्रादित्यसन्निभम्
चक्रं विष्णोरतीवोग्रं तेषां हन्ति सदाशुभम्
jvālāmālākarālaṃ ca sahasrādityasannibham
cakraṃ viṣṇoratīvograṃ teṣāṃ hanti sadāśubham
- 25
स्वाहाकारो वषट्कारो गृहे यस्मिन्हि वर्तते
तद्धित्वा चान्यमागच्छ सामघोषे ऽथ यत्र वा
svāhākāro vaṣaṭkāro gṛhe yasminhi vartate
taddhitvā cānyamāgaccha sāmaghoṣe 'tha yatra vā
- 26
वेदाभ्यासरता नित्यं नित्यकर्मपरायणाः
वासुदेवार्चनरता दूरतस्तान्विसर्जयेत्
vedābhyāsaratā nityaṃ nityakarmaparāyaṇāḥ
vāsudevārcanaratā dūratastānvisarjayet
- 27
अग्निहोत्रं गृहे येषां लिङ्गार्चा वा गृहेषु च
वासुदेवतनुर्वापि चण्डिका यत्र तिष्ठति
agnihotraṃ gṛhe yeṣāṃ liṅgārcā vā gṛheṣu ca
vāsudevatanurvāpi caṇḍikā yatra tiṣṭhati
- 28
दूरतो व्रज तान्हित्वा सर्वपापविवर्जितान्
नित्यनैमित्तिकैर्यज्ञैर्यजन्ति च महेश्वरम्
dūrato vraja tānhitvā sarvapāpavivarjitān
nityanaimittikairyajñairyajanti ca maheśvaram
- 29
तान्हित्वा व्रज चान्यत्र दुःसह त्वं सहानया
श्रोत्रिया ब्राह्मणा गावो गुरवो ऽतिथयः सदा
tānhitvā vraja cānyatra duḥsaha tvaṃ sahānayā
śrotriyā brāhmaṇā gāvo guravo 'tithayaḥ sadā
- 30
रुद्रभक्ताश्च पूज्यन्ते यैर्नित्यं तान्विवर्जयेत्
दुःसह उवाच
यस्मिन्प्रवेशो योग्यो मे तद्ब्रूहि मुनिसत्तम
rudrabhaktāśca pūjyante yairnityaṃ tānvivarjayet
duḥsaha uvāca
yasminpraveśo yogyo me tadbrūhi munisattama

