113 shlokas
- 1
अम्बरीष उवाच
मार्कण्डेय महाप्राज्ञ केन योगेन लब्धवान्
गानविद्यां महाभाग नारदो भगवान्मुनिः
ambarīṣa uvāca
mārkaṇḍeya mahāprājña kena yogena labdhavān
gānavidyāṃ mahābhāga nārado bhagavānmuniḥ
- 2
तुंबरोश्च समानत्वं कस्मिन्काल उपेयिवान्
एतदाचक्ष्व मे सर्वं सर्वज्ञोऽसि महामते
tuṃbarośca samānatvaṃ kasminkāla upeyivān
etadācakṣva me sarvaṃ sarvajño'si mahāmate
- 3
मार्कण्डेय उवाच
श्रुतो मयायमर्थो वै नारदाद्देवदर्शनात्
स्वयम् आह महातेजा नारदो ऽसौ महामतिः
mārkaṇḍeya uvāca
śruto mayāyamartho vai nāradāddevadarśanāt
svayam āha mahātejā nārado 'sau mahāmatiḥ
- 4
संतप्यमानो भगवान्दिव्यंवर्षसहस्रकम्
निरुच्छ्वासेन संयुक्तस्तुंबरोर्गौरवं स्मरन्
saṃtapyamāno bhagavāndivyaṃvarṣasahasrakam
nirucchvāsena saṃyuktastuṃbarorgauravaṃ smaran
- 5
तताप च महाघोरं तपोराशिस्तपः परम्
अथान्तरिक्षे शुश्राव नारदो ऽसौ महामुनिः
tatāpa ca mahāghoraṃ taporāśistapaḥ param
athāntarikṣe śuśrāva nārado 'sau mahāmuniḥ
- 6
वाणीं दिव्यां महाघोषाम् अद्भुताम् अशरीरिणीम्
किमर्थं मुनिशार्दूल तपस्तपसि दुश्चरम्
vāṇīṃ divyāṃ mahāghoṣām adbhutām aśarīriṇīm
kimarthaṃ muniśārdūla tapastapasi duścaram
- 7
उलूकं पश्य गत्वा त्वं यदि गाने रता मतिः
मानसोत्तरशैले तु गानबन्धुरिति स्मृतः
ulūkaṃ paśya gatvā tvaṃ yadi gāne ratā matiḥ
mānasottaraśaile tu gānabandhuriti smṛtaḥ
- 8
गच्छ शीघ्रं च पश्यैनं गानवित्त्वं भविष्यसि
इत्युक्तो विस्मयाविष्टो नारदो वाग्विदां वरः
gaccha śīghraṃ ca paśyainaṃ gānavittvaṃ bhaviṣyasi
ityukto vismayāviṣṭo nārado vāgvidāṃ varaḥ
- 9
मानसोत्तरशैले तु गानबन्धुं जगाम वै
गन्धर्वाः किन्नरा यक्षास्तथा चाप्सरसां गणाः
mānasottaraśaile tu gānabandhuṃ jagāma vai
gandharvāḥ kinnarā yakṣāstathā cāpsarasāṃ gaṇāḥ
- 10
समासीनास्तु परितो गानबन्धुं ततस्ततः
गानविद्यां समापन्नः शिक्षितास्तेन पक्षिणा
samāsīnāstu parito gānabandhuṃ tatastataḥ
gānavidyāṃ samāpannaḥ śikṣitāstena pakṣiṇā
- 11
स्निग्धकण्ठस्वरास्तत्र समासीना मुदान्विताः
ततो नारदमालोक्य गानबन्धुरुवाच ह
snigdhakaṇṭhasvarāstatra samāsīnā mudānvitāḥ
tato nāradamālokya gānabandhuruvāca ha
- 12
प्रणिपत्य यथान्यायं स्वागतेनाभ्यपूजयत्
किमर्थं भगवानत्र चागतो ऽसि महामते
praṇipatya yathānyāyaṃ svāgatenābhyapūjayat
kimarthaṃ bhagavānatra cāgato 'si mahāmate
- 13
किं कार्यं हि मया ब्रह्मन्ब्रूहि किं करवाणि ते
नारद उवाच
उलूकेन्द्र महाप्राज्ञ शृणु सर्वं यथातथम्
kiṃ kāryaṃ hi mayā brahmanbrūhi kiṃ karavāṇi te
nārada uvāca
ulūkendra mahāprājña śṛṇu sarvaṃ yathātatham
- 14
मम वृत्तं प्रवक्ष्यामि पुरा भूतं महाद्भुतम्
अतीते हि युगे विद्वन्नारायणसमीपगम्
mama vṛttaṃ pravakṣyāmi purā bhūtaṃ mahādbhutam
atīte hi yuge vidvannārāyaṇasamīpagam
- 15
मां विनिर्धूय संहृष्टः समाहूय च तुंबरुम्
लक्ष्मीसमन्वितो विष्णुरशृणोद्गानमुत्तमम्
māṃ vinirdhūya saṃhṛṣṭaḥ samāhūya ca tuṃbarum
lakṣmīsamanvito viṣṇuraśṛṇodgānamuttamam
- 16
ब्रह्मादयः सुराः सर्वे निरस्ताः स्थानतो ऽच्युताः
कौशिकाद्याः समासीना गानयोगेन वै हरिम्
brahmādayaḥ surāḥ sarve nirastāḥ sthānato 'cyutāḥ
kauśikādyāḥ samāsīnā gānayogena vai harim
- 17
एवमाराध्य सम्प्राप्ता गाणपत्यं यथासुखम्
तेनाहमतिदुःखार्तस्तपस्तप्तुमिहागतः
evamārādhya samprāptā gāṇapatyaṃ yathāsukham
tenāhamatiduḥkhārtastapastaptumihāgataḥ
- 18
यद्दत्तं यद्धुतं चैव यथा वा श्रुतमेव च
यदधीतं मया सर्वं कलां नार्हति षोडशीम्
yaddattaṃ yaddhutaṃ caiva yathā vā śrutameva ca
yadadhītaṃ mayā sarvaṃ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm
- 19
विष्णोर्माहात्म्ययुक्तस्य गानयोगस्य वै ततः
संचिन्त्याहं तपो घोरं तदर्थं तप्तवान्द्विज
viṣṇormāhātmyayuktasya gānayogasya vai tataḥ
saṃcintyāhaṃ tapo ghoraṃ tadarthaṃ taptavāndvija
- 20
दिव्यवर्षसहस्रं वै ततो ह्यशृणवं पुनः
वाणीम् आकाशसम्भूतां त्वामुद्दिश्य विहङ्गम
divyavarṣasahasraṃ vai tato hyaśṛṇavaṃ punaḥ
vāṇīm ākāśasambhūtāṃ tvāmuddiśya vihaṅgama
- 21
उलूकं गच्छ देवर्षे गानबन्धुं मतिर्यदि
गाने चेद्वर्तते ब्रह्मन्तत्र त्वं वेत्स्यसे चिरात्
ulūkaṃ gaccha devarṣe gānabandhuṃ matiryadi
gāne cedvartate brahmantatra tvaṃ vetsyase cirāt
- 22
इत्यहं प्रेरितस्तेन त्वत्समीपम् इहागतः
किं करिष्यामि शिष्योऽहं तव मां पालयाव्यय
ityahaṃ preritastena tvatsamīpam ihāgataḥ
kiṃ kariṣyāmi śiṣyo'haṃ tava māṃ pālayāvyaya
- 23
गानबन्धुरुवाच
शृणु नारद यद्वृत्तं पुरा मम महामते
अत्याश्चर्यसमायुक्तं सर्वपापहरं शुभम्
gānabandhuruvāca
śṛṇu nārada yadvṛttaṃ purā mama mahāmate
atyāścaryasamāyuktaṃ sarvapāpaharaṃ śubham
- 24
भुवनेश इति ख्यातो राजाभूद्धार्मिकः पुरा
अश्वमेधसहस्रैश्च वाजपेयायुतेन च
bhuvaneśa iti khyāto rājābhūddhārmikaḥ purā
aśvamedhasahasraiśca vājapeyāyutena ca
- 25
गवां कोट्यर्बुदे चैव सुवर्णस्य तथैव च
वाससां रथहस्तिनां कन्याश्वानां तथैव च
gavāṃ koṭyarbude caiva suvarṇasya tathaiva ca
vāsasāṃ rathahastināṃ kanyāśvānāṃ tathaiva ca
- 26
दत्त्वा स राजा विप्रेभ्यो मेदिनीं प्रतिपालयन्
निवारयन्स्वके राज्ये गेययोगेन केशवम्
dattvā sa rājā viprebhyo medinīṃ pratipālayan
nivārayansvake rājye geyayogena keśavam
- 27
अन्यं वा गेययोगेन गायन्यदि स मे भवेत्
वध्यः सर्वात्मना तस्माद्वेदैर् ईड्यः परः पुमान्
anyaṃ vā geyayogena gāyanyadi sa me bhavet
vadhyaḥ sarvātmanā tasmādvedair īḍyaḥ paraḥ pumān
- 28
गानयोगेन सर्वत्र स्त्रियो गायन्तु नित्यशः
सूतमागधसंघाश्च गीतं ते कारयन्तु वै
gānayogena sarvatra striyo gāyantu nityaśaḥ
sūtamāgadhasaṃghāśca gītaṃ te kārayantu vai
- 29
इत्याज्ञाप्य महातेजा राज्यं वै पर्यपालयत्
तस्य राज्ञः पुराभ्याशे हरिमित्र इति श्रुतः
ityājñāpya mahātejā rājyaṃ vai paryapālayat
tasya rājñaḥ purābhyāśe harimitra iti śrutaḥ
- 30
ब्राह्मणो विष्णुभक्तश्च सर्वद्वन्द्वविवर्जितः
नदीपुलिनमासाद्य प्रतिमां च हरेः शुभाम्
brāhmaṇo viṣṇubhaktaśca sarvadvandvavivarjitaḥ
nadīpulinamāsādya pratimāṃ ca hareḥ śubhām

