97 shlokas
- 1
सूत उवाच
स्नात्वा देवं नमस्कृत्य देवदेवमुमापतिम्
दिव्येन चक्षुषा रुद्रं नीललोहितमीश्वरम्
sūta uvāca
snātvā devaṃ namaskṛtya devadevamumāpatim
divyena cakṣuṣā rudraṃ nīlalohitamīśvaram
- 2
दृष्ट्वा तुष्टाव वरदं रुद्राध्यायेन शङ्करम्
देवो ऽपि तुष्ट्या निर्वाणं राज्यान्ते कर्मणैव तु
dṛṣṭvā tuṣṭāva varadaṃ rudrādhyāyena śaṅkaram
devo 'pi tuṣṭyā nirvāṇaṃ rājyānte karmaṇaiva tu
- 3
तवास्तीति सकृच्चोक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत
स्वायंभुवो मनुर्देवं नमस्कृत्य वृषध्वजम्
tavāstīti sakṛccoktvā tatraivāntaradhīyata
svāyaṃbhuvo manurdevaṃ namaskṛtya vṛṣadhvajam
- 4
आरुरोह महामेरुं महावृषमिवेश्वरः
तत्र देवं हिरण्याभं योगैश्वर्यसमन्वितम्
āruroha mahāmeruṃ mahāvṛṣamiveśvaraḥ
tatra devaṃ hiraṇyābhaṃ yogaiśvaryasamanvitam
- 5
सनत्कुमारं वरदमपश्यद्ब्रह्मणः सुतम्
नमश्चकार वरदं ब्रह्मण्यं ब्रह्मरूपिणम्
sanatkumāraṃ varadamapaśyadbrahmaṇaḥ sutam
namaścakāra varadaṃ brahmaṇyaṃ brahmarūpiṇam
- 6
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महाद्युतिः
सो ऽपि दृष्ट्वा मनुं देवो हृष्टरोमाभवन्मुनिः
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā tuṣṭāva ca mahādyutiḥ
so 'pi dṛṣṭvā manuṃ devo hṛṣṭaromābhavanmuniḥ
- 7
सनत्कुमारः प्राहेदं घृणया च घृणानिधे
सनत्कुमार उवाच
दृष्ट्वा सर्वेश्वराच्छान्ताच्छङ्करान्नीललोहितात्
sanatkumāraḥ prāhedaṃ ghṛṇayā ca ghṛṇānidhe
sanatkumāra uvāca
dṛṣṭvā sarveśvarācchāntācchaṅkarānnīlalohitāt
- 8
लब्ध्वाभिषेकं सम्प्राप्तो विवक्षुर्वद यद्यपि
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य कृताञ्जलिः
labdhvābhiṣekaṃ samprāpto vivakṣurvada yadyapi
tasya tadvacanaṃ śrutvā praṇipatya kṛtāñjaliḥ
- 9
विज्ञापयामास कथं कर्मणा निर्वृतिर्विभो
वक्तुमर्हसि चास्माकं कर्मणा केवलेन च
vijñāpayāmāsa kathaṃ karmaṇā nirvṛtirvibho
vaktumarhasi cāsmākaṃ karmaṇā kevalena ca
- 10
ज्ञानेन निर्वृतिः सिद्धा विभो मिश्रेण वा क्वचित्
अथ तस्य वचः श्रुत्वा श्रुतिसारविदां निधिः
jñānena nirvṛtiḥ siddhā vibho miśreṇa vā kvacit
atha tasya vacaḥ śrutvā śrutisāravidāṃ nidhiḥ
- 11
सनत्कुमारो भगवान्कर्मणा निर्वृतिः क्रमात्
मिश्रेण च क्रमादेव क्षणाज्ज्ञानेन वै मुने
sanatkumāro bhagavānkarmaṇā nirvṛtiḥ kramāt
miśreṇa ca kramādeva kṣaṇājjñānena vai mune
- 12
पुरा मानेन चोष्ट्रत्वम् अगमं नन्दिनः प्रभोः
शापात्पुनः प्रसादाद्धि शिवमभ्यर्च्य शङ्करम्
purā mānena coṣṭratvam agamaṃ nandinaḥ prabhoḥ
śāpātpunaḥ prasādāddhi śivamabhyarcya śaṅkaram
- 13
प्रसादान्नन्दिनस्तस्य कर्मणैव सुतो ह्यहम्
श्रुत्वोत्तमां गतिं दिव्यामवस्थां प्राप्तवानहम्
prasādānnandinastasya karmaṇaiva suto hyaham
śrutvottamāṃ gatiṃ divyāmavasthāṃ prāptavānaham
- 14
शिवार्चनप्रकारेण शिवधर्मेण नान्यथा
राज्ञां षोडशदानानि नन्दिना कथितानि च
śivārcanaprakāreṇa śivadharmeṇa nānyathā
rājñāṃ ṣoḍaśadānāni nandinā kathitāni ca
- 15
धर्मकामार्थमुक्त्यर्थं कर्मणैव महात्मना
तुलादिरोहणाद्यानि शृणु तानि यथातथम्
dharmakāmārthamuktyarthaṃ karmaṇaiva mahātmanā
tulādirohaṇādyāni śṛṇu tāni yathātatham
- 16
ग्रहणादिषु कालेषु शुभदेशेषु शोभनम्
विंशद्धस्तप्रमाणेन मण्डपं कूटमेव च
grahaṇādiṣu kāleṣu śubhadeśeṣu śobhanam
viṃśaddhastapramāṇena maṇḍapaṃ kūṭameva ca
- 17
यथाष्टादशहस्तेन कलाहस्तेन वा पुनः
कृत्वा वेदिं तथा मध्ये नवहस्तप्रमाणतः
yathāṣṭādaśahastena kalāhastena vā punaḥ
kṛtvā vediṃ tathā madhye navahastapramāṇataḥ
- 18
अष्टहस्तेन वा कार्या सप्तहस्तेन वा पुनः
द्विहस्ता सार्धहस्ता वा वेदिका चातिशोभना
aṣṭahastena vā kāryā saptahastena vā punaḥ
dvihastā sārdhahastā vā vedikā cātiśobhanā
- 19
द्वादशस्तंभसंयुक्ता साधुरम्या भ्रमन्तिका
परितो नव कुण्डानि चतुरस्राणि कारयेत्
dvādaśastaṃbhasaṃyuktā sādhuramyā bhramantikā
parito nava kuṇḍāni caturasrāṇi kārayet
- 20
ऐन्द्रिकेशानयोर्मध्ये प्रधानं ब्रह्मणः सुत
अथवा चतुरस्रं च योन्याकारमतः परम्
aindrikeśānayormadhye pradhānaṃ brahmaṇaḥ suta
athavā caturasraṃ ca yonyākāramataḥ param
- 21
स्त्रीणां कुण्डानि विप्रेन्द्रा योन्याकाराणि कारयेत्
अर्धचन्द्रं त्रिकोणं च वर्तुलं कुण्डमेव च
strīṇāṃ kuṇḍāni viprendrā yonyākārāṇi kārayet
ardhacandraṃ trikoṇaṃ ca vartulaṃ kuṇḍameva ca
- 22
षडस्रं सर्वतो वापि त्रिकोणं पद्मसन्निभम्
अष्टास्रं सर्वमाने तु स्थण्डिलं केवलं तु वा
ṣaḍasraṃ sarvato vāpi trikoṇaṃ padmasannibham
aṣṭāsraṃ sarvamāne tu sthaṇḍilaṃ kevalaṃ tu vā
- 23
चतुर्द्वारसमोपेतं चतुस्तोरणभूषितम्
दिग्गजाष्टकसंयुक्तं दर्भमालासमावृतम्
caturdvārasamopetaṃ catustoraṇabhūṣitam
diggajāṣṭakasaṃyuktaṃ darbhamālāsamāvṛtam
- 24
अष्टमङ्गलसंयुक्तं वितानोपरिशोभितम्
तुलास्तंभद्रुमाश्चात्र बिल्वादीनि विशेषतः
aṣṭamaṅgalasaṃyuktaṃ vitānopariśobhitam
tulāstaṃbhadrumāścātra bilvādīni viśeṣataḥ
- 25
बिल्वाश्वत्थपलाशाद्याः केवलं खादिरं तु वा
येन स्तंभः कृतः पूर्वं तेन सर्वं तु कारयेत्
bilvāśvatthapalāśādyāḥ kevalaṃ khādiraṃ tu vā
yena staṃbhaḥ kṛtaḥ pūrvaṃ tena sarvaṃ tu kārayet
- 26
अथवा मिश्रमार्गेण वेणुना वा प्रकल्पयेत्
अष्टहस्तप्रमाणं तु हस्तद्वयसमायुतम्
athavā miśramārgeṇa veṇunā vā prakalpayet
aṣṭahastapramāṇaṃ tu hastadvayasamāyutam
- 27
तुलास्तंभस्य विष्कंभो ऽनाहतस्त्रिगुणो मतः
द्व्यङ्गुलेन विहीनं तु सुवृत्तं निर्व्रणं तथा
tulāstaṃbhasya viṣkaṃbho 'nāhatastriguṇo mataḥ
dvyaṅgulena vihīnaṃ tu suvṛttaṃ nirvraṇaṃ tathā
- 28
उभयोरन्तरं चैव षड्ढस्तं नृपते स्मृतम्
द्वयोश्चतुर्हस्तकृतम् अन्तरं स्तंभयोरपि
ubhayorantaraṃ caiva ṣaḍḍhastaṃ nṛpate smṛtam
dvayoścaturhastakṛtam antaraṃ staṃbhayorapi
- 29
षड्ढस्तम् अन्तरं ज्ञेयं स्तंभयोरुपरि स्थितम्
वितस्तिमात्रं विस्तारो विष्कंभस्तावदुत्तरम्
ṣaḍḍhastam antaraṃ jñeyaṃ staṃbhayorupari sthitam
vitastimātraṃ vistāro viṣkaṃbhastāvaduttaram
- 30
स्तंभयोस्तु प्रमाणेन उत्तरद्वारसंमितम्
षट्त्रिंशन्मात्रसंयुक्तं व्यायामं तु तुलात्मकम्
staṃbhayostu pramāṇena uttaradvārasaṃmitam
ṣaṭtriṃśanmātrasaṃyuktaṃ vyāyāmaṃ tu tulātmakam

