44 shlokas
- 1
शैलादिरुवाच
तं प्रभुं प्रीतमनसं प्रणिपत्य वृषध्वजम्
अपृच्छन्मुनयो देवाः प्रीतिकण्टकितत्वचः
śailādiruvāca
taṃ prabhuṃ prītamanasaṃ praṇipatya vṛṣadhvajam
apṛcchanmunayo devāḥ prītikaṇṭakitatvacaḥ
- 2
देवा ऊचुः
भगवान्केन मार्गेण पूजनीयो द्विजातिभिः
कुत्र वा केन रूपेण वक्तुमर्हसि शङ्कर
devā ūcuḥ
bhagavānkena mārgeṇa pūjanīyo dvijātibhiḥ
kutra vā kena rūpeṇa vaktumarhasi śaṅkara
- 3
कस्याधिकारः पूजायां ब्राह्मणस्य कथं प्रभो
क्षत्रियाणां कथं देव वैश्यानां वृषभध्वज
kasyādhikāraḥ pūjāyāṃ brāhmaṇasya kathaṃ prabho
kṣatriyāṇāṃ kathaṃ deva vaiśyānāṃ vṛṣabhadhvaja
- 4
स्त्रीशूद्राणां कथं वापि कुण्डगोलादिनां तु वा
हिताय जगतां सर्वमस्माकं वक्तुमर्हसि
strīśūdrāṇāṃ kathaṃ vāpi kuṇḍagolādināṃ tu vā
hitāya jagatāṃ sarvamasmākaṃ vaktumarhasi
- 5
सूत उवाच
तेषां भावं समालोक्य मुनीनां नीललोहितः
प्राह गंभीरया वाचा मण्डलस्थः सदाशिवः
sūta uvāca
teṣāṃ bhāvaṃ samālokya munīnāṃ nīlalohitaḥ
prāha gaṃbhīrayā vācā maṇḍalasthaḥ sadāśivaḥ
- 6
मण्डले चाग्रतः पश्यन्देवदेवं सहोमया
देवाश्च मुनयः सर्वे विद्युत्कोटिसमप्रभम्
maṇḍale cāgrataḥ paśyandevadevaṃ sahomayā
devāśca munayaḥ sarve vidyutkoṭisamaprabham
- 7
अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रं द्वादशाक्षं महाभुजम्
अर्धनारीश्वरं देवं जटामुकुटधारिणम्
aṣṭabāhuṃ caturvaktraṃ dvādaśākṣaṃ mahābhujam
ardhanārīśvaraṃ devaṃ jaṭāmukuṭadhāriṇam
- 8
सर्वाभरणसंयुक्तं रक्तमाल्यानुलेपनम्
रक्तांबरधरं सृष्टिस्थितिसंहारकारकम्
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ raktamālyānulepanam
raktāṃbaradharaṃ sṛṣṭisthitisaṃhārakārakam
- 9
तस्य पूर्वमुखं पीतं प्रसन्नं पुरुषात्मकम्
अघोरं दक्षिणं वक्त्रं नीलाञ्जनचयोपमम्
tasya pūrvamukhaṃ pītaṃ prasannaṃ puruṣātmakam
aghoraṃ dakṣiṇaṃ vaktraṃ nīlāñjanacayopamam
- 10
दंष्ट्राकरालमत्युग्रं ज्वालामालासमावृतम्
रक्तश्मश्रुं जटायुक्तं चोत्तरे विद्रुमप्रभम्
daṃṣṭrākarālamatyugraṃ jvālāmālāsamāvṛtam
raktaśmaśruṃ jaṭāyuktaṃ cottare vidrumaprabham
- 11
प्रसन्नं वामदेवाख्यं वरदं विश्वरूपिणम्
पश्चिमं वदनं तस्य गोक्षीरधवलं शुभम्
prasannaṃ vāmadevākhyaṃ varadaṃ viśvarūpiṇam
paścimaṃ vadanaṃ tasya gokṣīradhavalaṃ śubham
- 12
मुक्ताफलमयैर्हारैर्भूषितं तिलकोज्ज्वलम्
सद्योजातमुखं दिव्यं भास्करस्य स्मरारिणः
muktāphalamayairhārairbhūṣitaṃ tilakojjvalam
sadyojātamukhaṃ divyaṃ bhāskarasya smarāriṇaḥ
- 13
आदित्यम् अग्रतः पश्यन्पूर्ववच्चतुराननम्
भास्करं पुरतो देवं चतुर्वक्त्रं च पूर्ववत्
ādityam agrataḥ paśyanpūrvavaccaturānanam
bhāskaraṃ purato devaṃ caturvaktraṃ ca pūrvavat
- 14
भानुं दक्षिणतो देवं चतुर्वक्त्रं च पूर्ववत्
रविमुत्तरतो ऽपश्यन्पूर्ववच्चतुराननम्
bhānuṃ dakṣiṇato devaṃ caturvaktraṃ ca pūrvavat
ravimuttarato 'paśyanpūrvavaccaturānanam
- 15
विस्तारां मण्डले पूर्वे उत्तरां दक्षिणे स्थिताम्
बोधनीं पश्चिमे भागे मण्डलस्य प्रजापतेः
vistārāṃ maṇḍale pūrve uttarāṃ dakṣiṇe sthitām
bodhanīṃ paścime bhāge maṇḍalasya prajāpateḥ
- 16
अध्यायनीं च कौबेर्यामेकवक्त्रां चतुर्भुजाम्
सर्वाभरणसम्पन्नाः शक्तयः सर्वसंमताः
adhyāyanīṃ ca kauberyāmekavaktrāṃ caturbhujām
sarvābharaṇasampannāḥ śaktayaḥ sarvasaṃmatāḥ
- 17
ब्रह्माणं दक्षिणे भागे विष्णुं वामे जनार्दनम्
ऋग्यजुःसाममार्गेण मूर्तित्रयमयं शिवम्
brahmāṇaṃ dakṣiṇe bhāge viṣṇuṃ vāme janārdanam
ṛgyajuḥsāmamārgeṇa mūrtitrayamayaṃ śivam
- 18
ईशानं वरदं देवमीशानं परमेश्वरम्
ब्रह्मासनस्थं वरदं धर्मज्ञानासनोपरि
īśānaṃ varadaṃ devamīśānaṃ parameśvaram
brahmāsanasthaṃ varadaṃ dharmajñānāsanopari
- 19
वैराग्यैश्वर्यसंयुक्ते प्रभूते विमले तथा
सारं सर्वेश्वरं देवमाराध्यं परमं सुखम्
vairāgyaiśvaryasaṃyukte prabhūte vimale tathā
sāraṃ sarveśvaraṃ devamārādhyaṃ paramaṃ sukham
- 20
सितपङ्कजमध्यस्थं दीप्ताद्यैर् अभिसंवृतम्
दीप्तां दीपशिखाकारां सूक्ष्मां विद्युत्प्रभां शुभाम्
sitapaṅkajamadhyasthaṃ dīptādyair abhisaṃvṛtam
dīptāṃ dīpaśikhākārāṃ sūkṣmāṃ vidyutprabhāṃ śubhām
- 21
जयाम् अग्निशिखाकारां प्रभां कनकसप्रभाम्
विभूतिं विद्रुमप्रख्यां विमलां पद्मसन्निभाम्
jayām agniśikhākārāṃ prabhāṃ kanakasaprabhām
vibhūtiṃ vidrumaprakhyāṃ vimalāṃ padmasannibhām
- 22
अमोघां कर्णिकाकारां विद्युतं विश्ववर्णिनीम्
चतुर्वक्त्रां चतुर्वर्णां देवीं वै सर्वतोमुखीम्
amoghāṃ karṇikākārāṃ vidyutaṃ viśvavarṇinīm
caturvaktrāṃ caturvarṇāṃ devīṃ vai sarvatomukhīm
- 23
सोममङ्गारकं देवं बुधं बुद्धिमतां वरम्
बृहस्पतिं बृहद्बुद्धिं भार्गवं तेजसां निधिम्
somamaṅgārakaṃ devaṃ budhaṃ buddhimatāṃ varam
bṛhaspatiṃ bṛhadbuddhiṃ bhārgavaṃ tejasāṃ nidhim
- 24
मन्दं मन्दगतिं चैव समन्तात्तस्य ते सदा
सूर्यं शिवो जगन्नाथः सोमः साक्षादुमा स्वयम्
mandaṃ mandagatiṃ caiva samantāttasya te sadā
sūryaṃ śivo jagannāthaḥ somaḥ sākṣādumā svayam
- 25
पञ्चभूतानि शेषाणि तन्मयं च चराचरम्
दृष्ट्वैव मुनयः सर्वे देवदेवमुमापतिम्
pañcabhūtāni śeṣāṇi tanmayaṃ ca carācaram
dṛṣṭvaiva munayaḥ sarve devadevamumāpatim
- 26
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे मुनयो देवतास्तथा
अस्तुवन्वाग्भिर् इष्टाभिर्वरदं नीललोहितम्
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve munayo devatāstathā
astuvanvāgbhir iṣṭābhirvaradaṃ nīlalohitam
- 27
ऋषय ऊचुः
नमः शिवाय रुद्राय कद्रुद्राय प्रचेतसे
मीढुष्टमाय शर्वाय शिपिविष्टाय रंहसे
ṛṣaya ūcuḥ
namaḥ śivāya rudrāya kadrudrāya pracetase
mīḍhuṣṭamāya śarvāya śipiviṣṭāya raṃhase
- 28
प्रभूते विमले सारे ह्याधारे परमे सुखे
नवशक्त्यावृतं देवं पद्मस्थं भास्करं प्रभुम्
prabhūte vimale sāre hyādhāre parame sukhe
navaśaktyāvṛtaṃ devaṃ padmasthaṃ bhāskaraṃ prabhum
- 29
आदित्यं भास्करं भानुं रविं देवं दिवाकरम्
उमां प्रभां तथा प्रज्ञां संध्यां सावित्रिकामपि
ādityaṃ bhāskaraṃ bhānuṃ raviṃ devaṃ divākaram
umāṃ prabhāṃ tathā prajñāṃ saṃdhyāṃ sāvitrikāmapi
- 30
विस्ताराम् उत्तरां देवीं बोधनीं प्रणमाम्यहम्
आप्यायनीं च वरदां ब्रह्माणं केशवं हरम्
vistārām uttarāṃ devīṃ bodhanīṃ praṇamāmyaham
āpyāyanīṃ ca varadāṃ brahmāṇaṃ keśavaṃ haram

