Sarga 40

36 shlokas

1. 1

   ततः पक्षिनिनादेन वृक्षभङ्गस्वनेन च

   बभूवुस्त्राससंभ्रान्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः

   tataḥ pakṣininādena vṛkṣabhaṅgasvanena ca

   babhūvustrāsasaṃbhrāntāḥ sarve laṅkānivāsinaḥ

2. 2

   विद्रुताश्च भयत्रस्ता विनेदुर्मृगपक्षिणः

   रक्षसां च निमित्तानि क्रूराणि प्रतिपेदिरे

   vidrutāśca bhayatrastā vinedurmṛgapakṣiṇaḥ

   rakṣasāṃ ca nimittāni krūrāṇi pratipedire

3. 3

   ततो गतायां निद्रायां राक्षस्यो विकृताननाः

   तद्वनं ददृशुर्भग्नं तं च वीरं महाकपिम्

   tato gatāyāṃ nidrāyāṃ rākṣasyo vikṛtānanāḥ

   tadvanaṃ dadṛśurbhagnaṃ taṃ ca vīraṃ mahākapim

4. 4

   स ता दृष्ट्वा महाबाहुर्महासत्त्वो महाबलः

   चकार सुमहद्रूपं राक्षसीनां भयावहम्

   sa tā dṛṣṭvā mahābāhurmahāsattvo mahābalaḥ

   cakāra sumahadrūpaṃ rākṣasīnāṃ bhayāvaham

5. 5

   ततस्तं गिरिसंकाशमतिकायं महाबलम्

   राक्षस्यो वानरं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्जनकात्मजाम्

   tatastaṃ girisaṃkāśamatikāyaṃ mahābalam

   rākṣasyo vānaraṃ dṛṣṭvā papracchurjanakātmajām

6. 6

   कोऽयं कस्य कुतो वायं किंनिमित्तमिहागतः

   कथं त्वया सहानेन संवादः कृत इत्युत

   ko'yaṃ kasya kuto vāyaṃ kiṃnimittamihāgataḥ

   kathaṃ tvayā sahānena saṃvādaḥ kṛta ityuta

7. 7

   आचक्ष्व नो विशालाक्षि मा भूत्ते सुभगे भयम्

   संवादमसितापाङ्गे त्वया किं कृतवानयम्

   ācakṣva no viśālākṣi mā bhūtte subhage bhayam

   saṃvādamasitāpāṅge tvayā kiṃ kṛtavānayam

8. 8

   अथाब्रवीत्तदा साध्वी सीता सर्वाङ्गशोभना

   रक्षसां कामरूपाणां विज्ञाने मम का गतिः

   athābravīttadā sādhvī sītā sarvāṅgaśobhanā

   rakṣasāṃ kāmarūpāṇāṃ vijñāne mama kā gatiḥ

9. 9

   यूयमेवास्य जानीत योऽयं यद्वा करिष्यति

   अहिरेव अहेः पादान्विजानाति न संशयः

   yūyamevāsya jānīta yo'yaṃ yadvā kariṣyati

   ahireva aheḥ pādānvijānāti na saṃśayaḥ

10. 10

    अहमप्यस्य भीतास्मि नैनं जानामि कोन्वयम्

    वेद्मि राक्षसमेवैनं कामरूपिणमागतम्

    ahamapyasya bhītāsmi nainaṃ jānāmi konvayam

    vedmi rākṣasamevainaṃ kāmarūpiṇamāgatam

11. 11

    वैदेह्या वचनं श्रुत्वा राक्षस्यो विद्रुता द्रुतम्

    स्थिताः काश्चिद्गताः काश्चिद्रावणाय निवेदितुम्

    vaidehyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyo vidrutā drutam

    sthitāḥ kāścidgatāḥ kāścidrāvaṇāya niveditum

12. 12

    रावणस्य समीपे तु राक्षस्यो विकृताननाः

    विरूपं वानरं भीममाख्यातुमुपचक्रमुः

    rāvaṇasya samīpe tu rākṣasyo vikṛtānanāḥ

    virūpaṃ vānaraṃ bhīmamākhyātumupacakramuḥ

13. 13

    अशोकवनिकामध्ये राजन्भीमवपुः कपिः

    सीतया कृतसंवादस्तिष्ठत्यमितविक्रमः

    aśokavanikāmadhye rājanbhīmavapuḥ kapiḥ

    sītayā kṛtasaṃvādastiṣṭhatyamitavikramaḥ

14. 14

    न च तं जानकी सीता हरिं हरिणलोचना

    अस्माभिर्बहुधा पृष्टा निवेदयितुमिच्छति

    na ca taṃ jānakī sītā hariṃ hariṇalocanā

    asmābhirbahudhā pṛṣṭā nivedayitumicchati

15. 15

    वासवस्य भवेद्दूतो दूतो वैश्रवणस्य वा

    प्रेषितो वापि रामेण सीतान्वेषणकाङ्क्षया

    vāsavasya bhaveddūto dūto vaiśravaṇasya vā

    preṣito vāpi rāmeṇa sītānveṣaṇakāṅkṣayā

16. 16

    तेन त्वद्भुतरूपेण यत्तत्तव मनोहरम्

    नानामृगगणाकीर्णं प्रमृष्टं प्रमदावनम्

    tena tvadbhutarūpeṇa yattattava manoharam

    nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ pramṛṣṭaṃ pramadāvanam

17. 17

    न तत्र कश्चिदुद्देशो यस्तेन न विनाशितः

    यत्र सा जानकी सीता स तेन न विनाशितः

    na tatra kaściduddeśo yastena na vināśitaḥ

    yatra sā jānakī sītā sa tena na vināśitaḥ

18. 18

    जानकीरक्षणार्थं वा श्रमाद्वा नोपलभ्यते

    अथवा कः श्रमस्तस्य सैव तेनाभिरक्षिता

    jānakīrakṣaṇārthaṃ vā śramādvā nopalabhyate

    athavā kaḥ śramastasya saiva tenābhirakṣitā

19. 19

    चारुपल्लवपत्राढ्यं यं सीता स्वयमास्थिता

    प्रवृद्धः शिंशपावृक्षः स च तेनाभिरक्षितः

    cārupallavapatrāḍhyaṃ yaṃ sītā svayamāsthitā

    pravṛddhaḥ śiṃśapāvṛkṣaḥ sa ca tenābhirakṣitaḥ

20. 20

    तस्योग्ररूपस्योग्रं त्वं दण्डमाज्ञातुमर्हसि

    सीता संभाषिता येन तद्वनं च विनाशितम्

    tasyograrūpasyograṃ tvaṃ daṇḍamājñātumarhasi

    sītā saṃbhāṣitā yena tadvanaṃ ca vināśitam

21. 21

    मनःपरिगृहीतां तां तव रक्षोगणेश्वर

    कः सीतामभिभाषेत यो न स्यात्त्यक्तजीवितः

    manaḥparigṛhītāṃ tāṃ tava rakṣogaṇeśvara

    kaḥ sītāmabhibhāṣeta yo na syāttyaktajīvitaḥ

22. 22

    राक्षसीनां वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः

    हुताग्निरिव जज्वाल कोपसंवर्तितेक्षणः

    rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ

    hutāgniriva jajvāla kopasaṃvartitekṣaṇaḥ

23. 23

    आत्मनः सदृशाञ्शूरान्किंकरान्नाम राक्षसान्

    व्यादिदेश महातेजा निग्रहार्थं हनूमतः

    ātmanaḥ sadṛśāñśūrānkiṃkarānnāma rākṣasān

    vyādideśa mahātejā nigrahārthaṃ hanūmataḥ

24. 24

    तेषामशीतिसाहस्रं किंकराणां तरस्विनाम्

    निर्ययुर्भवनात्तस्मात्कूटमुद्गरपाणयः

    teṣāmaśītisāhasraṃ kiṃkarāṇāṃ tarasvinām

    niryayurbhavanāttasmātkūṭamudgarapāṇayaḥ

25. 25

    महोदरा महादंष्ट्रा घोररूपा महाबलाः

    युद्धाभिमनसः सर्वे हनूमद्ग्रहणोन्मुखाः

    mahodarā mahādaṃṣṭrā ghorarūpā mahābalāḥ

    yuddhābhimanasaḥ sarve hanūmadgrahaṇonmukhāḥ

26. 26

    ते कपिं तं समासाद्य तोरणस्थमवस्थितम्

    अभिपेतुर्महावेगाः पतङ्गा इव पावकम्

    te kapiṃ taṃ samāsādya toraṇasthamavasthitam

    abhipeturmahāvegāḥ pataṅgā iva pāvakam

27. 27

    ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः

    आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं शरैरादित्यसंनिभैः

    te gadābhirvicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ

    ājaghnurvānaraśreṣṭhaṃ śarairādityasaṃnibhaiḥ

28. 28

    हनूमानपि तेजस्वी श्रीमान्पर्वतसंनिभः

    क्षितावाविध्य लाङ्गूलं ननाद च महास्वनम्

    hanūmānapi tejasvī śrīmānparvatasaṃnibhaḥ

    kṣitāvāvidhya lāṅgūlaṃ nanāda ca mahāsvanam

29. 29

    तस्य संनादशब्देन तेऽभवन्भयशङ्किताः

    ददृशुश्च हनूमन्तं संध्यामेघमिवोन्नतम्

    tasya saṃnādaśabdena te'bhavanbhayaśaṅkitāḥ

    dadṛśuśca hanūmantaṃ saṃdhyāmeghamivonnatam

30. 30

    स्वामिसंदेशनिःशङ्कास्ततस्ते राक्षसाः कपिम्

    चित्रैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः

    svāmisaṃdeśaniḥśaṅkāstataste rākṣasāḥ kapim

    citraiḥ praharaṇairbhīmairabhipetustatastataḥ