Sarga 4

24 shlokas

1. 1

   ततः स मध्यं गतमंशुमन्तं ज्योत्स्नावितानं महदुद्वमन्तम्

   ददर्श धीमान्दिवि भानुमन्तं गोष्ठे वृषं मत्तमिव भ्रमन्तम्

   tataḥ sa madhyaṃ gatamaṃśumantaṃ jyotsnāvitānaṃ mahadudvamantam

   dadarśa dhīmāndivi bhānumantaṃ goṣṭhe vṛṣaṃ mattamiva bhramantam

2. 2

   लोकस्य पापानि विनाशयन्तं महोदधिं चापि समेधयन्तम्

   भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं ददर्श शीतांशुमथाभियान्तम्

   lokasya pāpāni vināśayantaṃ mahodadhiṃ cāpi samedhayantam

   bhūtāni sarvāṇi virājayantaṃ dadarśa śītāṃśumathābhiyāntam

3. 3

   या भाति लक्ष्मीर्भुवि मन्दरस्था तथा प्रदोषेषु च सागरस्था

   तथैव तोयेषु च पुष्करस्था रराज सा चारुनिशाकरस्था

   yā bhāti lakṣmīrbhuvi mandarasthā tathā pradoṣeṣu ca sāgarasthā

   tathaiva toyeṣu ca puṣkarasthā rarāja sā cāruniśākarasthā

4. 4

   हंसो यथा राजतपञ्जरस्थः सिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः

   वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थश्चन्द्रोऽपि बभ्राज तथाम्बरस्थः

   haṃso yathā rājatapañjarasthaḥ siṃho yathā mandarakandarasthaḥ

   vīro yathā garvitakuñjarasthaścandro'pi babhrāja tathāmbarasthaḥ

5. 5

   स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गो महाचलः श्वेत इवोच्चशृङ्गः

   हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृङ्गो विभाति चन्द्रः परिपूर्णशृङ्गः

   sthitaḥ kakudmāniva tīkṣṇaśṛṅgo mahācalaḥ śveta ivoccaśṛṅgaḥ

   hastīva jāmbūnadabaddhaśṛṅgo vibhāti candraḥ paripūrṇaśṛṅgaḥ

6. 6

   प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषः प्रवृद्धरक्षःपिशिताशदोषः

   रामाभिरामेरितचित्तदोषः स्वर्गप्रकाशो भगवान्प्रदोषः

   prakāśacandrodayanaṣṭadoṣaḥ pravṛddharakṣaḥpiśitāśadoṣaḥ

   rāmābhirāmeritacittadoṣaḥ svargaprakāśo bhagavānpradoṣaḥ

7. 7

   तन्त्रीस्वनाः कर्णसुखाः प्रवृत्ताः स्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः

   नक्तंचराश्चापि तथा प्रवृत्ता विहर्तुमत्यद्भुतरौद्रवृत्ताः

   tantrīsvanāḥ karṇasukhāḥ pravṛttāḥ svapanti nāryaḥ patibhiḥ suvṛttāḥ

   naktaṃcarāścāpi tathā pravṛttā vihartumatyadbhutaraudravṛttāḥ

8. 8

   मत्तप्रमत्तानि समाकुलानि रथाश्वभद्रासनसंकुलानि

   वीरश्रिया चापि समाकुलानि ददर्श धीमान्स कपिः कुलानि

   mattapramattāni samākulāni rathāśvabhadrāsanasaṃkulāni

   vīraśriyā cāpi samākulāni dadarśa dhīmānsa kapiḥ kulāni

9. 9

   परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति भुजांश्च पीनानधिविक्षिपन्ति

   मत्तप्रलापानधिविक्षिपन्ति मत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति

   parasparaṃ cādhikamākṣipanti bhujāṃśca pīnānadhivikṣipanti

   mattapralāpānadhivikṣipanti mattāni cānyonyamadhikṣipanti

10. 10

    रक्षांसि वक्षांसि च विक्षिपन्ति गात्राणि कान्तासु च विक्षिपन्ति

    ददर्श कान्ताश्च समालपन्ति तथापरास्तत्र पुनः स्वपन्ति

    rakṣāṃsi vakṣāṃsi ca vikṣipanti gātrāṇi kāntāsu ca vikṣipanti

    dadarśa kāntāśca samālapanti tathāparāstatra punaḥ svapanti

11. 11

    महागजैश्चापि तथा नदद्भिः सुपूजितैश्चापि तथा सुसद्भिः

    रराज वीरैश्च विनिःश्वसद्भिर्ह्रदो भुजङ्गैरिव निःश्वसद्भिः

    mahāgajaiścāpi tathā nadadbhiḥ supūjitaiścāpi tathā susadbhiḥ

    rarāja vīraiśca viniḥśvasadbhirhrado bhujaṅgairiva niḥśvasadbhiḥ

12. 12

    बुद्धिप्रधानान्रुचिराभिधानान्संश्रद्दधानाञ्जगतः प्रधानान्

    नानाविधानान्रुचिराभिधानान्ददर्श तस्यां पुरि यातुधानान्

    buddhipradhānānrucirābhidhānānsaṃśraddadhānāñjagataḥ pradhānān

    nānāvidhānānrucirābhidhānāndadarśa tasyāṃ puri yātudhānān

13. 13

    ननन्द दृष्ट्वा स च तान्सुरूपान्नानागुणानात्मगुणानुरूपान्

    विद्योतमानान्स च तान्सुरूपान्ददर्श कांश्चिच्च पुनर्विरूपान्

    nananda dṛṣṭvā sa ca tānsurūpānnānāguṇānātmaguṇānurūpān

    vidyotamānānsa ca tānsurūpāndadarśa kāṃścicca punarvirūpān

14. 14

    ततो वरार्हाः सुविशुद्धभावास्तेषां स्त्रियस्तत्र महानुभावाः

    प्रियेषु पानेषु च सक्तभावा ददर्श तारा इव सुप्रभावाः

    tato varārhāḥ suviśuddhabhāvāsteṣāṃ striyastatra mahānubhāvāḥ

    priyeṣu pāneṣu ca saktabhāvā dadarśa tārā iva suprabhāvāḥ

15. 15

    श्रिया ज्वलन्तीस्त्रपयोपगूढा निशीथकाले रमणोपगूढाः

    ददर्श काश्चित्प्रमदोपगूढा यथा विहंगाः कुसुमोपगूढाः

    śriyā jvalantīstrapayopagūḍhā niśīthakāle ramaṇopagūḍhāḥ

    dadarśa kāścitpramadopagūḍhā yathā vihaṃgāḥ kusumopagūḍhāḥ

16. 16

    अन्याः पुनर्हर्म्यतलोपविष्टास्तत्र प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः

    भर्तुः प्रिया धर्मपरा निविष्टा ददर्श धीमान्मदनाभिविष्टाः

    anyāḥ punarharmyatalopaviṣṭāstatra priyāṅkeṣu sukhopaviṣṭāḥ

    bhartuḥ priyā dharmaparā niviṣṭā dadarśa dhīmānmadanābhiviṣṭāḥ

17. 17

    अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाः काश्चित्परार्ध्यास्तपनीयवर्णाः

    पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाः कान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः

    aprāvṛtāḥ kāñcanarājivarṇāḥ kāścitparārdhyāstapanīyavarṇāḥ

    punaśca kāścicchaśalakṣmavarṇāḥ kāntaprahīṇā rucirāṅgavarṇāḥ

18. 18

    ततः प्रियान्प्राप्य मनोऽभिरामान्सुप्रीतियुक्ताः प्रसमीक्ष्य रामाः

    गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामा हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः

    tataḥ priyānprāpya mano'bhirāmānsuprītiyuktāḥ prasamīkṣya rāmāḥ

    gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmā haripravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ

19. 19

    चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला वक्राक्षिपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः

    विभूषणानां च ददर्श मालाः शतह्रदानामिव चारुमालाः

    candraprakāśāśca hi vaktramālā vakrākṣipakṣmāśca sunetramālāḥ

    vibhūṣaṇānāṃ ca dadarśa mālāḥ śatahradānāmiva cārumālāḥ

20. 20

    न त्वेव सीतां परमाभिजातां पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम्

    लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम्

    na tveva sītāṃ paramābhijātāṃ pathi sthite rājakule prajātām

    latāṃ praphullāmiva sādhujātāṃ dadarśa tanvīṃ manasābhijātām

21. 21

    सनातने वर्त्मनि संनिविष्टां रामेक्षणीं तां मदनाभिविष्टाम्

    भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टां स्त्रीभ्यो वराभ्यश्च सदा विशिष्टाम्

    sanātane vartmani saṃniviṣṭāṃ rāmekṣaṇīṃ tāṃ madanābhiviṣṭām

    bharturmanaḥ śrīmadanupraviṣṭāṃ strībhyo varābhyaśca sadā viśiṣṭām

22. 22

    उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्

    सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं वने प्रवृत्तामिव नीलकण्ठीम्

    uṣṇārditāṃ sānusṛtāsrakaṇṭhīṃ purā varārhottamaniṣkakaṇṭhīm

    sujātapakṣmāmabhiraktakaṇṭhīṃ vane pravṛttāmiva nīlakaṇṭhīm

23. 23

    अव्यक्तलेखामिव चन्द्रलेखां पांसुप्रदिग्धामिव हेमलेखाम्

    क्षतप्ररूढामिव बाणलेखां वायुप्रभिन्नामिव मेघलेखाम्

    avyaktalekhāmiva candralekhāṃ pāṃsupradigdhāmiva hemalekhām

    kṣataprarūḍhāmiva bāṇalekhāṃ vāyuprabhinnāmiva meghalekhām

24. 24

    सीतामपश्यन्मनुजेश्वरस्य रामस्य पत्नीं वदतां वरस्य

    बभूव दुःखाभिहतश्चिरस्य प्लवंगमो मन्द इवाचिरस्य

    sītāmapaśyanmanujeśvarasya rāmasya patnīṃ vadatāṃ varasya

    babhūva duḥkhābhihataścirasya plavaṃgamo manda ivācirasya