44 shlokas
- 1
अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा
जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः
avadhūya ca tāṃ buddhiṃ babhūvāvasthitastadā
jagāma cāparāṃ cintāṃ sītāṃ prati mahākapiḥ
- 2
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी
न भोक्तुं नाप्यलंकर्तुं न पानमुपसेवितुम्
na rāmeṇa viyuktā sā svaptumarhati bhāminī
na bhoktuṃ nāpyalaṃkartuṃ na pānamupasevitum
- 3
नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्
न हि रामसमः कश्चिद्विद्यते त्रिदशेष्वपि
अन्येयमिति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः
nānyaṃ naramupasthātuṃ surāṇāmapi ceśvaram
na hi rāmasamaḥ kaścidvidyate tridaśeṣvapi
anyeyamiti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ
- 4
क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथा पराः
नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा
krīḍitenāparāḥ klāntā gītena ca tathā parāḥ
nṛttena cāparāḥ klāntāḥ pānaviprahatāstathā
- 5
मुरजेषु मृदङ्गेषु पीठिकासु च संस्थिताः
तथास्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः
murajeṣu mṛdaṅgeṣu pīṭhikāsu ca saṃsthitāḥ
tathāstaraṇamukhyeṣu saṃviṣṭāścāparāḥ striyaḥ
- 6
अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः
रूपसंलापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा
aṅganānāṃ sahasreṇa bhūṣitena vibhūṣaṇaiḥ
rūpasaṃlāpaśīlena yuktagītārthabhāṣiṇā
- 7
देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना
रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः
deśakālābhiyuktena yuktavākyābhidhāyinā
ratābhiratasaṃsuptaṃ dadarśa hariyūthapaḥ
- 8
तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे राक्षसेश्वरः
गोष्ठे महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा वृषः
tāsāṃ madhye mahābāhuḥ śuśubhe rākṣaseśvaraḥ
goṣṭhe mahati mukhyānāṃ gavāṃ madhye yathā vṛṣaḥ
- 9
स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतः स्वयम्
करेणुभिर्यथारण्ये परिकीर्णो महाद्विपः
sa rākṣasendraḥ śuśubhe tābhiḥ parivṛtaḥ svayam
kareṇubhiryathāraṇye parikīrṇo mahādvipaḥ
- 10
सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः
ददर्श कपिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे
sarvakāmairupetāṃ ca pānabhūmiṃ mahātmanaḥ
dadarśa kapiśārdūlastasya rakṣaḥpatergṛhe
- 11
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः
तत्र न्यस्तानि मांसानि पानभूमौ ददर्श सः
mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca varāhāṇāṃ ca bhāgaśaḥ
tatra nyastāni māṃsāni pānabhūmau dadarśa saḥ
- 12
रौक्मेषु च विशालेषु भाजनेष्वर्धभक्षितान्
ददर्श कपिशार्दूलो मयूरान्कुक्कुटांस्तथा
raukmeṣu ca viśāleṣu bhājaneṣvardhabhakṣitān
dadarśa kapiśārdūlo mayūrānkukkuṭāṃstathā
- 13
वराहवार्ध्राणसकान्दधिसौवर्चलायुतान्
शल्यान्मृगमयूरांश्च हनूमानन्ववैक्षत
varāhavārdhrāṇasakāndadhisauvarcalāyutān
śalyānmṛgamayūrāṃśca hanūmānanvavaikṣata
- 14
कृकरान्विविधान्सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान्
महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान्
लेख्यमुच्चावचं पेयं भोज्यानि विविधानि च
kṛkarānvividhānsiddhāṃścakorānardhabhakṣitān
mahiṣānekaśalyāṃśca chāgāṃśca kṛtaniṣṭhitān
lekhyamuccāvacaṃ peyaṃ bhojyāni vividhāni ca
- 15
तथाम्ललवणोत्तंसैर्विविधै रागषाडवैः
हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः
tathāmlalavaṇottaṃsairvividhai rāgaṣāḍavaiḥ
hāranūpurakeyūrairapaviddhairmahādhanaiḥ
- 16
पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि
कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति श्रियम्
pānabhājanavikṣiptaiḥ phalaiśca vividhairapi
kṛtapuṣpopahārā bhūradhikaṃ puṣyati śriyam
- 17
तत्र तत्र च विन्यस्तैः सुश्लिष्टैः शयनासनैः
पानभूमिर्विना वह्निं प्रदीप्तेवोपलक्ष्यते
tatra tatra ca vinyastaiḥ suśliṣṭaiḥ śayanāsanaiḥ
pānabhūmirvinā vahniṃ pradīptevopalakṣyate
- 18
बहुप्रकारैर्विविधैर्वरसंस्कारसंस्कृतैः
मांसैः कुशलसंयुक्तैः पानभूमिगतैः पृथक्
bahuprakārairvividhairvarasaṃskārasaṃskṛtaiḥ
māṃsaiḥ kuśalasaṃyuktaiḥ pānabhūmigataiḥ pṛthak
- 19
दिव्याः प्रसन्ना विविधाः सुराः कृतसुरा अपि
शर्करासवमाध्वीकाः पुष्पासवफलासवाः
वासचूर्णैश्च विविधैर्मृष्टास्तैस्तैः पृथक्पृथक्
divyāḥ prasannā vividhāḥ surāḥ kṛtasurā api
śarkarāsavamādhvīkāḥ puṣpāsavaphalāsavāḥ
vāsacūrṇaiśca vividhairmṛṣṭāstaistaiḥ pṛthakpṛthak
- 20
संतता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः
हिरण्मयैश्च करकैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि
जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता
saṃtatā śuśubhe bhūmirmālyaiśca bahusaṃsthitaiḥ
hiraṇmayaiśca karakairbhājanaiḥ sphāṭikairapi
jāmbūnadamayaiścānyaiḥ karakairabhisaṃvṛtā
- 21
राजतेषु च कुम्भेषु जाम्बूनदमयेषु च
पानश्रेष्ठं तदा भूरि कपिस्तत्र ददर्श ह
rājateṣu ca kumbheṣu jāmbūnadamayeṣu ca
pānaśreṣṭhaṃ tadā bhūri kapistatra dadarśa ha
- 22
सोऽपश्यच्छातकुम्भानि शीधोर्मणिमयानि च
राजतानि च पूर्णानि भाजनानि महाकपिः
so'paśyacchātakumbhāni śīdhormaṇimayāni ca
rājatāni ca pūrṇāni bhājanāni mahākapiḥ
- 23
क्वचिदर्धावशेषाणि क्वचित्पीतानि सर्वशः
क्वचिन्नैव प्रपीतानि पानानि स ददर्श ह
kvacidardhāvaśeṣāṇi kvacitpītāni sarvaśaḥ
kvacinnaiva prapītāni pānāni sa dadarśa ha
- 24
क्वचिद्भक्ष्यांश्च विविधान्क्वचित्पानानि भागशः
क्वचिदन्नावशेषाणि पश्यन्वै विचचार ह
kvacidbhakṣyāṃśca vividhānkvacitpānāni bhāgaśaḥ
kvacidannāvaśeṣāṇi paśyanvai vicacāra ha
- 25
क्वचित्प्रभिन्नैः करकैः क्वचिदालोडितैर्घटैः
क्वचित्संपृक्तमाल्यानि जलानि च फलानि च
kvacitprabhinnaiḥ karakaiḥ kvacidāloḍitairghaṭaiḥ
kvacitsaṃpṛktamālyāni jalāni ca phalāni ca
- 26
शयनान्यत्र नारीणां शून्यानि बहुधा पुनः
परस्परं समाश्लिष्य काश्चित्सुप्ता वराङ्गनाः
śayanānyatra nārīṇāṃ śūnyāni bahudhā punaḥ
parasparaṃ samāśliṣya kāścitsuptā varāṅganāḥ
- 27
काचिच्च वस्त्रमन्यस्या अपहृत्योपगुह्य च
उपगम्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता
kācicca vastramanyasyā apahṛtyopaguhya ca
upagamyābalā suptā nidrābalaparājitā
- 28
तासामुच्छ्वासवातेन वस्त्रं माल्यं च गात्रजम्
नात्यर्थं स्पन्दते चित्रं प्राप्य मन्दमिवानिलम्
tāsāmucchvāsavātena vastraṃ mālyaṃ ca gātrajam
nātyarthaṃ spandate citraṃ prāpya mandamivānilam
- 29
चन्दनस्य च शीतस्य शीधोर्मधुरसस्य च
विविधस्य च माल्यस्य पुष्पस्य विविधस्य च
candanasya ca śītasya śīdhormadhurasasya ca
vividhasya ca mālyasya puṣpasya vividhasya ca
- 30
बहुधा मारुतस्तत्र गन्धं विविधमुद्वहन्
स्नानानां चन्दनानां च धूपानां चैव मूर्छितः
प्रववौ सुरभिर्गन्धो विमाने पुष्पके तदा
bahudhā mārutastatra gandhaṃ vividhamudvahan
snānānāṃ candanānāṃ ca dhūpānāṃ caiva mūrchitaḥ
pravavau surabhirgandho vimāne puṣpake tadā