56 shlokas
- 1
ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन हर्षितः
सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः
tataḥ sa kapiśārdūlastena vākyena harṣitaḥ
sītāmuvāca tacchrutvā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ
- 2
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने
सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च
yuktarūpaṃ tvayā devi bhāṣitaṃ śubhadarśane
sadṛśaṃ strīsvabhāvasya sādhvīnāṃ vinayasya ca
- 3
स्त्रीत्वं न तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम्
मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम्
strītvaṃ na tu samarthaṃ hi sāgaraṃ vyativartitum
māmadhiṣṭhāya vistīrṇaṃ śatayojanamāyatam
- 4
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते
रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि
dvitīyaṃ kāraṇaṃ yacca bravīṣi vinayānvite
rāmādanyasya nārhāmi saṃsparśamiti jānaki
- 5
एतत्ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः
का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम्
etatte devi sadṛśaṃ patnyāstasya mahātmanaḥ
kā hyanyā tvāmṛte devi brūyādvacanamīdṛśam
- 6
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः
चेष्टितं यत्त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः
śroṣyate caiva kākutsthaḥ sarvaṃ niravaśeṣataḥ
ceṣṭitaṃ yattvayā devi bhāṣitaṃ mama cāgrataḥ
- 7
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया
स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत्समुदीरितम्
kāraṇairbahubhirdevi rāmapriyacikīrṣayā
snehapraskannamanasā mayaitatsamudīritam
- 8
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद्दुस्तरत्वान्महोदधेः
सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत्समुदाहृतम्
laṅkāyā duṣpraveśatvāddustaratvānmahodadheḥ
sāmarthyādātmanaścaiva mayaitatsamudāhṛtam
- 9
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुबन्धुना
गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथा तदुदाहृतम्
icchāmi tvāṃ samānetumadyaiva raghubandhunā
gurusnehena bhaktyā ca nānyathā tadudāhṛtam
- 10
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते
अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद्राघवो हि यत्
yadi notsahase yātuṃ mayā sārdhamanindite
abhijñānaṃ prayaccha tvaṃ jānīyādrāghavo hi yat
- 11
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा
उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम्
evamuktā hanumatā sītā surasutopamā
uvāca vacanaṃ mandaṃ bāṣpapragrathitākṣaram
- 12
इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे तदा
idaṃ śreṣṭhamabhijñānaṃ brūyāstvaṃ tu mama priyam
śailasya citrakūṭasya pāde pūrvottare tadā
- 13
तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके
तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या अदूरतः
tāpasāśramavāsinyāḥ prājyamūlaphalodake
tasminsiddhāśrame deśe mandākinyā adūrataḥ
- 14
तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु
विहृत्य सलिलक्लिन्ना तवाङ्के समुपाविशम्
tasyopavanaṣaṇḍeṣu nānāpuṣpasugandhiṣu
vihṛtya salilaklinnā tavāṅke samupāviśam
- 15
पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः
paryāyeṇa prasuptaśca mamāṅke bharatāgrajaḥ
- 16
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्
तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम्
tato māṃsasamāyukto vāyasaḥ paryatuṇḍayat
tamahaṃ loṣṭamudyamya vārayāmi sma vāyasam
- 17
दारयन्स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते
न चाप्युपरमन्मांसाद्भक्षार्थी बलिभोजनः
dārayansa ca māṃ kākastatraiva parilīyate
na cāpyuparamanmāṃsādbhakṣārthī balibhojanaḥ
- 18
उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणे
स्रंसमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम्
utkarṣantyāṃ ca raśanāṃ kruddhāyāṃ mayi pakṣiṇe
sraṃsamāne ca vasane tato dṛṣṭā tvayā hyaham
- 19
त्वया विहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा
भक्ष्य गृद्धेन कालेन दारिता त्वामुपागता
tvayā vihasitā cāhaṃ kruddhā saṃlajjitā tadā
bhakṣya gṛddhena kālena dāritā tvāmupāgatā
- 20
आसीनस्य च ते श्रान्ता पुनरुत्सङ्गमाविशम्
क्रुध्यन्ती च प्रहृष्टेन त्वयाहं परिसान्त्विता
āsīnasya ca te śrāntā punarutsaṅgamāviśam
krudhyantī ca prahṛṣṭena tvayāhaṃ parisāntvitā
- 21
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती
लक्षिताहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता
bāṣpapūrṇamukhī mandaṃ cakṣuṣī parimārjatī
lakṣitāhaṃ tvayā nātha vāyasena prakopitā
- 22
आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन्वाक्यमभाषथाः
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना
āśīviṣa iva kruddhaḥ śvasanvākyamabhāṣathāḥ
kena te nāganāsoru vikṣataṃ vai stanāntaram
kaḥ krīḍati saroṣeṇa pañcavaktreṇa bhoginā
- 23
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समवैक्षथाः
नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम्
vīkṣamāṇastatastaṃ vai vāyasaṃ samavaikṣathāḥ
nakhaiḥ sarudhiraistīkṣṇairmāmevābhimukhaṃ sthitam
- 24
पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः
धरान्तरचरः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः
putraḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṃ varaḥ
dharāntaracaraḥ śīghraṃ pavanasya gatau samaḥ
- 25
ततस्तस्मिन्महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः
वायसे कृतवान्क्रूरां मतिं मतिमतां वर
tatastasminmahābāhuḥ kopasaṃvartitekṣaṇaḥ
vāyase kṛtavānkrūrāṃ matiṃ matimatāṃ vara
- 26
स दर्भसंस्तराद्गृह्य ब्रह्मणोऽस्त्रेण योजयः
स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम्
sa darbhasaṃstarādgṛhya brahmaṇo'streṇa yojayaḥ
sa dīpta iva kālāgnirjajvālābhimukho dvijam
- 27
चिक्षेपिथ प्रदीप्तां तामिषीकां वायसं प्रति
अनुसृष्टस्तदा कालो जगाम विविधां गतिम्
त्राणकाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह
cikṣepitha pradīptāṃ tāmiṣīkāṃ vāyasaṃ prati
anusṛṣṭastadā kālo jagāma vividhāṃ gatim
trāṇakāma imaṃ lokaṃ sarvaṃ vai vicacāra ha
- 28
स पित्रा च परित्यक्तः सुरैः सर्वैर्महर्षिभिः
त्रींल्लोकान्सम्परिक्रम्य त्वामेव शरणं गतः
sa pitrā ca parityaktaḥ suraiḥ sarvairmaharṣibhiḥ
trīṃllokānsamparikramya tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ
- 29
तं त्वं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्
वधार्हमपि काकुत्स्थ कृपया पर्यपालयः
न शर्म लब्ध्वा लोकेषु त्वामेव शरणं गतः
taṃ tvaṃ nipatitaṃ bhūmau śaraṇyaḥ śaraṇāgatam
vadhārhamapi kākutstha kṛpayā paryapālayaḥ
na śarma labdhvā lokeṣu tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ
- 30
परिद्यूनं विषण्णं च स त्वमायान्तमुक्तवान्
मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम्
paridyūnaṃ viṣaṇṇaṃ ca sa tvamāyāntamuktavān
moghaṃ kartuṃ na śakyaṃ tu brāhmamastraṃ taducyatām