Sarga 22

42 shlokas

1. 1

   ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो विकृताननाः

   परुषं परुषा नार्य ऊचुस्ता वाक्यमप्रियम्

   tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo vikṛtānanāḥ

   paruṣaṃ paruṣā nārya ūcustā vākyamapriyam

2. 2

   किं त्वमन्तःपुरे सीते सर्वभूतमनोहरे

   महार्हशयनोपेते न वासमनुमन्यसे

   kiṃ tvamantaḥpure sīte sarvabhūtamanohare

   mahārhaśayanopete na vāsamanumanyase

3. 3

   मानुषी मानुषस्यैव भार्यात्वं बहु मन्यसे

   प्रत्याहर मनो रामान्न त्वं जातु भविष्यसि

   mānuṣī mānuṣasyaiva bhāryātvaṃ bahu manyase

   pratyāhara mano rāmānna tvaṃ jātu bhaviṣyasi

4. 4

   मानुषी मानुषं तं तु राममिच्छसि शोभने

   राज्याद्भ्रष्टमसिद्धार्थं विक्लवं तमनिन्दिते

   mānuṣī mānuṣaṃ taṃ tu rāmamicchasi śobhane

   rājyādbhraṣṭamasiddhārthaṃ viklavaṃ tamanindite

5. 5

   राक्षसीनां वचः श्रुत्वा सीता पद्मनिभेक्षणा

   नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत्

   rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā sītā padmanibhekṣaṇā

   netrābhyāmaśrupūrṇābhyāmidaṃ vacanamabravīt

6. 6

   यदिदं लोकविद्विष्टमुदाहरथ संगताः

   नैतन्मनसि वाक्यं मे किल्बिषं प्रतितिष्ठति

   yadidaṃ lokavidviṣṭamudāharatha saṃgatāḥ

   naitanmanasi vākyaṃ me kilbiṣaṃ pratitiṣṭhati

7. 7

   न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति

   कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः

   दीनो वा राज्यहीनो वा यो मे भर्ता स मे गुरुः

   na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati

   kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ

   dīno vā rājyahīno vā yo me bhartā sa me guruḥ

8. 8

   सीताया वचनं श्रुत्वा राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः

   भर्त्सयन्ति स्म परुषैर्वाक्यै रावणचोदिताः

   sītāyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ

   bhartsayanti sma paruṣairvākyai rāvaṇacoditāḥ

9. 9

   अवलीनः स निर्वाक्यो हनुमाञ्शिंशपाद्रुमे

   सीतां संतर्जयन्तीस्ता राक्षसीरशृणोत्कपिः

   avalīnaḥ sa nirvākyo hanumāñśiṃśapādrume

   sītāṃ saṃtarjayantīstā rākṣasīraśṛṇotkapiḥ

10. 10

    तामभिक्रम्य संरब्धा वेपमानां समन्ततः

    भृशं संलिलिहुर्दीप्तान्प्रलम्बदशनच्छदान्

    tāmabhikramya saṃrabdhā vepamānāṃ samantataḥ

    bhṛśaṃ saṃlilihurdīptānpralambadaśanacchadān

11. 11

    ऊचुश्च परमक्रुद्धाः प्रगृह्याशु परश्वधान्

    नेयमर्हति भर्तारं रावणं राक्षसाधिपम्

    ūcuśca paramakruddhāḥ pragṛhyāśu paraśvadhān

    neyamarhati bhartāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam

12. 12

    सा भर्त्स्यमाना भीमाभी राक्षसीभिर्वरानना

    सा बाष्पमपमार्जन्ती शिंशपां तामुपागमत्

    sā bhartsyamānā bhīmābhī rākṣasībhirvarānanā

    sā bāṣpamapamārjantī śiṃśapāṃ tāmupāgamat

13. 13

    ततस्तां शिंशपां सीता राक्षसीभिः समावृता

    अभिगम्य विशालाक्षी तस्थौ शोकपरिप्लुता

    tatastāṃ śiṃśapāṃ sītā rākṣasībhiḥ samāvṛtā

    abhigamya viśālākṣī tasthau śokapariplutā

14. 14

    तां कृशां दीनवदनां मलिनाम्बरधारिणीम्

    भर्त्सयांचक्रिरे भीमा राक्षस्यस्ताः समन्ततः

    tāṃ kṛśāṃ dīnavadanāṃ malināmbaradhāriṇīm

    bhartsayāṃcakrire bhīmā rākṣasyastāḥ samantataḥ

15. 15

    ततस्तां विनता नाम राक्षसी भीमदर्शना

    अब्रवीत्कुपिताकारा कराला निर्णतोदरी

    tatastāṃ vinatā nāma rākṣasī bhīmadarśanā

    abravītkupitākārā karālā nirṇatodarī

16. 16

    सीते पर्याप्तमेतावद्भर्तृस्नेहो निदर्शितः

    सर्वत्रातिकृतं भद्रे व्यसनायोपकल्पते

    sīte paryāptametāvadbhartṛsneho nidarśitaḥ

    sarvatrātikṛtaṃ bhadre vyasanāyopakalpate

17. 17

    परितुष्टास्मि भद्रं ते मानुषस्ते कृतो विधिः

    ममापि तु वचः पथ्यं ब्रुवन्त्याः कुरु मैथिलि

    parituṣṭāsmi bhadraṃ te mānuṣaste kṛto vidhiḥ

    mamāpi tu vacaḥ pathyaṃ bruvantyāḥ kuru maithili

18. 18

    रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्

    विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम्

    rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām

    vikrāntaṃ rūpavantaṃ ca sureśamiva vāsavam

19. 19

    दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियवादिनम्

    मानुषं कृपणं रामं त्यक्त्वा रावणमाश्रय

    dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ ca sarvasya priyavādinam

    mānuṣaṃ kṛpaṇaṃ rāmaṃ tyaktvā rāvaṇamāśraya

20. 20

    दिव्याङ्गरागा वैदेहि दिव्याभरणभूषिता

    अद्य प्रभृति सर्वेषां लोकानामीश्वरी भव

    अग्नेः स्वाहा यथा देवी शचीवेन्द्रस्य शोभने

    divyāṅgarāgā vaidehi divyābharaṇabhūṣitā

    adya prabhṛti sarveṣāṃ lokānāmīśvarī bhava

    agneḥ svāhā yathā devī śacīvendrasya śobhane

21. 21

    किं ते रामेण वैदेहि कृपणेन गतायुषा

    kiṃ te rāmeṇa vaidehi kṛpaṇena gatāyuṣā

22. 22

    एतदुक्तं च मे वाक्यं यदि त्वं न करिष्यसि

    अस्मिन्मुहूर्ते सर्वास्त्वां भक्षयिष्यामहे वयम्

    etaduktaṃ ca me vākyaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi

    asminmuhūrte sarvāstvāṃ bhakṣayiṣyāmahe vayam

23. 23

    अन्या तु विकटा नाम लम्बमानपयोधरा

    अब्रवीत्कुपिता सीतां मुष्टिमुद्यम्य गर्जती

    anyā tu vikaṭā nāma lambamānapayodharā

    abravītkupitā sītāṃ muṣṭimudyamya garjatī

24. 24

    बहून्यप्रतिरूपाणि वचनानि सुदुर्मते

    अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च सोढानि तव मैथिलि

    न च नः कुरुषे वाक्यं हितं कालपुरस्कृतम्

    bahūnyapratirūpāṇi vacanāni sudurmate

    anukrośānmṛdutvācca soḍhāni tava maithili

    na ca naḥ kuruṣe vākyaṃ hitaṃ kālapuraskṛtam

25. 25

    आनीतासि समुद्रस्य पारमन्यैर्दुरासदम्

    रावणान्तःपुरं घोरं प्रविष्टा चासि मैथिलि

    ānītāsi samudrasya pāramanyairdurāsadam

    rāvaṇāntaḥpuraṃ ghoraṃ praviṣṭā cāsi maithili

26. 26

    रावणस्य गृहे रुद्धा अस्माभिस्तु सुरक्षिता

    न त्वां शक्तः परित्रातुमपि साक्षात्पुरंदरः

    rāvaṇasya gṛhe ruddhā asmābhistu surakṣitā

    na tvāṃ śaktaḥ paritrātumapi sākṣātpuraṃdaraḥ

27. 27

    कुरुष्व हितवादिन्या वचनं मम मैथिलि

    अलमश्रुप्रपातेन त्यज शोकमनर्थकम्

    kuruṣva hitavādinyā vacanaṃ mama maithili

    alamaśruprapātena tyaja śokamanarthakam

28. 28

    भज प्रीतिं प्रहर्षं च त्यजैतां नित्यदैन्यताम्

    सीते राक्षसराजेन सह क्रीड यथासुखम्

    bhaja prītiṃ praharṣaṃ ca tyajaitāṃ nityadainyatām

    sīte rākṣasarājena saha krīḍa yathāsukham

29. 29

    जानासि हि यथा भीरु स्त्रीणां यौवनमध्रुवम्

    यावन्न ते व्यतिक्रामेत्तावत्सुखमवाप्नुहि

    jānāsi hi yathā bhīru strīṇāṃ yauvanamadhruvam

    yāvanna te vyatikrāmettāvatsukhamavāpnuhi

30. 30

    उद्यानानि च रम्याणि पर्वतोपवनानि च

    सह राक्षसराजेन चर त्वं मदिरेक्षणे

    udyānāni ca ramyāṇi parvatopavanāni ca

    saha rākṣasarājena cara tvaṃ madirekṣaṇe