Sarga 10

25 shlokas

1. 1

   स तस्य मध्ये भवनस्य वानरो लतागृहांश्चित्रगृहान्निशागृहान्

   जगाम सीतां प्रति दर्शनोत्सुको न चैव तां पश्यति चारुदर्शनाम्

   sa tasya madhye bhavanasya vānaro latāgṛhāṃścitragṛhānniśāgṛhān

   jagāma sītāṃ prati darśanotsuko na caiva tāṃ paśyati cārudarśanām

2. 2

   स चिन्तयामास ततो महाकपिः प्रियामपश्यन्रघुनन्दनस्य ताम्

   ध्रुवं नु सीता म्रियते यथा न मे विचिन्वतो दर्शनमेति मैथिली

   sa cintayāmāsa tato mahākapiḥ priyāmapaśyanraghunandanasya tām

   dhruvaṃ nu sītā mriyate yathā na me vicinvato darśanameti maithilī

3. 3

   सा राक्षसानां प्रवरेण बाला स्वशीलसंरक्षणतत्परा सती

   अनेन नूनं प्रतिदुष्टकर्मणा हता भवेदार्यपथे परे स्थिता

   sā rākṣasānāṃ pravareṇa bālā svaśīlasaṃrakṣaṇatatparā satī

   anena nūnaṃ pratiduṣṭakarmaṇā hatā bhavedāryapathe pare sthitā

4. 4

   विरूपरूपा विकृता विवर्चसो महानना दीर्घविरूपदर्शनाः

   समीक्ष्य सा राक्षसराजयोषितो भयाद्विनष्टा जनकेश्वरात्मजा

   virūparūpā vikṛtā vivarcaso mahānanā dīrghavirūpadarśanāḥ

   samīkṣya sā rākṣasarājayoṣito bhayādvinaṣṭā janakeśvarātmajā

5. 5

   सीतामदृष्ट्वा ह्यनवाप्य पौरुषं विहृत्य कालं सह वानरैश्चिरम्

   न मेऽस्ति सुग्रीवसमीपगा गतिः सुतीक्ष्णदण्डो बलवांश्च वानरः

   sītāmadṛṣṭvā hyanavāpya pauruṣaṃ vihṛtya kālaṃ saha vānaraiściram

   na me'sti sugrīvasamīpagā gatiḥ sutīkṣṇadaṇḍo balavāṃśca vānaraḥ

6. 6

   दृष्टमन्तःपुरं सर्वं दृष्ट्वा रावणयोषितः

   न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः

   dṛṣṭamantaḥpuraṃ sarvaṃ dṛṣṭvā rāvaṇayoṣitaḥ

   na sītā dṛśyate sādhvī vṛthā jāto mama śramaḥ

7. 7

   किं नु मां वानराः सर्वे गतं वक्ष्यन्ति संगताः

   गत्वा तत्र त्वया वीर किं कृतं तद्वदस्व नः

   kiṃ nu māṃ vānarāḥ sarve gataṃ vakṣyanti saṃgatāḥ

   gatvā tatra tvayā vīra kiṃ kṛtaṃ tadvadasva naḥ

8. 8

   अदृष्ट्वा किं प्रवक्ष्यामि तामहं जनकात्मजाम्

   ध्रुवं प्रायमुपेष्यन्ति कालस्य व्यतिवर्तने

   adṛṣṭvā kiṃ pravakṣyāmi tāmahaṃ janakātmajām

   dhruvaṃ prāyamupeṣyanti kālasya vyativartane

9. 9

   किं वा वक्ष्यति वृद्धश्च जाम्बवानङ्गदश्च सः

   गतं पारं समुद्रस्य वानराश्च समागताः

   kiṃ vā vakṣyati vṛddhaśca jāmbavānaṅgadaśca saḥ

   gataṃ pāraṃ samudrasya vānarāśca samāgatāḥ

10. 10

    अनिर्वेदः श्रियो मूलमनिर्वेदः परं सुखम्

    भूयस्तावद्विचेष्यामि न यत्र विचयः कृतः

    anirvedaḥ śriyo mūlamanirvedaḥ paraṃ sukham

    bhūyastāvadviceṣyāmi na yatra vicayaḥ kṛtaḥ

11. 11

    अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः

    करोति सफलं जन्तोः कर्म यच्च करोति सः

    anirvedo hi satataṃ sarvārtheṣu pravartakaḥ

    karoti saphalaṃ jantoḥ karma yacca karoti saḥ

12. 12

    तस्मादनिर्वेदकृतं यत्नं चेष्टेऽहमुत्तमम्

    अदृष्टांश्च विचेष्यामि देशान्रावणपालितान्

    tasmādanirvedakṛtaṃ yatnaṃ ceṣṭe'hamuttamam

    adṛṣṭāṃśca viceṣyāmi deśānrāvaṇapālitān

13. 13

    आपानशाला विचितास्तथा पुष्पगृहाणि च

    चित्रशालाश्च विचिता भूयः क्रीडागृहाणि च

    āpānaśālā vicitāstathā puṣpagṛhāṇi ca

    citraśālāśca vicitā bhūyaḥ krīḍāgṛhāṇi ca

14. 14

    निष्कुटान्तररथ्याश्च विमानानि च सर्वशः

    इति संचिन्त्य भूयोऽपि विचेतुमुपचक्रमे

    niṣkuṭāntararathyāśca vimānāni ca sarvaśaḥ

    iti saṃcintya bhūyo'pi vicetumupacakrame

15. 15

    भूमीगृहांश्चैत्यगृहान्गृहातिगृहकानपि

    उत्पतन्निपतंश्चापि तिष्ठन्गच्छन्पुनः क्वचित्

    bhūmīgṛhāṃścaityagṛhāngṛhātigṛhakānapi

    utpatannipataṃścāpi tiṣṭhangacchanpunaḥ kvacit

16. 16

    अपावृण्वंश्च द्वाराणि कपाटान्यवघट्टयन्

    प्रविशन्निष्पतंश्चापि प्रपतन्नुत्पतन्नपि

    सर्वमप्यवकाशं स विचचार महाकपिः

    apāvṛṇvaṃśca dvārāṇi kapāṭānyavaghaṭṭayan

    praviśanniṣpataṃścāpi prapatannutpatannapi

    sarvamapyavakāśaṃ sa vicacāra mahākapiḥ

17. 17

    चतुरङ्गुलमात्रोऽपि नावकाशः स विद्यते

    रावणान्तःपुरे तस्मिन्यं कपिर्न जगाम सः

    caturaṅgulamātro'pi nāvakāśaḥ sa vidyate

    rāvaṇāntaḥpure tasminyaṃ kapirna jagāma saḥ

18. 18

    प्राकरान्तररथ्याश्च वेदिकाश्चैत्यसंश्रयाः

    श्वभ्राश्च पुष्करिण्यश्च सर्वं तेनावलोकितम्

    prākarāntararathyāśca vedikāścaityasaṃśrayāḥ

    śvabhrāśca puṣkariṇyaśca sarvaṃ tenāvalokitam

19. 19

    राक्षस्यो विविधाकारा विरूपा विकृतास्तथा

    दृष्टा हनूमता तत्र न तु सा जनकात्मजा

    rākṣasyo vividhākārā virūpā vikṛtāstathā

    dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sā janakātmajā

20. 20

    रूपेणाप्रतिमा लोके वरा विद्याधरस्त्रियः

    दृष्टा हनूमता तत्र न तु राघवनन्दिनी

    rūpeṇāpratimā loke varā vidyādharastriyaḥ

    dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu rāghavanandinī

21. 21

    नागकन्या वरारोहाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः

    दृष्टा हनूमता तत्र न तु सीता सुमध्यमा

    nāgakanyā varārohāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ

    dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sītā sumadhyamā

22. 22

    प्रमथ्य राक्षसेन्द्रेण नागकन्या बलाद्धृताः

    दृष्टा हनूमता तत्र न सा जनकनन्दिनी

    pramathya rākṣasendreṇa nāgakanyā balāddhṛtāḥ

    dṛṣṭā hanūmatā tatra na sā janakanandinī

23. 23

    सोऽपश्यंस्तां महाबाहुः पश्यंश्चान्या वरस्त्रियः

    विषसाद महाबाहुर्हनूमान्मारुतात्मजः

    so'paśyaṃstāṃ mahābāhuḥ paśyaṃścānyā varastriyaḥ

    viṣasāda mahābāhurhanūmānmārutātmajaḥ

24. 24

    उद्योगं वानरेन्द्राणां प्लवनं सागरस्य च

    व्यर्थं वीक्ष्यानिलसुतश्चिन्तां पुनरुपागमत्

    udyogaṃ vānarendrāṇāṃ plavanaṃ sāgarasya ca

    vyarthaṃ vīkṣyānilasutaścintāṃ punarupāgamat

25. 25

    अवतीर्य विमानाच्च हनूमान्मारुतात्मजः

    चिन्तामुपजगामाथ शोकोपहतचेतनः

    avatīrya vimānācca hanūmānmārutātmajaḥ

    cintāmupajagāmātha śokopahatacetanaḥ