Sarga 12

51 shlokas

1. 1

   स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मनसा चाधिगम्य ताम्

   अवप्लुतो महातेजाः प्राकारं तस्य वेश्मनः

   sa muhūrtamiva dhyātvā manasā cādhigamya tām

   avapluto mahātejāḥ prākāraṃ tasya veśmanaḥ

2. 2

   स तु संहृष्टसर्वाङ्गः प्राकारस्थो महाकपिः

   पुष्पिताग्रान्वसन्तादौ ददर्श विविधान्द्रुमान्

   sa tu saṃhṛṣṭasarvāṅgaḥ prākārastho mahākapiḥ

   puṣpitāgrānvasantādau dadarśa vividhāndrumān

3. 3

   सालानशोकान्भव्यांश्च चम्पकांश्च सुपुष्पितान्

   उद्दालकान्नागवृक्षांश्चूतान्कपिमुखानपि

   sālānaśokānbhavyāṃśca campakāṃśca supuṣpitān

   uddālakānnāgavṛkṣāṃścūtānkapimukhānapi

4. 4

   अथाम्रवणसंछन्नां लताशतसमावृताम्

   ज्यामुक्त इव नाराचः पुप्लुवे वृक्षवाटिकाम्

   athāmravaṇasaṃchannāṃ latāśatasamāvṛtām

   jyāmukta iva nārācaḥ pupluve vṛkṣavāṭikām

5. 5

   स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्

   राजतैः काञ्चनैश्चैव पादपैः सर्वतोवृताम्

   sa praviśya vicitrāṃ tāṃ vihagairabhināditām

   rājataiḥ kāñcanaiścaiva pādapaiḥ sarvatovṛtām

6. 6

   विहगैर्मृगसंघैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्

   उदितादित्यसंकाशां ददर्श हनुमान्कपिः

   vihagairmṛgasaṃghaiśca vicitrāṃ citrakānanām

   uditādityasaṃkāśāṃ dadarśa hanumānkapiḥ

7. 7

   वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः

   कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्

   vṛtāṃ nānāvidhairvṛkṣaiḥ puṣpopagaphalopagaiḥ

   kokilairbhṛṅgarājaiśca mattairnityaniṣevitām

8. 8

   प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले

   मत्तबर्हिणसंघुष्टां नानाद्विजगणायुताम्

   prahṛṣṭamanuje kāle mṛgapakṣisamākule

   mattabarhiṇasaṃghuṣṭāṃ nānādvijagaṇāyutām

9. 9

   मार्गमाणो वरारोहां राजपुत्रीमनिन्दिताम्

   सुखप्रसुप्तान्विहगान्बोधयामास वानरः

   mārgamāṇo varārohāṃ rājaputrīmaninditām

   sukhaprasuptānvihagānbodhayāmāsa vānaraḥ

10. 10

    उत्पतद्भिर्द्विजगणैः पक्षैः सालाः समाहताः

    अनेकवर्णा विविधा मुमुचुः पुष्पवृष्टयः

    utpatadbhirdvijagaṇaiḥ pakṣaiḥ sālāḥ samāhatāḥ

    anekavarṇā vividhā mumucuḥ puṣpavṛṣṭayaḥ

11. 11

    पुष्पावकीर्णः शुशुभे हनुमान्मारुतात्मजः

    अशोकवनिकामध्ये यथा पुष्पमयो गिरिः

    puṣpāvakīrṇaḥ śuśubhe hanumānmārutātmajaḥ

    aśokavanikāmadhye yathā puṣpamayo giriḥ

12. 12

    दिशः सर्वाभिदावन्तं वृक्षषण्डगतं कपिम्

    दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि वसन्त इति मेनिरे

    diśaḥ sarvābhidāvantaṃ vṛkṣaṣaṇḍagataṃ kapim

    dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni vasanta iti menire

13. 13

    वृक्षेभ्यः पतितैः पुष्पैरवकीर्णा पृथग्विधैः

    रराज वसुधा तत्र प्रमदेव विभूषिता

    vṛkṣebhyaḥ patitaiḥ puṣpairavakīrṇā pṛthagvidhaiḥ

    rarāja vasudhā tatra pramadeva vibhūṣitā

14. 14

    तरस्विना ते तरवस्तरसाभिप्रकम्पिताः

    कुसुमानि विचित्राणि ससृजुः कपिना तदा

    tarasvinā te taravastarasābhiprakampitāḥ

    kusumāni vicitrāṇi sasṛjuḥ kapinā tadā

15. 15

    निर्धूतपत्रशिखराः शीर्णपुष्पफलद्रुमाः

    निक्षिप्तवस्त्राभरणा धूर्ता इव पराजिताः

    nirdhūtapatraśikharāḥ śīrṇapuṣpaphaladrumāḥ

    nikṣiptavastrābharaṇā dhūrtā iva parājitāḥ

16. 16

    हनूमता वेगवता कम्पितास्ते नगोत्तमाः

    पुष्पपर्णफलान्याशु मुमुचुः पुष्पशालिनः

    hanūmatā vegavatā kampitāste nagottamāḥ

    puṣpaparṇaphalānyāśu mumucuḥ puṣpaśālinaḥ

17. 17

    विहंगसंघैर्हीनास्ते स्कन्धमात्राश्रया द्रुमाः

    बभूवुरगमाः सर्वे मारुतेनेव निर्धुताः

    vihaṃgasaṃghairhīnāste skandhamātrāśrayā drumāḥ

    babhūvuragamāḥ sarve māruteneva nirdhutāḥ

18. 18

    विधूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णिका

    निष्पीतशुभदन्तौष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता

    vidhūtakeśī yuvatiryathā mṛditavarṇikā

    niṣpītaśubhadantauṣṭhī nakhairdantaiśca vikṣatā

19. 19

    तथा लाङ्गूलहस्तैश्च चरणाभ्यां च मर्दिता

    बभूवाशोकवनिका प्रभग्नवरपादपा

    tathā lāṅgūlahastaiśca caraṇābhyāṃ ca marditā

    babhūvāśokavanikā prabhagnavarapādapā

20. 20

    महालतानां दामानि व्यधमत्तरसा कपिः

    यथा प्रावृषि विन्ध्यस्य मेघजालानि मारुतः

    mahālatānāṃ dāmāni vyadhamattarasā kapiḥ

    yathā prāvṛṣi vindhyasya meghajālāni mārutaḥ

21. 21

    स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः

    तथा काञ्चनभूमीश्च विचरन्ददृशे कपिः

    sa tatra maṇibhūmīśca rājatīśca manoramāḥ

    tathā kāñcanabhūmīśca vicarandadṛśe kapiḥ

22. 22

    वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा

    महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः

    vāpīśca vividhākārāḥ pūrṇāḥ paramavāriṇā

    mahārhairmaṇisopānairupapannāstatastataḥ

23. 23

    मुक्ताप्रवालसिकतास्फटिकान्तरकुट्टिमाः

    काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः

    muktāpravālasikatāsphaṭikāntarakuṭṭimāḥ

    kāñcanaistarubhiścitraistīrajairupaśobhitāḥ

24. 24

    फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः

    नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः

    phullapadmotpalavanāścakravākopakūjitāḥ

    natyūharutasaṃghuṣṭā haṃsasārasanāditāḥ

25. 25

    दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरिद्भिश्च समन्ततः

    अमृतोपमतोयाभिः शिवाभिरुपसंस्कृताः

    dīrghābhirdrumayuktābhiḥ saridbhiśca samantataḥ

    amṛtopamatoyābhiḥ śivābhirupasaṃskṛtāḥ

26. 26

    लताशतैरवतताः संतानकसमावृताः

    नानागुल्मावृतवनाः करवीरकृतान्तराः

    latāśatairavatatāḥ saṃtānakasamāvṛtāḥ

    nānāgulmāvṛtavanāḥ karavīrakṛtāntarāḥ

27. 27

    ततोऽम्बुधरसंकाशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्

    विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्

    tato'mbudharasaṃkāśaṃ pravṛddhaśikharaṃ girim

    vicitrakūṭaṃ kūṭaiśca sarvataḥ parivāritam

28. 28

    शिलागृहैरवततं नानावृक्षैः समावृतम्

    ददर्श कपिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्

    śilāgṛhairavatataṃ nānāvṛkṣaiḥ samāvṛtam

    dadarśa kapiśārdūlo ramyaṃ jagati parvatam

29. 29

    ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः

    अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्

    dadarśa ca nagāttasmānnadīṃ nipatitāṃ kapiḥ

    aṅkādiva samutpatya priyasya patitāṃ priyām

30. 30

    जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्

    वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः

    jale nipatitāgraiśca pādapairupaśobhitām

    vāryamāṇāmiva kruddhāṃ pramadāṃ priyabandhubhiḥ