Sarga 55

38 shlokas

1. 1

   सचन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्

   तिष्यश्रवणकदम्बमभ्रशैवलशाद्वलम्

   sacandrakumudaṃ ramyaṃ sārkakāraṇḍavaṃ śubham

   tiṣyaśravaṇakadambamabhraśaivalaśādvalam

2. 2

   पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्

   ऐरावतमहाद्वीपं स्वातीहंसविलोडितम्

   punarvasumahāmīnaṃ lohitāṅgamahāgraham

   airāvatamahādvīpaṃ svātīhaṃsaviloḍitam

3. 3

   वातसंघातजातोर्मिं चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्

   भुजंगयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्

   vātasaṃghātajātormiṃ candrāṃśuśiśirāmbumat

   bhujaṃgayakṣagandharvaprabuddhakamalotpalam

4. 4

   ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवालिखन्

   हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम्

   grasamāna ivākāśaṃ tārādhipamivālikhan

   haranniva sanakṣatraṃ gaganaṃ sārkamaṇḍalam

5. 5

   मारुतस्यालयं श्रीमान्कपिर्व्योमचरो महान्

   हनूमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति

   mārutasyālayaṃ śrīmānkapirvyomacaro mahān

   hanūmānmeghajālāni vikarṣanniva gacchati

6. 6

   पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च

   हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे

   pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca

   haritāruṇavarṇāni mahābhrāṇi cakāśire

7. 7

   प्रविशन्नभ्रजालानि निष्क्रमंश्च पुनः पुनः

   प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते

   praviśannabhrajālāni niṣkramaṃśca punaḥ punaḥ

   pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate

8. 8

   नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः

   आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम्

   nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ

   ājagāma mahātejāḥ punarmadhyena sāgaram

9. 9

   पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान्

   ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागतः

   parvatendraṃ sunābhaṃ ca samupaspṛśya vīryavān

   jyāmukta iva nārāco mahāvego'bhyupāgataḥ

10. 10

    स किंचिदनुसंप्राप्तः समालोक्य महागिरिम्

    महेन्द्रमेघसंकाशं ननाद हरिपुंगवः

    sa kiṃcidanusaṃprāptaḥ samālokya mahāgirim

    mahendrameghasaṃkāśaṃ nanāda haripuṃgavaḥ

11. 11

    निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः

    बभूवुरुत्सुकाः सर्वे सुहृद्दर्शनकाङ्क्षिणः

    niśamya nadato nādaṃ vānarāste samantataḥ

    babhūvurutsukāḥ sarve suhṛddarśanakāṅkṣiṇaḥ

12. 12

    जाम्बवान्स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः

    उपामन्त्र्य हरीन्सर्वानिदं वचनमब्रवीत्

    jāmbavānsa hariśreṣṭhaḥ prītisaṃhṛṣṭamānasaḥ

    upāmantrya harīnsarvānidaṃ vacanamabravīt

13. 13

    सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनूमान्नात्र संशयः

    न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत्

    sarvathā kṛtakāryo'sau hanūmānnātra saṃśayaḥ

    na hyasyākṛtakāryasya nāda evaṃvidho bhavet

14. 14

    तस्य बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः

    निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुस्ततस्ततः

    tasya bāhūruvegaṃ ca ninādaṃ ca mahātmanaḥ

    niśamya harayo hṛṣṭāḥ samutpetustatastataḥ

15. 15

    ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च

    प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः

    te nagāgrānnagāgrāṇi śikharācchikharāṇi ca

    prahṛṣṭāḥ samapadyanta hanūmantaṃ didṛkṣavaḥ

16. 16

    ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखाः सुपुष्पिताः

    वासांसीव प्रकाशानि समाविध्यन्त वानराः

    te prītāḥ pādapāgreṣu gṛhya śākhāḥ supuṣpitāḥ

    vāsāṃsīva prakāśāni samāvidhyanta vānarāḥ

17. 17

    तमभ्रघनसंकाशमापतन्तं महाकपिम्

    दृष्ट्वा ते वानराः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा

    tamabhraghanasaṃkāśamāpatantaṃ mahākapim

    dṛṣṭvā te vānarāḥ sarve tasthuḥ prāñjalayastadā

18. 18

    ततस्तु वेगवांस्तस्य गिरेर्गिरिनिभः कपिः

    निपपात महेन्द्रस्य शिखरे पादपाकुले

    tatastu vegavāṃstasya girergirinibhaḥ kapiḥ

    nipapāta mahendrasya śikhare pādapākule

19. 19

    ततस्ते प्रीतमनसः सर्वे वानरपुंगवाः

    हनूमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे

    tataste prītamanasaḥ sarve vānarapuṃgavāḥ

    hanūmantaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire

20. 20

    परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः

    प्रहृष्टवदनाः सर्वे तमरोगमुपागतम्

    parivārya ca te sarve parāṃ prītimupāgatāḥ

    prahṛṣṭavadanāḥ sarve tamarogamupāgatam

21. 21

    उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च

    प्रत्यर्चयन्हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम्

    upāyanāni cādāya mūlāni ca phalāni ca

    pratyarcayanhariśreṣṭhaṃ harayo mārutātmajam

22. 22

    विनेदुर्मुदिताः केचिच्चक्रुः किलकिलां तथा

    हृष्टाः पादपशाखाश्च आनिन्युर्वानरर्षभाः

    vinedurmuditāḥ keciccakruḥ kilakilāṃ tathā

    hṛṣṭāḥ pādapaśākhāśca āninyurvānararṣabhāḥ

23. 23

    हनूमांस्तु गुरून्वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा

    कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः

    hanūmāṃstu gurūnvṛddhāñjāmbavatpramukhāṃstadā

    kumāramaṅgadaṃ caiva so'vandata mahākapiḥ

24. 24

    स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः

    दृष्टा देवीति विक्रान्तः संक्षेपेण न्यवेदयत्

    sa tābhyāṃ pūjitaḥ pūjyaḥ kapibhiśca prasāditaḥ

    dṛṣṭā devīti vikrāntaḥ saṃkṣepeṇa nyavedayat

25. 25

    निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनः सुतम्

    रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा

    niṣasāda ca hastena gṛhītvā vālinaḥ sutam

    ramaṇīye vanoddeśe mahendrasya girestadā

26. 26

    हनूमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान्

    अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा

    hanūmānabravīddhṛṣṭastadā tānvānararṣabhān

    aśokavanikāsaṃsthā dṛṣṭā sā janakātmajā

27. 27

    रक्ष्यमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता

    एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा

    उपवासपरिश्रान्ता मलिना जटिला कृशा

    rakṣyamāṇā sughorābhī rākṣasībhiraninditā

    ekaveṇīdharā bālā rāmadarśanalālasā

    upavāsapariśrāntā malinā jaṭilā kṛśā

28. 28

    ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम्

    निशम्य मारुतेः सर्वे मुदिता वानराभवन्

    tato dṛṣṭeti vacanaṃ mahārthamamṛtopamam

    niśamya māruteḥ sarve muditā vānarābhavan

29. 29

    क्ष्वेडन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः

    चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे

    kṣveḍantyanye nadantyanye garjantyanye mahābalāḥ

    cakruḥ kilakilāmanye pratigarjanti cāpare

30. 30

    केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः

    अञ्चितायतदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः

    keciducchritalāṅgūlāḥ prahṛṣṭāḥ kapikuñjarāḥ

    añcitāyatadīrghāṇi lāṅgūlāni pravivyadhuḥ