20 shlokas
- 1
तथा तासां वदन्तीनां परुषं दारुणं बहु
राक्षसीनामसौम्यानां रुरोद जनकात्मजा
tathā tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu
rākṣasīnāmasaumyānāṃ ruroda janakātmajā
- 2
एवमुक्ता तु वैदेही राक्षसीभिर्मनस्विनी
उवाच परमत्रस्ता बाष्पगद्गदया गिरा
evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī
uvāca paramatrastā bāṣpagadgadayā girā
- 3
न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति
कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ
- 4
सा राक्षसीमध्यगता सीता सुरसुतोपमा
न शर्म लेभे दुःखार्ता रावणेन च तर्जिता
sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutopamā
na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā
- 5
वेपते स्माधिकं सीता विशन्तीवाङ्गमात्मनः
वने यूथपरिभ्रष्टा मृगी कोकैरिवार्दिता
vepate smādhikaṃ sītā viśantīvāṅgamātmanaḥ
vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā
- 6
सा त्वशोकस्य विपुलां शाखामालम्ब्य पुष्पिताम्
चिन्तयामास शोकेन भर्तारं भग्नमानसा
sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām
cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā
- 7
सा स्नापयन्ती विपुलौ स्तनौ नेत्रजलस्रवैः
चिन्तयन्ती न शोकस्य तदान्तमधिगच्छति
sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ
cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati
- 8
सा वेपमाना पतिता प्रवाते कदली यथा
राक्षसीनां भयत्रस्ता विवर्णवदनाभवत्
sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā
rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat
- 9
तस्याः सा दीर्घविपुला वेपन्त्याः सीतया तदा
ददृशे कम्पिनी वेणी व्यालीव परिसर्पती
tasyāḥ sā dīrghavipulā vepantyāḥ sītayā tadā
dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī
- 10
सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता शोकोपहतचेतना
आर्ता व्यसृजदश्रूणि मैथिली विललाप ह
sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā
ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ha
- 11
हा रामेति च दुःखार्ता पुनर्हा लक्ष्मणेति च
हा श्वश्रु मम कौसल्ये हा सुमित्रेति भाविनि
hā rāmeti ca duḥkhārtā punarhā lakṣmaṇeti ca
hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāvini
- 12
लोकप्रवादः सत्योऽयं पण्डितैः समुदाहृतः
अकाले दुर्लभो मृत्युः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा
lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ
akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā
- 13
यत्राहमाभिः क्रूराभी राक्षसीभिरिहार्दिता
जीवामि हीना रामेण मुहूर्तमपि दुःखिता
yatrāhamābhiḥ krūrābhī rākṣasībhirihārditā
jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā
- 14
एषाल्पपुण्या कृपणा विनशिष्याम्यनाथवत्
समुद्रमध्ये नौः पूर्णा वायुवेगैरिवाहता
eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat
samudramadhye nauḥ pūrṇā vāyuvegairivāhatā
- 15
भर्तारं तमपश्यन्ती राक्षसीवशमागता
सीदामि खलु शोकेन कूलं तोयहतं यथा
bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā
sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā
- 16
तं पद्मदलपत्राक्षं सिंहविक्रान्तगामिनम्
धन्याः पश्यन्ति मे नाथं कृतज्ञं प्रियवादिनम्
taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam
dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam
- 17
सर्वथा तेन हीनाया रामेण विदितात्मना
तीक्ष्णं विषमिवास्वाद्य दुर्लभं मम जीवितम्
sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā
tīkṣṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam
- 18
कीदृशं तु मया पापं पुरा देहान्तरे कृतम्
येनेदं प्राप्यते दुःखं मया घोरं सुदारुणम्
kīdṛśaṃ tu mayā pāpaṃ purā dehāntare kṛtam
yenedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam
- 19
जीवितं त्यक्तुमिच्छामि शोकेन महता वृता
राक्षसीभिश्च रक्षन्त्या रामो नासाद्यते मया
jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā
rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā
- 20
धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम्
न शक्यं यत्परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम्
dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām
na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam