Sarga 28

44 shlokas

1. 1

   हनुमानपि विक्रान्तः सर्वं शुश्राव तत्त्वतः

   सीतायास्त्रिजटायाश्च राक्षसीनां च तर्जनम्

   hanumānapi vikrāntaḥ sarvaṃ śuśrāva tattvataḥ

   sītāyāstrijaṭāyāśca rākṣasīnāṃ ca tarjanam

2. 2

   अवेक्षमाणस्तां देवीं देवतामिव नन्दने

   ततो बहुविधां चिन्तां चिन्तयामास वानरः

   avekṣamāṇastāṃ devīṃ devatāmiva nandane

   tato bahuvidhāṃ cintāṃ cintayāmāsa vānaraḥ

3. 3

   यां कपीनां सहस्राणि सुबहून्ययुतानि च

   दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते सेयमासादिता मया

   yāṃ kapīnāṃ sahasrāṇi subahūnyayutāni ca

   dikṣu sarvāsu mārgante seyamāsāditā mayā

4. 4

   चारेण तु सुयुक्तेन शत्रोः शक्तिमवेक्षता

   गूढेन चरता तावदवेक्षितमिदं मया

   cāreṇa tu suyuktena śatroḥ śaktimavekṣatā

   gūḍhena caratā tāvadavekṣitamidaṃ mayā

5. 5

   राक्षसानां विशेषश्च पुरी चेयमवेक्षिता

   राक्षसाधिपतेरस्य प्रभावो रावणस्य च

   rākṣasānāṃ viśeṣaśca purī ceyamavekṣitā

   rākṣasādhipaterasya prabhāvo rāvaṇasya ca

6. 6

   युक्तं तस्याप्रमेयस्य सर्वसत्त्वदयावतः

   समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्

   yuktaṃ tasyāprameyasya sarvasattvadayāvataḥ

   samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm

7. 7

   अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्

   अदृष्टदुःखां दुःखस्य न ह्यन्तमधिगच्छतीम्

   ahamāśvāsayāmyenāṃ pūrṇacandranibhānanām

   adṛṣṭaduḥkhāṃ duḥkhasya na hyantamadhigacchatīm

8. 8

   यदि ह्यहमिमां देवीं शोकोपहतचेतनाम्

   अनाश्वास्य गमिष्यामि दोषवद्गमनं भवेत्

   yadi hyahamimāṃ devīṃ śokopahatacetanām

   anāśvāsya gamiṣyāmi doṣavadgamanaṃ bhavet

9. 9

   गते हि मयि तत्रेयं राजपुत्री यशस्विनी

   परित्राणमविन्दन्ती जानकी जीवितं त्यजेत्

   gate hi mayi tatreyaṃ rājaputrī yaśasvinī

   paritrāṇamavindantī jānakī jīvitaṃ tyajet

10. 10

    मया च स महाबाहुः पूर्णचन्द्रनिभाननः

    समाश्वासयितुं न्याय्यः सीतादर्शनलालसः

    mayā ca sa mahābāhuḥ pūrṇacandranibhānanaḥ

    samāśvāsayituṃ nyāyyaḥ sītādarśanalālasaḥ

11. 11

    निशाचरीणां प्रत्यक्षमक्षमं चाभिभाषणम्

    कथं नु खलु कर्तव्यमिदं कृच्छ्रगतो ह्यहम्

    niśācarīṇāṃ pratyakṣamakṣamaṃ cābhibhāṣaṇam

    kathaṃ nu khalu kartavyamidaṃ kṛcchragato hyaham

12. 12

    अनेन रात्रिशेषेण यदि नाश्वास्यते मया

    सर्वथा नास्ति संदेहः परित्यक्ष्यति जीवितम्

    anena rātriśeṣeṇa yadi nāśvāsyate mayā

    sarvathā nāsti saṃdehaḥ parityakṣyati jīvitam

13. 13

    रामश्च यदि पृच्छेन्मां किं मां सीताब्रवीद्वचः

    किमहं तं प्रतिब्रूयामसम्भाष्य सुमध्यमाम्

    rāmaśca yadi pṛcchenmāṃ kiṃ māṃ sītābravīdvacaḥ

    kimahaṃ taṃ pratibrūyāmasambhāṣya sumadhyamām

14. 14

    सीतासंदेशरहितं मामितस्त्वरया गतम्

    निर्दहेदपि काकुत्स्थः क्रुद्धस्तीव्रेण चक्षुषा

    sītāsaṃdeśarahitaṃ māmitastvarayā gatam

    nirdahedapi kākutsthaḥ kruddhastīvreṇa cakṣuṣā

15. 15

    यदि चेद्योजयिष्यामि भर्तारं रामकारणात्

    व्यर्थमागमनं तस्य ससैन्यस्य भविष्यति

    yadi cedyojayiṣyāmi bhartāraṃ rāmakāraṇāt

    vyarthamāgamanaṃ tasya sasainyasya bhaviṣyati

16. 16

    अन्तरं त्वहमासाद्य राक्षसीनामिह स्थितः

    शनैराश्वासयिष्यामि संतापबहुलामिमाम्

    antaraṃ tvahamāsādya rākṣasīnāmiha sthitaḥ

    śanairāśvāsayiṣyāmi saṃtāpabahulāmimām

17. 17

    अहं ह्यतितनुश्चैव वानरश्च विशेषतः

    वाचं चोदाहरिष्यामि मानुषीमिह संस्कृताम्

    ahaṃ hyatitanuścaiva vānaraśca viśeṣataḥ

    vācaṃ codāhariṣyāmi mānuṣīmiha saṃskṛtām

18. 18

    यदि वाचं प्रदास्यामि द्विजातिरिव संस्कृताम्

    रावणं मन्यमाना मां सीता भीता भविष्यति

    yadi vācaṃ pradāsyāmi dvijātiriva saṃskṛtām

    rāvaṇaṃ manyamānā māṃ sītā bhītā bhaviṣyati

19. 19

    अवश्यमेव वक्तव्यं मानुषं वाक्यमर्थवत्

    मया सान्त्वयितुं शक्या नान्यथेयमनिन्दिता

    avaśyameva vaktavyaṃ mānuṣaṃ vākyamarthavat

    mayā sāntvayituṃ śakyā nānyatheyamaninditā

20. 20

    सेयमालोक्य मे रूपं जानकी भाषितं तथा

    रक्षोभिस्त्रासिता पूर्वं भूयस्त्रासं गमिष्यति

    seyamālokya me rūpaṃ jānakī bhāṣitaṃ tathā

    rakṣobhistrāsitā pūrvaṃ bhūyastrāsaṃ gamiṣyati

21. 21

    ततो जातपरित्रासा शब्दं कुर्यान्मनस्विनी

    जानमाना विशालाक्षी रावणं कामरूपिणम्

    tato jātaparitrāsā śabdaṃ kuryānmanasvinī

    jānamānā viśālākṣī rāvaṇaṃ kāmarūpiṇam

22. 22

    सीतया च कृते शब्दे सहसा राक्षसीगणः

    नानाप्रहरणो घोरः समेयादन्तकोपमः

    sītayā ca kṛte śabde sahasā rākṣasīgaṇaḥ

    nānāpraharaṇo ghoraḥ sameyādantakopamaḥ

23. 23

    ततो मां संपरिक्षिप्य सर्वतो विकृताननाः

    वधे च ग्रहणे चैव कुर्युर्यत्नं यथाबलम्

    tato māṃ saṃparikṣipya sarvato vikṛtānanāḥ

    vadhe ca grahaṇe caiva kuryuryatnaṃ yathābalam

24. 24

    तं मां शाखाः प्रशाखाश्च स्कन्धांश्चोत्तमशाखिनाम्

    दृष्ट्वा विपरिधावन्तं भवेयुर्भयशङ्किताः

    taṃ māṃ śākhāḥ praśākhāśca skandhāṃścottamaśākhinām

    dṛṣṭvā viparidhāvantaṃ bhaveyurbhayaśaṅkitāḥ

25. 25

    मम रूपं च सम्प्रेक्ष्य वनं विचरतो महत्

    राक्षस्यो भयवित्रस्ता भवेयुर्विकृताननाः

    mama rūpaṃ ca samprekṣya vanaṃ vicarato mahat

    rākṣasyo bhayavitrastā bhaveyurvikṛtānanāḥ

26. 26

    ततः कुर्युः समाह्वानं राक्षस्यो रक्षसामपि

    राक्षसेन्द्रनियुक्तानां राक्षसेन्द्रनिवेशने

    tataḥ kuryuḥ samāhvānaṃ rākṣasyo rakṣasāmapi

    rākṣasendraniyuktānāṃ rākṣasendraniveśane

27. 27

    ते शूलशरनिस्त्रिंशविविधायुधपाणयः

    आपतेयुर्विमर्देऽस्मिन्वेगेनोद्विग्नकारिणः

    te śūlaśaranistriṃśavividhāyudhapāṇayaḥ

    āpateyurvimarde'sminvegenodvignakāriṇaḥ

28. 28

    संक्रुद्धस्तैस्तु परितो विधमन्रक्षसां बलम्

    शक्नुयां न तु सम्प्राप्तुं परं पारं महोदधेः

    saṃkruddhastaistu parito vidhamanrakṣasāṃ balam

    śaknuyāṃ na tu samprāptuṃ paraṃ pāraṃ mahodadheḥ

29. 29

    मां वा गृह्णीयुराप्लुत्य बहवः शीघ्रकारिणः

    स्यादियं चागृहीतार्था मम च ग्रहणं भवेत्

    māṃ vā gṛhṇīyurāplutya bahavaḥ śīghrakāriṇaḥ

    syādiyaṃ cāgṛhītārthā mama ca grahaṇaṃ bhavet

30. 30

    हिंसाभिरुचयो हिंस्युरिमां वा जनकात्मजाम्

    विपन्नं स्यात्ततः कार्यं रामसुग्रीवयोरिदम्

    hiṃsābhirucayo hiṃsyurimāṃ vā janakātmajām

    vipannaṃ syāttataḥ kāryaṃ rāmasugrīvayoridam