Sarga 46

59 shlokas

1. 1

   ततस्तु रक्षोऽधिपतिर्महात्मा हनूमताक्षे निहते कुमारे

   मनः समाधाय तदेन्द्रकल्पं समादिदेशेन्द्रजितं स रोषात्

   tatastu rakṣo'dhipatirmahātmā hanūmatākṣe nihate kumāre

   manaḥ samādhāya tadendrakalpaṃ samādideśendrajitaṃ sa roṣāt

2. 2

   त्वमस्त्रविच्छस्त्रभृतां वरिष्ठः सुरासुराणामपि शोकदाता

   सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा पितामहाराधनसंचितास्त्रः

   tvamastravicchastrabhṛtāṃ variṣṭhaḥ surāsurāṇāmapi śokadātā

   sureṣu sendreṣu ca dṛṣṭakarmā pitāmahārādhanasaṃcitāstraḥ

3. 3

   तवास्त्रबलमासाद्य नासुरा न मरुद्गणाः

   न कश्चित्त्रिषु लोकेषु संयुगे न गतश्रमः

   tavāstrabalamāsādya nāsurā na marudgaṇāḥ

   na kaścittriṣu lokeṣu saṃyuge na gataśramaḥ

4. 4

   भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः

   देशकालविभागज्ञस्त्वमेव मतिसत्तमः

   bhujavīryābhiguptaśca tapasā cābhirakṣitaḥ

   deśakālavibhāgajñastvameva matisattamaḥ

5. 5

   न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणा न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे

   न सोऽस्ति कश्चित्त्रिषु संग्रहेषु वै न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ते

   na te'styaśakyaṃ samareṣu karmaṇā na te'styakāryaṃ matipūrvamantraṇe

   na so'sti kaścittriṣu saṃgraheṣu vai na veda yaste'strabalaṃ balaṃ ca te

6. 6

   ममानुरूपं तपसो बलं च ते पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे

   न त्वां समासाद्य रणावमर्दे मनः श्रमं गच्छति निश्चितार्थम्

   mamānurūpaṃ tapaso balaṃ ca te parākramaścāstrabalaṃ ca saṃyuge

   na tvāṃ samāsādya raṇāvamarde manaḥ śramaṃ gacchati niścitārtham

7. 7

   निहताः किंकराः सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः

   अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रयायिनः

   nihatāḥ kiṃkarāḥ sarve jambumālī ca rākṣasaḥ

   amātyaputrā vīrāśca pañca senāgrayāyinaḥ

8. 8

   सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः

   न तु तेष्वेव मे सारो यस्त्वय्यरिनिषूदन

   sahodaraste dayitaḥ kumāro'kṣaśca sūditaḥ

   na tu teṣveva me sāro yastvayyariniṣūdana

9. 9

   इदं हि दृष्ट्वा मतिमन्महद्बलं कपेः प्रभावं च पराक्रमं च

   त्वमात्मनश्चापि समीक्ष्य सारं कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम्

   idaṃ hi dṛṣṭvā matimanmahadbalaṃ kapeḥ prabhāvaṃ ca parākramaṃ ca

   tvamātmanaścāpi samīkṣya sāraṃ kuruṣva vegaṃ svabalānurūpam

10. 10

    बलावमर्दस्त्वयि संनिकृष्टे यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ

    तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च समारभस्वास्त्रविदां वरिष्ठ

    balāvamardastvayi saṃnikṛṣṭe yathā gate śāmyati śāntaśatrau

    tathā samīkṣyātmabalaṃ paraṃ ca samārabhasvāstravidāṃ variṣṭha

11. 11

    न खल्वियं मतिः श्रेष्ठा यत्त्वां संप्रेषयाम्यहम्

    इयं च राजधर्माणां क्षत्रस्य च मतिर्मता

    na khalviyaṃ matiḥ śreṣṭhā yattvāṃ saṃpreṣayāmyaham

    iyaṃ ca rājadharmāṇāṃ kṣatrasya ca matirmatā

12. 12

    नानाशस्त्रैश्च संग्रामे वैशारद्यमरिंदम

    अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे

    nānāśastraiśca saṃgrāme vaiśāradyamariṃdama

    avaśyameva boddhavyaṃ kāmyaśca vijayo raṇe

13. 13

    ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः

    चकार भर्तारमदीनसत्त्वो रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः

    tataḥ pitustadvacanaṃ niśamya pradakṣiṇaṃ dakṣasutaprabhāvaḥ

    cakāra bhartāramadīnasattvo raṇāya vīraḥ pratipannabuddhiḥ

14. 14

    ततस्तैः स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित्प्रतिपूजितः

    युद्धोद्धतकृतोत्साहः संग्रामं प्रतिपद्यत

    tatastaiḥ svagaṇairiṣṭairindrajitpratipūjitaḥ

    yuddhoddhatakṛtotsāhaḥ saṃgrāmaṃ pratipadyata

15. 15

    श्रीमान्पद्मपलाशाक्षो राक्षसाधिपतेः सुतः

    निर्जगाम महातेजाः समुद्र इव पर्वसु

    śrīmānpadmapalāśākṣo rākṣasādhipateḥ sutaḥ

    nirjagāma mahātejāḥ samudra iva parvasu

16. 16

    स पक्षिराजोपमतुल्यवेगैर्व्यालैश्चतुर्भिः सिततीक्ष्णदंष्ट्रैः

    रथं समायुक्तमसंगवेगं समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः

    sa pakṣirājopamatulyavegairvyālaiścaturbhiḥ sitatīkṣṇadaṃṣṭraiḥ

    rathaṃ samāyuktamasaṃgavegaṃ samārurohendrajidindrakalpaḥ

17. 17

    स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोऽस्त्रविदां वरः

    रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनूमान्यत्र सोऽभवत्

    sa rathī dhanvināṃ śreṣṭhaḥ śastrajño'stravidāṃ varaḥ

    rathenābhiyayau kṣipraṃ hanūmānyatra so'bhavat

18. 18

    स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च

    निशम्य हरिवीरोऽसौ सम्प्रहृष्टतरोऽभवत्

    sa tasya rathanirghoṣaṃ jyāsvanaṃ kārmukasya ca

    niśamya harivīro'sau samprahṛṣṭataro'bhavat

19. 19

    सुमहच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्

    हनूमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः

    sumahaccāpamādāya śitaśalyāṃśca sāyakān

    hanūmantamabhipretya jagāma raṇapaṇḍitaḥ

20. 20

    तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे रणाय निर्गच्छति बाणपाणौ

    दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवुर्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः

    tasmiṃstataḥ saṃyati jātaharṣe raṇāya nirgacchati bāṇapāṇau

    diśaśca sarvāḥ kaluṣā babhūvurmṛgāśca raudrā bahudhā vineduḥ

21. 21

    समागतास्तत्र तु नागयक्षा महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः

    नभः समावृत्य च पक्षिसंघा विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः

    samāgatāstatra tu nāgayakṣā maharṣayaścakracarāśca siddhāḥ

    nabhaḥ samāvṛtya ca pakṣisaṃghā vineduruccaiḥ paramaprahṛṣṭāḥ

22. 22

    आयन्तं सरथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रजितं कपिः

    विननाद महानादं व्यवर्धत च वेगवान्

    āyantaṃ sarathaṃ dṛṣṭvā tūrṇamindrajitaṃ kapiḥ

    vinanāda mahānādaṃ vyavardhata ca vegavān

23. 23

    इन्द्रजित्तु रथं दिव्यमास्थितश्चित्रकार्मुकः

    धनुर्विस्फारयामास तडिदूर्जितनिःस्वनम्

    indrajittu rathaṃ divyamāsthitaścitrakārmukaḥ

    dhanurvisphārayāmāsa taḍidūrjitaniḥsvanam

24. 24

    ततः समेतावतितीक्ष्णवेगौ महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ

    कपिश्च रक्षोऽधिपतेश्च पुत्रः सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ

    tataḥ sametāvatitīkṣṇavegau mahābalau tau raṇanirviśaṅkau

    kapiśca rakṣo'dhipateśca putraḥ surāsurendrāviva baddhavairau

25. 25

    स तस्य वीरस्य महारथस्य धनुष्मतः संयति संमतस्य

    शरप्रवेगं व्यहनत्प्रवृद्धश्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः

    sa tasya vīrasya mahārathasya dhanuṣmataḥ saṃyati saṃmatasya

    śarapravegaṃ vyahanatpravṛddhaścacāra mārge pituraprameyaḥ

26. 26

    ततः शरानायततीक्ष्णशल्यान्सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्

    मुमोच वीरः परवीरहन्ता सुसंततान्वज्रनिपातवेगान्

    tataḥ śarānāyatatīkṣṇaśalyānsupatriṇaḥ kāñcanacitrapuṅkhān

    mumoca vīraḥ paravīrahantā susaṃtatānvajranipātavegān

27. 27

    स तस्य तत्स्यन्दननिःस्वनं च मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च

    विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य निशम्य घोषं पुनरुत्पपात

    sa tasya tatsyandananiḥsvanaṃ ca mṛdaṅgabherīpaṭahasvanaṃ ca

    vikṛṣyamāṇasya ca kārmukasya niśamya ghoṣaṃ punarutpapāta

28. 28

    शराणामन्तरेष्वाशु व्यवर्तत महाकपिः

    हरिस्तस्याभिलक्षस्य मोक्षयंल्लक्ष्यसंग्रहम्

    śarāṇāmantareṣvāśu vyavartata mahākapiḥ

    haristasyābhilakṣasya mokṣayaṃllakṣyasaṃgraham

29. 29

    शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत

    प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः

    śarāṇāmagratastasya punaḥ samabhivartata

    prasārya hastau hanumānutpapātānilātmajaḥ

30. 30

    तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ

    सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्

    tāvubhau vegasampannau raṇakarmaviśāradau

    sarvabhūtamanogrāhi cakraturyuddhamuttamam