Sarga 34

45 shlokas

1. 1

   भूय एव महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः

   अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात्

   bhūya eva mahātejā hanūmānmārutātmajaḥ

   abravītpraśritaṃ vākyaṃ sītāpratyayakāraṇāt

2. 2

   वानरोऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः

   रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम्

   समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि

   vānaro'haṃ mahābhāge dūto rāmasya dhīmataḥ

   rāmanāmāṅkitaṃ cedaṃ paśya devyaṅgulīyakam

   samāśvasihi bhadraṃ te kṣīṇaduḥkhaphalā hyasi

3. 3

   गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषणम्

   भर्तारमिव सम्प्राप्ता जानकी मुदिताभवत्

   gṛhītvā prekṣamāṇā sā bhartuḥ karavibhūṣaṇam

   bhartāramiva samprāptā jānakī muditābhavat

4. 4

   चारु तद्वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्

   बभूव प्रहर्षोदग्रं राहुमुक्त इवोडुराट्

   cāru tadvadanaṃ tasyāstāmraśuklāyatekṣaṇam

   babhūva praharṣodagraṃ rāhumukta ivoḍurāṭ

5. 5

   ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुः संदेशहर्षिता

   परितुष्टा प्रियं श्रुत्वा प्राशंसत महाकपिम्

   tataḥ sā hrīmatī bālā bhartuḥ saṃdeśaharṣitā

   parituṣṭā priyaṃ śrutvā prāśaṃsata mahākapim

6. 6

   विक्रान्तस्त्वं समर्थस्त्वं प्राज्ञस्त्वं वानरोत्तम

   येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम्

   vikrāntastvaṃ samarthastvaṃ prājñastvaṃ vānarottama

   yenedaṃ rākṣasapadaṃ tvayaikena pradharṣitam

7. 7

   शतयोजनविस्तीर्णः सागरो मकरालयः

   विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता गोष्पदीकृतः

   śatayojanavistīrṇaḥ sāgaro makarālayaḥ

   vikramaślāghanīyena kramatā goṣpadīkṛtaḥ

8. 8

   न हि त्वां प्राकृतं मन्ये वानरं वानरर्षभ

   यस्य ते नास्ति संत्रासो रावणान्नापि संभ्रमः

   na hi tvāṃ prākṛtaṃ manye vānaraṃ vānararṣabha

   yasya te nāsti saṃtrāso rāvaṇānnāpi saṃbhramaḥ

9. 9

   अर्हसे च कपिश्रेष्ठ मया समभिभाषितुम्

   यद्यसि प्रेषितस्तेन रामेण विदितात्मना

   arhase ca kapiśreṣṭha mayā samabhibhāṣitum

   yadyasi preṣitastena rāmeṇa viditātmanā

10. 10

    प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो न ह्यपरीक्षितम्

    पराक्रममविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः

    preṣayiṣyati durdharṣo rāmo na hyaparīkṣitam

    parākramamavijñāya matsakāśaṃ viśeṣataḥ

11. 11

    दिष्ट्या च कुशली रामो धर्मात्मा धर्मवत्सलः

    लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः

    diṣṭyā ca kuśalī rāmo dharmātmā dharmavatsalaḥ

    lakṣmaṇaśca mahātejāḥ sumitrānandavardhanaḥ

12. 12

    कुशली यदि काकुत्स्थः किं नु सागरमेखलाम्

    महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निरिवोत्थितः

    kuśalī yadi kākutsthaḥ kiṃ nu sāgaramekhalām

    mahīṃ dahati kopena yugāntāgnirivotthitaḥ

13. 13

    अथ वा शक्तिमन्तौ तौ सुराणामपि निग्रहे

    ममैव तु न दुःखानामस्ति मन्ये विपर्ययः

    atha vā śaktimantau tau surāṇāmapi nigrahe

    mamaiva tu na duḥkhānāmasti manye viparyayaḥ

14. 14

    कच्चिच्च व्यथते रामः कच्चिन्न परितप्यते

    उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः

    kaccicca vyathate rāmaḥ kaccinna paritapyate

    uttarāṇi ca kāryāṇi kurute puruṣottamaḥ

15. 15

    कच्चिन्न दीनः संभ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति

    कच्चित्पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः

    kaccinna dīnaḥ saṃbhrāntaḥ kāryeṣu ca na muhyati

    kaccitpuruṣakāryāṇi kurute nṛpateḥ sutaḥ

16. 16

    द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते

    विजिगीषुः सुहृत्कच्चिन्मित्रेषु च परंतपः

    dvividhaṃ trividhopāyamupāyamapi sevate

    vijigīṣuḥ suhṛtkaccinmitreṣu ca paraṃtapaḥ

17. 17

    कच्चिन्मित्राणि लभते मित्रैश्चाप्यभिगम्यते

    कच्चित्कल्याणमित्रश्च मित्रैश्चापि पुरस्कृतः

    kaccinmitrāṇi labhate mitraiścāpyabhigamyate

    kaccitkalyāṇamitraśca mitraiścāpi puraskṛtaḥ

18. 18

    कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः

    कच्चित्पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते

    kaccidāśāsti devānāṃ prasādaṃ pārthivātmajaḥ

    kaccitpuruṣakāraṃ ca daivaṃ ca pratipadyate

19. 19

    कच्चिन्न विगतस्नेहो विवासान्मयि राघवः

    कच्चिन्मां व्यसनादस्मान्मोक्षयिष्यति वानरः

    kaccinna vigatasneho vivāsānmayi rāghavaḥ

    kaccinmāṃ vyasanādasmānmokṣayiṣyati vānaraḥ

20. 20

    सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनूचितः

    दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद्रामो न सीदति

    sukhānāmucito nityamasukhānāmanūcitaḥ

    duḥkhamuttaramāsādya kaccidrāmo na sīdati

21. 21

    कौसल्यायास्तथा कच्चित्सुमित्रायास्तथैव च

    अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित्कुशलं भरतस्य च

    kausalyāyāstathā kaccitsumitrāyāstathaiva ca

    abhīkṣṇaṃ śrūyate kaccitkuśalaṃ bharatasya ca

22. 22

    मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच्छोकेन राघवः

    कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां तारयिष्यति

    mannimittena mānārhaḥ kaccicchokena rāghavaḥ

    kaccinnānyamanā rāmaḥ kaccinmāṃ tārayiṣyati

23. 23

    कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः

    ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते

    kaccidakṣauhiṇīṃ bhīmāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ

    dhvajinīṃ mantribhirguptāṃ preṣayiṣyati matkṛte

24. 24

    वानराधिपतिः श्रीमान्सुग्रीवः कच्चिदेष्यति

    मत्कृते हरिभिर्वीरैर्वृतो दन्तनखायुधैः

    vānarādhipatiḥ śrīmānsugrīvaḥ kaccideṣyati

    matkṛte haribhirvīrairvṛto dantanakhāyudhaiḥ

25. 25

    कच्चिच्च लक्ष्मणः शूरः सुमित्रानन्दवर्धनः

    अस्त्रविच्छरजालेन राक्षसान्विधमिष्यति

    kaccicca lakṣmaṇaḥ śūraḥ sumitrānandavardhanaḥ

    astraviccharajālena rākṣasānvidhamiṣyati

26. 26

    रौद्रेण कच्चिदस्त्रेण रामेण निहतं रणे

    द्रक्ष्याम्यल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम्

    raudreṇa kaccidastreṇa rāmeṇa nihataṃ raṇe

    drakṣyāmyalpena kālena rāvaṇaṃ sasuhṛjjanam

27. 27

    कच्चिन्न तद्धेमसमानवर्णं तस्याननं पद्मसमानगन्धि

    मया विना शुष्यति शोकदीनं जलक्षये पद्ममिवातपेन

    kaccinna taddhemasamānavarṇaṃ tasyānanaṃ padmasamānagandhi

    mayā vinā śuṣyati śokadīnaṃ jalakṣaye padmamivātapena

28. 28

    धर्मापदेशात्त्यजतश्च राज्यं मां चाप्यरण्यं नयतः पदातिम्

    नासीद्व्यथा यस्य न भीर्न शोकः कच्चित्स धैर्यं हृदये करोति

    dharmāpadeśāttyajataśca rājyaṃ māṃ cāpyaraṇyaṃ nayataḥ padātim

    nāsīdvyathā yasya na bhīrna śokaḥ kaccitsa dhairyaṃ hṛdaye karoti

29. 29

    न चास्य माता न पिता न चान्यः स्नेहाद्विशिष्टोऽस्ति मया समो वा

    तावद्ध्यहं दूत जिजीविषेयं यावत्प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य

    na cāsya mātā na pitā na cānyaḥ snehādviśiṣṭo'sti mayā samo vā

    tāvaddhyahaṃ dūta jijīviṣeyaṃ yāvatpravṛttiṃ śṛṇuyāṃ priyasya

30. 30

    इतीव देवी वचनं महार्थं तं वानरेन्द्रं मधुरार्थमुक्त्वा

    श्रोतुं पुनस्तस्य वचोऽभिरामं रामार्थयुक्तं विरराम रामा

    itīva devī vacanaṃ mahārthaṃ taṃ vānarendraṃ madhurārthamuktvā

    śrotuṃ punastasya vaco'bhirāmaṃ rāmārthayuktaṃ virarāma rāmā