Sarga 50

17 shlokas

1. 1

   तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः

   आज्ञापयद्वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्छितः

   tasya tadvacanaṃ śrutvā vānarasya mahātmanaḥ

   ājñāpayadvadhaṃ tasya rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ

2. 2

   वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना

   निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः

   vadhe tasya samājñapte rāvaṇena durātmanā

   niveditavato dautyaṃ nānumene vibhīṣaṇaḥ

3. 3

   तं रक्षोऽधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्

   विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः

   taṃ rakṣo'dhipatiṃ kruddhaṃ tacca kāryamupasthitam

   viditvā cintayāmāsa kāryaṃ kāryavidhau sthitaḥ

4. 4

   निश्चितार्थस्ततः साम्नापूज्य शत्रुजिदग्रजम्

   उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः

   niścitārthastataḥ sāmnāpūjya śatrujidagrajam

   uvāca hitamatyarthaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

5. 5

   राजन्धर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्

   तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम्

   rājandharmaviruddhaṃ ca lokavṛtteśca garhitam

   tava cāsadṛśaṃ vīra kaperasya pramāpaṇam

6. 6

   असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्

   न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः

   asaṃśayaṃ śatrurayaṃ pravṛddhaḥ kṛtaṃ hyanenāpriyamaprameyam

   na dūtavadhyāṃ pravadanti santo dūtasya dṛṣṭā bahavo hi daṇḍāḥ

7. 7

   वैरूप्यमङ्गेषु कशाभिघातो मौण्ड्यं तथा लक्षणसंनिपातः

   एतान्हि दूते प्रवदन्ति दण्डान्वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽपि

   vairūpyamaṅgeṣu kaśābhighāto mauṇḍyaṃ tathā lakṣaṇasaṃnipātaḥ

   etānhi dūte pravadanti daṇḍānvadhastu dūtasya na naḥ śruto'pi

8. 8

   कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः

   भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत्कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः

   kathaṃ ca dharmārthavinītabuddhiḥ parāvarapratyayaniścitārthaḥ

   bhavadvidhaḥ kopavaśe hi tiṣṭhetkopaṃ niyacchanti hi sattvavantaḥ

9. 9

   न धर्मवादे न च लोकवृत्ते न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु वापि

   विद्येत कश्चित्तव वीर तुल्यस्त्वं ह्युत्तमः सर्वसुरासुराणाम्

   na dharmavāde na ca lokavṛtte na śāstrabuddhigrahaṇeṣu vāpi

   vidyeta kaścittava vīra tulyastvaṃ hyuttamaḥ sarvasurāsurāṇām

10. 10

    न चाप्यस्य कपेर्घाते कंचित्पश्याम्यहं गुणम्

    तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः

    na cāpyasya kaperghāte kaṃcitpaśyāmyahaṃ guṇam

    teṣvayaṃ pātyatāṃ daṇḍo yairayaṃ preṣitaḥ kapiḥ

11. 11

    साधुर्वा यदि वासाधुः परैरेष समर्पितः

    ब्रुवन्परार्थं परवान्न दूतो वधमर्हति

    sādhurvā yadi vāsādhuḥ paraireṣa samarpitaḥ

    bruvanparārthaṃ paravānna dūto vadhamarhati

12. 12

    अपि चास्मिन्हते राजन्नान्यं पश्यामि खेचरम्

    इह यः पुनरागच्छेत्परं पारं महोदधिः

    api cāsminhate rājannānyaṃ paśyāmi khecaram

    iha yaḥ punarāgacchetparaṃ pāraṃ mahodadhiḥ

13. 13

    तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्यः परपुरंजय

    भवान्सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति

    tasmānnāsya vadhe yatnaḥ kāryaḥ parapuraṃjaya

    bhavānsendreṣu deveṣu yatnamāsthātumarhati

14. 14

    अस्मिन्विनष्टे न हि दूतमन्यं पश्यामि यस्तौ नरराजपुत्रौ

    युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीतावुद्योजयेद्दीर्घपथावरुद्धौ

    asminvinaṣṭe na hi dūtamanyaṃ paśyāmi yastau nararājaputrau

    yuddhāya yuddhapriyadurvinītāvudyojayeddīrghapathāvaruddhau

15. 15

    पराक्रमोत्साहमनस्विनां च सुरासुराणामपि दुर्जयेन

    त्वया मनोनन्दन नैरृतानां युद्धायतिर्नाशयितुं न युक्ता

    parākramotsāhamanasvināṃ ca surāsurāṇāmapi durjayena

    tvayā manonandana nairṛtānāṃ yuddhāyatirnāśayituṃ na yuktā

16. 16

    हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च कुलेषु जाताश्च महागुणेषु

    मनस्विनः शस्त्रभृतां वरिष्ठाः कोट्यग्रशस्ते सुभृताश्च योधाः

    hitāśca śūrāśca samāhitāśca kuleṣu jātāśca mahāguṇeṣu

    manasvinaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhāḥ koṭyagraśaste subhṛtāśca yodhāḥ

17. 17

    तदेकदेशेन बलस्य तावत्केचित्तवादेशकृतोऽपयान्तु

    तौ राजपुत्रौ विनिगृह्य मूढौ परेषु ते भावयितुं प्रभावम्

    tadekadeśena balasya tāvatkecittavādeśakṛto'payāntu

    tau rājaputrau vinigṛhya mūḍhau pareṣu te bhāvayituṃ prabhāvam