Sarga 59

22 shlokas

1. 1

   ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः

   अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः

   tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ

   aṅgadapramukhā vīrā hanūmāṃśca mahākapiḥ

2. 2

   प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरःसराः

   महेन्द्राग्रं परित्यज्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः

   prītimantastataḥ sarve vāyuputrapuraḥsarāḥ

   mahendrāgraṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ

3. 3

   मेरुमन्दरसंकाशा मत्ता इव महागजाः

   छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः

   merumandarasaṃkāśā mattā iva mahāgajāḥ

   chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ

4. 4

   सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम्

   हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः

   sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam

   hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ

5. 5

   राघवे चार्थनिर्वृत्तिं भर्तुश्च परमं यशः

   समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः

   rāghave cārthanirvṛttiṃ bhartuśca paramaṃ yaśaḥ

   samādhāya samṛddhārthāḥ karmasiddhibhirunnatāḥ

6. 6

   प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः

   सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः

   priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ

   sarve rāmapratīkāre niścitārthā manasvinaḥ

7. 7

   प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः

   नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमलतायुतम्

   plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ

   nandanopamamāsedurvanaṃ drumalatāyutam

8. 8

   यत्तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम्

   अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम्

   yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam

   adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam

9. 9

   यद्रक्षति महावीर्यः सदा दधिमुखः कपिः

   मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः

   yadrakṣati mahāvīryaḥ sadā dadhimukhaḥ kapiḥ

   mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ

10. 10

    ते तद्वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः

    वानरा वानरेन्द्रस्य मनःकान्ततमं महत्

    te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ

    vānarā vānarendrasya manaḥkāntatamaṃ mahat

11. 11

    ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत्

    कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः

    tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭvā madhuvanaṃ mahat

    kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ

12. 12

    ततः कुमारस्तान्वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान्कपीन्

    अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे

    tataḥ kumārastānvṛddhāñjāmbavatpramukhānkapīn

    anumānya dadau teṣāṃ nisargaṃ madhubhakṣaṇe

13. 13

    ततश्चानुमताः सर्वे सम्प्रहृष्टा वनौकसः

    मुदिताश्च ततस्ते च प्रनृत्यन्ति ततस्ततः

    tataścānumatāḥ sarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ

    muditāśca tataste ca pranṛtyanti tatastataḥ

14. 14

    गायन्ति केचित्प्रणमन्ति केचिन्नृत्यन्ति केचित्प्रहसन्ति केचित्

    पतन्ति केचिद्विचरन्ति केचित्प्लवन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित्

    gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit

    patanti kecidvicaranti kecitplavanti kecitpralapanti kecit

15. 15

    परस्परं केचिदुपाश्रयन्ते परस्परं केचिदतिब्रुवन्ते

    द्रुमाद्द्रुमं केचिदभिप्लवन्ते क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित्

    parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidatibruvante

    drumāddrumaṃ kecidabhiplavante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit

16. 16

    महीतलात्केचिदुदीर्णवेगा महाद्रुमाग्राण्यभिसंपतन्ते

    गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति हसन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति

    mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisaṃpatante

    gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prahasannupaiti

17. 17

    रुदन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति नुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति

    समाकुलं तत्कपिसैन्यमासीन्मधुप्रपानोत्कटसत्त्वचेष्टम्

    न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो न चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तः

    rudantamanyaḥ prarudannupaiti nudantamanyaḥ praṇudannupaiti

    samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprapānotkaṭasattvaceṣṭam

    na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ

18. 18

    ततो वनं तत्परिभक्ष्यमाणं द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान्

    समीक्ष्य कोपाद्दधिवक्त्रनामा निवारयामास कपिः कपींस्तान्

    tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān

    samīkṣya kopāddadhivaktranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān

19. 19

    स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो वनस्य गोप्ता हरिवीरवृद्धः

    चकार भूयो मतिमुग्रतेजा वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः

    sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ

    cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ

20. 20

    उवाच कांश्चित्परुषाणि धृष्टमसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान

    समेत्य कैश्चित्कलहं चकार तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित्

    uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna

    sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit

21. 21

    स तैर्मदाच्चाप्रतिवार्यवेगैर्बलाच्च तेनाप्रतिवार्यमाणैः

    प्रधर्षितस्त्यक्तभयैः समेत्य प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम्

    sa tairmadāccāprativāryavegairbalācca tenāprativāryamāṇaiḥ

    pradharṣitastyaktabhayaiḥ sametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam

22. 22

    नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्तस्तलैश्च पादैश्च समाप्नुवन्तः

    मदात्कपिं तं कपयः समग्रा महावनं निर्विषयं च चक्रुः

    nakhaistudanto daśanairdaśantastalaiśca pādaiśca samāpnuvantaḥ

    madātkapiṃ taṃ kapayaḥ samagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ