Sarga 2

55 shlokas

1. 1

   स सागरमनाधृष्यमतिक्रम्य महाबलः

   त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह

   sa sāgaramanādhṛṣyamatikramya mahābalaḥ

   trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha

2. 2

   ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान्

   अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा

   tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān

   abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā

3. 3

   योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः

   अनिश्वसन्कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति

   yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ

   aniśvasankapistatra na glānimadhigacchati

4. 4

   शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि

   किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम्

   śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi

   kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṃkhyātaṃ śatayojanam

5. 5

   स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः

   जगाम वेगवांल्लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्

   sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ

   jagāma vegavāṃllaṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim

6. 6

   शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च

   गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च

   śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca

   gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca

7. 7

   शैलांश्च तरुसंछन्नान्वनराजीश्च पुष्पिताः

   अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान्प्लवगर्षभः

   śailāṃśca tarusaṃchannānvanarājīśca puṣpitāḥ

   abhicakrāma tejasvī hanumānplavagarṣabhaḥ

8. 8

   स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च

   स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः

   sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca

   sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ

9. 9

   सरलान्कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्

   प्रियालान्मुचुलिन्दांश्च कुटजान्केतकानपि

   saralānkarṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān

   priyālānmuculindāṃśca kuṭajānketakānapi

10. 10

    प्रियङ्गून्गन्धपूर्णांश्च नीपान्सप्तच्छदांस्तथा

    असनान्कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्

    priyaṅgūngandhapūrṇāṃśca nīpānsaptacchadāṃstathā

    asanānkovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān

11. 11

    पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि

    पादपान्विहगाकीर्णान्पवनाधूतमस्तकान्

    puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi

    pādapānvihagākīrṇānpavanādhūtamastakān

12. 12

    हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्पलायुताः

    आक्रीडान्विविधान्रम्यान्विविधांश्च जलाशयान्

    haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotpalāyutāḥ

    ākrīḍānvividhānramyānvividhāṃśca jalāśayān

13. 13

    संततान्विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः

    उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः

    saṃtatānvividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ

    udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ

14. 14

    समासाद्य च लक्ष्मीवांल्लङ्कां रावणपालिताम्

    परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलंकृताम्

    samāsādya ca lakṣmīvāṃllaṅkāṃ rāvaṇapālitām

    parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṃkṛtām

15. 15

    सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्

    समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः

    sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām

    samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ

16. 16

    काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्

    अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्

    kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm

    aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm

17. 17

    तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्क्तिविचित्रितैः

    ददर्श हनुमांल्लङ्कां दिवि देवपुरीमिव

    toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅktivicitritaiḥ

    dadarśa hanumāṃllaṅkāṃ divi devapurīmiva

18. 18

    गिरिमूर्ध्नि स्थितां लङ्कां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः

    ददर्श स कपिः श्रीमान्पुरमाकाशगं यथा

    girimūrdhni sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ

    dadarśa sa kapiḥ śrīmānpuramākāśagaṃ yathā

19. 19

    पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा

    प्लवमानामिवाकाशे ददर्श हनुमान्पुरीम्

    pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā

    plavamānāmivākāśe dadarśa hanumānpurīm

20. 20

    सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव

    अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा

    sampūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva

    acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā

21. 21

    दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टिशपाणिभिः

    रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरपि

    daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭiśapāṇibhiḥ

    rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairapi

22. 22

    वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम्

    शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम्

    vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām

    śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām

23. 23

    द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः

    कैलासशिखरप्रख्यमालिखन्तमिवाम्बरम्

    ध्रियमाणमिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः

    dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ

    kailāsaśikharaprakhyamālikhantamivāmbaram

    dhriyamāṇamivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ

24. 24

    तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः

    रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः

    tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ

    rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ

25. 25

    आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः

    न हि युद्धेन वै लङ्का शक्या जेतुं सुरैरपि

    āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ

    na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi

26. 26

    इमां तु विषमां दुर्गां लङ्कां रावणपालिताम्

    प्राप्यापि स महाबाहुः किं करिष्यति राघवः

    imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām

    prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ

27. 27

    अवकाशो न सान्त्वस्य राक्षसेष्वभिगम्यते

    न दानस्य न भेदस्य नैव युद्धस्य दृश्यते

    avakāśo na sāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate

    na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate

28. 28

    चतुर्णामेव हि गतिर्वानराणां महात्मनाम्

    वालिपुत्रस्य नीलस्य मम राज्ञश्च धीमतः

    caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām

    vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ

29. 29

    यावज्जानामि वैदेहीं यदि जीवति वा न वा

    तत्रैव चिन्तयिष्यामि दृष्ट्वा तां जनकात्मजाम्

    yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā

    tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām

30. 30

    ततः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः

    गिरिशृङ्गे स्थितस्तस्मिन्रामस्याभ्युदये रतः

    tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ

    giriśṛṅge sthitastasminrāmasyābhyudaye rataḥ