Sarga 53

28 shlokas

1. 1

   संदीप्यमानां विध्वस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम्

   अवेक्ष्य हनुमांल्लङ्कां चिन्तयामास वानरः

   saṃdīpyamānāṃ vidhvastāṃ trastarakṣogaṇāṃ purīm

   avekṣya hanumāṃllaṅkāṃ cintayāmāsa vānaraḥ

2. 2

   तस्याभूत्सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत

   लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित्कृतमिदं मया

   tasyābhūtsumahāṃstrāsaḥ kutsā cātmanyajāyata

   laṅkāṃ pradahatā karma kiṃsvitkṛtamidaṃ mayā

3. 3

   धन्यास्ते पुरुषश्रेष्ठा ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम्

   निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा

   dhanyāste puruṣaśreṣṭhā ye buddhyā kopamutthitam

   nirundhanti mahātmāno dīptamagnimivāmbhasā

4. 4

   यदि दग्धा त्वियं लङ्का नूनमार्यापि जानकी

   दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता

   yadi dagdhā tviyaṃ laṅkā nūnamāryāpi jānakī

   dagdhā tena mayā bharturhataṃ kāryamajānatā

5. 5

   यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम्

   मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता

   yadarthamayamārambhastatkāryamavasāditam

   mayā hi dahatā laṅkāṃ na sītā parirakṣitā

6. 6

   ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः

   तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः

   īṣatkāryamidaṃ kāryaṃ kṛtamāsīnna saṃśayaḥ

   tasya krodhābhibhūtena mayā mūlakṣayaḥ kṛtaḥ

7. 7

   विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते

   लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी

   vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate

   laṅkāyāḥ kaściduddeśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī

8. 8

   यदि तद्विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्

   इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यतिरोचते

   yadi tadvihataṃ kāryaṃ mayā prajñāviparyayāt

   ihaiva prāṇasaṃnyāso mamāpi hyatirocate

9. 9

   किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद्वडवामुखे

   शरीरमाहो सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम्

   kimagnau nipatāmyadya āhosvidvaḍavāmukhe

   śarīramāho sattvānāṃ dadmi sāgaravāsinām

10. 10

    कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः

    तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना

    kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ

    tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā

11. 11

    मया खलु तदेवेदं रोषदोषात्प्रदर्शितम्

    प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम्

    mayā khalu tadevedaṃ roṣadoṣātpradarśitam

    prathitaṃ triṣu lokeṣu kapitvamanavasthitam

12. 12

    धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम्

    ईश्वरेणापि यद्रागान्मया सीता न रक्षिता

    dhigastu rājasaṃ bhāvamanīśamanavasthitam

    īśvareṇāpi yadrāgānmayā sītā na rakṣitā

13. 13

    विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः

    तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति

    vinaṣṭāyāṃ tu sītāyāṃ tāvubhau vinaśiṣyataḥ

    tayorvināśe sugrīvaḥ sabandhurvinaśiṣyati

14. 14

    एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः

    धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम्

    etadeva vacaḥ śrutvā bharato bhrātṛvatsalaḥ

    dharmātmā sahaśatrughnaḥ kathaṃ śakṣyati jīvitum

15. 15

    इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम्

    भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः

    ikṣvākuvaṃśe dharmiṣṭhe gate nāśamasaṃśayam

    bhaviṣyanti prajāḥ sarvāḥ śokasaṃtāpapīḍitāḥ

16. 16

    तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः

    रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः

    tadahaṃ bhāgyarahito luptadharmārthasaṃgrahaḥ

    roṣadoṣaparītātmā vyaktaṃ lokavināśanaḥ

17. 17

    इति चिन्तयतस्तस्य निमित्तान्युपपेदिरे

    पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात्पुनरचिन्तयत्

    iti cintayatastasya nimittānyupapedire

    pūrvamapyupalabdhāni sākṣātpunaracintayat

18. 18

    अथवा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा

    न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते

    athavā cārusarvāṅgī rakṣitā svena tejasā

    na naśiṣyati kalyāṇī nāgniragnau pravartate

19. 19

    न हि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः

    स्वचारित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः

    na hi dharmātmanastasya bhāryāmamitatejasaḥ

    svacāritrābhiguptāṃ tāṃ spraṣṭumarhati pāvakaḥ

20. 20

    नूनं रामप्रभावेन वैदेह्याः सुकृतेन च

    यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः

    nūnaṃ rāmaprabhāvena vaidehyāḥ sukṛtena ca

    yanmāṃ dahanakarmāyaṃ nādahaddhavyavāhanaḥ

21. 21

    त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या

    रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति

    trayāṇāṃ bharatādīnāṃ bhrātṝṇāṃ devatā ca yā

    rāmasya ca manaḥkāntā sā kathaṃ vinaśiṣyati

22. 22

    यद्वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः

    न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति

    yadvā dahanakarmāyaṃ sarvatra prabhuravyayaḥ

    na me dahati lāṅgūlaṃ kathamāryāṃ pradhakṣyati

23. 23

    तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि

    अपि सा निर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति

    tapasā satyavākyena ananyatvācca bhartari

    api sā nirdahedagniṃ na tāmagniḥ pradhakṣyati

24. 24

    स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्

    शुश्राव हनुमान्वाक्यं चारणानां महात्मनाम्

    sa tathā cintayaṃstatra devyā dharmaparigraham

    śuśrāva hanumānvākyaṃ cāraṇānāṃ mahātmanām

25. 25

    अहो खलु कृतं कर्म दुर्विषह्यं हनूमता

    अग्निं विसृजताभीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि

    aho khalu kṛtaṃ karma durviṣahyaṃ hanūmatā

    agniṃ visṛjatābhīkṣṇaṃ bhīmaṃ rākṣasasadmani

26. 26

    दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा

    जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः

    dagdheyaṃ nagarī laṅkā sāṭṭaprākāratoraṇā

    jānakī na ca dagdheti vismayo'dbhuta eva naḥ

27. 27

    स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः

    ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत्प्रीतमानसः

    sa nimittaiśca dṛṣṭārthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ

    ṛṣivākyaiśca hanumānabhavatprītamānasaḥ

28. 28

    ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थस्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा

    प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार

    tataḥ kapiḥ prāptamanorathārthastāmakṣatāṃ rājasutāṃ viditvā

    pratyakṣatastāṃ punareva dṛṣṭvā pratiprayāṇāya matiṃ cakāra