Sarga 62

40 shlokas

1. 1

   सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हृष्टो दधिमुखः कपिः

   राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत्

   sugrīveṇaivamuktastu hṛṣṭo dadhimukhaḥ kapiḥ

   rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ cābhyavādayat

2. 2

   स प्रणम्य च सुग्रीवं राघवौ च महाबलौ

   वानरैः सहितैः शूरैर्दिवमेवोत्पपात ह

   sa praṇamya ca sugrīvaṃ rāghavau ca mahābalau

   vānaraiḥ sahitaiḥ śūrairdivamevotpapāta ha

3. 3

   स यथैवागतः पूर्वं तथैव त्वरितो गतः

   निपत्य गगनाद्भूमौ तद्वनं प्रविवेश ह

   sa yathaivāgataḥ pūrvaṃ tathaiva tvarito gataḥ

   nipatya gaganādbhūmau tadvanaṃ praviveśa ha

4. 4

   स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्

   विमदानुद्धतान्सर्वान्मेहमानान्मधूदकम्

   sa praviṣṭo madhuvanaṃ dadarśa hariyūthapān

   vimadānuddhatānsarvānmehamānānmadhūdakam

5. 5

   स तानुपागमद्वीरो बद्ध्वा करपुटाञ्जलिम्

   उवाच वचनं श्लक्ष्णमिदं हृष्टवदङ्गदम्

   sa tānupāgamadvīro baddhvā karapuṭāñjalim

   uvāca vacanaṃ ślakṣṇamidaṃ hṛṣṭavadaṅgadam

6. 6

   सौम्य रोषो न कर्तव्यो यदेभिरभिवारितः

   अज्ञानाद्रक्षिभिः क्रोधाद्भवन्तः प्रतिषेधिताः

   saumya roṣo na kartavyo yadebhirabhivāritaḥ

   ajñānādrakṣibhiḥ krodhādbhavantaḥ pratiṣedhitāḥ

7. 7

   युवराजस्त्वमीशश्च वनस्यास्य महाबल

   मौर्ख्यात्पूर्वं कृतो दोषस्तद्भवान्क्षन्तुमर्हति

   yuvarājastvamīśaśca vanasyāsya mahābala

   maurkhyātpūrvaṃ kṛto doṣastadbhavānkṣantumarhati

8. 8

   यथैव हि पिता तेऽभूत्पूर्वं हरिगणेश्वरः

   तथा त्वमपि सुग्रीवो नान्यस्तु हरिसत्तम

   yathaiva hi pitā te'bhūtpūrvaṃ harigaṇeśvaraḥ

   tathā tvamapi sugrīvo nānyastu harisattama

9. 9

   आख्यातं हि मया गत्वा पितृव्यस्य तवानघ

   इहोपयानं सर्वेषामेतेषां वनचारिणाम्

   ākhyātaṃ hi mayā gatvā pitṛvyasya tavānagha

   ihopayānaṃ sarveṣāmeteṣāṃ vanacāriṇām

10. 10

    स त्वदागमनं श्रुत्वा सहैभिर्हरियूथपैः

    प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम्

    sa tvadāgamanaṃ śrutvā sahaibhirhariyūthapaiḥ

    prahṛṣṭo na tu ruṣṭo'sau vanaṃ śrutvā pradharṣitam

11. 11

    प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः

    शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः

    prahṛṣṭo māṃ pitṛvyaste sugrīvo vānareśvaraḥ

    śīghraṃ preṣaya sarvāṃstāniti hovāca pārthivaḥ

12. 12

    श्रुत्वा दधिमुखस्यैतद्वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः

    अब्रवीत्तान्हरिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः

    śrutvā dadhimukhasyaitadvacanaṃ ślakṣṇamaṅgadaḥ

    abravīttānhariśreṣṭho vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

13. 13

    शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः

    तत्क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परंतपाः

    śaṅke śruto'yaṃ vṛttānto rāmeṇa hariyūthapāḥ

    tatkṣamaṃ neha naḥ sthātuṃ kṛte kārye paraṃtapāḥ

14. 14

    पीत्वा मधु यथाकामं विश्रान्ता वनचारिणः

    किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र मे गुरुः

    pītvā madhu yathākāmaṃ viśrāntā vanacāriṇaḥ

    kiṃ śeṣaṃ gamanaṃ tatra sugrīvo yatra me guruḥ

15. 15

    सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरियूथपाः

    तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवानहम्

    sarve yathā māṃ vakṣyanti sametya hariyūthapāḥ

    tathāsmi kartā kartavye bhavadbhiḥ paravānaham

16. 16

    नाज्ञापयितुमीशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्यपि

    अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं मया

    nājñāpayitumīśo'haṃ yuvarājo'smi yadyapi

    ayuktaṃ kṛtakarmāṇo yūyaṃ dharṣayituṃ mayā

17. 17

    ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमव्ययम्

    प्रहृष्टमनसो वाक्यमिदमूचुर्वनौकसः

    bruvataścāṅgadasyaivaṃ śrutvā vacanamavyayam

    prahṛṣṭamanaso vākyamidamūcurvanaukasaḥ

18. 18

    एवं वक्ष्यति को राजन्प्रभुः सन्वानरर्षभ

    ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहमिति मन्यते

    evaṃ vakṣyati ko rājanprabhuḥ sanvānararṣabha

    aiśvaryamadamatto hi sarvo'hamiti manyate

19. 19

    तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित्

    संनतिर्हि तवाख्याति भविष्यच्छुभभाग्यताम्

    tava cedaṃ susadṛśaṃ vākyaṃ nānyasya kasyacit

    saṃnatirhi tavākhyāti bhaviṣyacchubhabhāgyatām

20. 20

    सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं कृतक्षणाः

    स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिरव्ययः

    sarve vayamapi prāptāstatra gantuṃ kṛtakṣaṇāḥ

    sa yatra harivīrāṇāṃ sugrīvaḥ patiravyayaḥ

21. 21

    त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात्पदम्

    क्वचिद्गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते

    tvayā hyanuktairharibhirnaiva śakyaṃ padātpadam

    kvacidgantuṃ hariśreṣṭha brūmaḥ satyamidaṃ tu te

22. 22

    एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत

    बाढं गच्छाम इत्युक्त्वा उत्पपात महीतलात्

    evaṃ tu vadatāṃ teṣāmaṅgadaḥ pratyabhāṣata

    bāḍhaṃ gacchāma ityuktvā utpapāta mahītalāt

23. 23

    उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते हरियूथपाः

    कृत्वाकाशं निराकाशं यज्ञोत्क्षिप्ता इवानलाः

    utpatantamanūtpetuḥ sarve te hariyūthapāḥ

    kṛtvākāśaṃ nirākāśaṃ yajñotkṣiptā ivānalāḥ

24. 24

    तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवंगमाः

    विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा

    te'mbaraṃ sahasotpatya vegavantaḥ plavaṃgamāḥ

    vinadanto mahānādaṃ ghanā vāteritā yathā

25. 25

    अङ्गदे ह्यननुप्राप्ते सुग्रीवो वानराधिपः

    उवाच शोकोपहतं रामं कमललोचनम्

    aṅgade hyananuprāpte sugrīvo vānarādhipaḥ

    uvāca śokopahataṃ rāmaṃ kamalalocanam

26. 26

    समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः

    नागन्तुमिह शक्यं तैरतीते समये हि नः

    samāśvasihi bhadraṃ te dṛṣṭā devī na saṃśayaḥ

    nāgantumiha śakyaṃ tairatīte samaye hi naḥ

27. 27

    न मत्सकाशमागच्छेत्कृत्ये हि विनिपातिते

    युवराजो महाबाहुः प्लवतां प्रवरोऽङ्गदः

    na matsakāśamāgacchetkṛtye hi vinipātite

    yuvarājo mahābāhuḥ plavatāṃ pravaro'ṅgadaḥ

28. 28

    यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः

    भवेत्तु दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः

    yadyapyakṛtakṛtyānāmīdṛśaḥ syādupakramaḥ

    bhavettu dīnavadano bhrāntaviplutamānasaḥ

29. 29

    पितृपैतामहं चैतत्पूर्वकैरभिरक्षितम्

    न मे मधुवनं हन्यादहृष्टः प्लवगेश्वरः

    pitṛpaitāmahaṃ caitatpūrvakairabhirakṣitam

    na me madhuvanaṃ hanyādahṛṣṭaḥ plavageśvaraḥ

30. 30

    कौसल्या सुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत

    दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता

    न ह्यन्यः कर्मणो हेतुः साधने तद्विधो भवेत्

    kausalyā suprajā rāma samāśvasihi suvrata

    dṛṣṭā devī na saṃdeho na cānyena hanūmatā

    na hyanyaḥ karmaṇo hetuḥ sādhane tadvidho bhavet