19 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
स्पृश मां पाणिना भूयः परिष्वज च पाण्डव
जीवामीव हि संस्पर्शात्तव राजीवलोचन
dhṛtarāṣṭra uvāca
spṛśa māṃ pāṇinā bhūyaḥ pariṣvaja ca pāṇḍava
jīvāmīva hi saṃsparśāttava rājīvalocana
- 2
मूर्धानं च तवाघ्रातुम् इच्छामि मनुजाधिप
पाणिभ्यां च परिस्प्रष्टुं प्राणा हि न जहुर्मम
mūrdhānaṃ ca tavāghrātum icchāmi manujādhipa
pāṇibhyāṃ ca parispraṣṭuṃ prāṇā hi na jahurmama
- 3
अष्टमो ह्यद्य कालो ऽयम् आहारस्य कृतस्य मे
येनाहं कुरुशार्दूल न शक्नोमि विचेष्टितुम्
aṣṭamo hyadya kālo 'yam āhārasya kṛtasya me
yenāhaṃ kuruśārdūla na śaknomi viceṣṭitum
- 4
व्यायामश्चायम् अत्यर्थं कृतस्त्वाम् अभियाचता
ततो ग्लानमनास्तात नष्टसंज्ञ इवाभवम्
vyāyāmaścāyam atyarthaṃ kṛtastvām abhiyācatā
tato glānamanāstāta naṣṭasaṃjña ivābhavam
- 5
तवामृतसमस्पर्शं हस्तस्पर्शम् इमं विभो
लब्ध्वा संजीवितो ऽस्मीति मन्ये कुरुकुलोद्वह
tavāmṛtasamasparśaṃ hastasparśam imaṃ vibho
labdhvā saṃjīvito 'smīti manye kurukulodvaha
- 6
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु कौन्तेयः पित्रा ज्येष्ठेन भारत
पस्पर्श सर्वगात्रेषु सौहार्दात्तं शनैस्तदा
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu kaunteyaḥ pitrā jyeṣṭhena bhārata
pasparśa sarvagātreṣu sauhārdāttaṃ śanaistadā
- 7
उपलभ्य ततः प्राणान्धृतराष्ट्रो महीपतिः
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्न्याजिघ्रत पाण्डवम्
upalabhya tataḥ prāṇāndhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ
bāhubhyāṃ sampariṣvajya mūrdhnyājighrata pāṇḍavam
- 8
विदुरादयश्च ते सर्वे रुरुदुर्दुःखिता भृशम्
अतिदुःखाच्च राजानं नोचुः किंचन पाण्डवाः
vidurādayaśca te sarve rurudurduḥkhitā bhṛśam
atiduḥkhācca rājānaṃ nocuḥ kiṃcana pāṇḍavāḥ
- 9
गान्धारी त्वेव धर्मज्ञा मनसोद्वहती भृशम्
दुःखान्यवारयद्राजन्मैवम् इत्येव चाब्रवीत्
gāndhārī tveva dharmajñā manasodvahatī bhṛśam
duḥkhānyavārayadrājanmaivam ityeva cābravīt
- 10
इतरास्तु स्त्रियः सर्वाः कुन्त्या सह सुदुःखिताः
नेत्रैर् आगतविक्लेदैः परिवार्य स्थिताभवन्
itarāstu striyaḥ sarvāḥ kuntyā saha suduḥkhitāḥ
netrair āgatavikledaiḥ parivārya sthitābhavan
- 11
अथाब्रवीत्पुनर्वाक्यं धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम्
अनुजानीहि मां राजंस्तापस्ये भरतर्षभ
athābravītpunarvākyaṃ dhṛtarāṣṭro yudhiṣṭhiram
anujānīhi māṃ rājaṃstāpasye bharatarṣabha
- 12
ग्लायते मे मनस्तात भूयो भूयः प्रजल्पतः
न माम् अतः परं पुत्र परिक्लेष्टुम् इहार्हसि
glāyate me manastāta bhūyo bhūyaḥ prajalpataḥ
na mām ataḥ paraṃ putra parikleṣṭum ihārhasi
- 13
तस्मिंस्तु कौरवेन्द्रे तं तथा ब्रुवति पाण्डवम्
सर्वेषाम् अवरोधानाम् आर्तनादो महान् अभूत्
tasmiṃstu kauravendre taṃ tathā bruvati pāṇḍavam
sarveṣām avarodhānām ārtanādo mahān abhūt
- 14
दृष्ट्वा कृशं विवर्णं च राजानम् अतथोचितम्
उपवासपरिश्रान्तं त्वगस्थिपरिवारितम्
dṛṣṭvā kṛśaṃ vivarṇaṃ ca rājānam atathocitam
upavāsapariśrāntaṃ tvagasthiparivāritam
- 15
धर्मपुत्रः स पितरं परिष्वज्य महाभुजः
शोकजं बाष्पम् उत्सृज्य पुनर्वचनम् अब्रवीत्
dharmaputraḥ sa pitaraṃ pariṣvajya mahābhujaḥ
śokajaṃ bāṣpam utsṛjya punarvacanam abravīt
- 16
न कामये नरश्रेष्ठ जीवितं पृथिवीं तथा
यथा तव प्रियं राजंश्चिकीर्षामि परंतप
na kāmaye naraśreṣṭha jīvitaṃ pṛthivīṃ tathā
yathā tava priyaṃ rājaṃścikīrṣāmi paraṃtapa
- 17
यदि त्वहम् अनुग्राह्यो भवतो दयितो ऽपि वा
क्रियतां तावद् आहारस्ततो वेत्स्यामहे वयम्
yadi tvaham anugrāhyo bhavato dayito 'pi vā
kriyatāṃ tāvad āhārastato vetsyāmahe vayam
- 18
ततो ऽब्रवीन्महातेजा धर्मपुत्रं स पार्थिवः
अनुज्ञातस्त्वया पुत्र भुञ्जीयाम् इति कामये
tato 'bravīnmahātejā dharmaputraṃ sa pārthivaḥ
anujñātastvayā putra bhuñjīyām iti kāmaye
- 19
इति ब्रुवति राजेन्द्रे धृतराष्ट्रे युधिष्ठिरम्
ऋषिः सत्यवतीपुत्रो व्यासो ऽभ्येत्य वचो ऽब्रवीत्
iti bruvati rājendre dhṛtarāṣṭre yudhiṣṭhiram
ṛṣiḥ satyavatīputro vyāso 'bhyetya vaco 'bravīt

