24 shlokas
- 1
व्यास उवाच
भद्रे द्रक्ष्यसि गान्धारि पुत्रान्भ्रातॄन्सखींस्तथा
वधूश्च पतिभिः सार्धं निशि सुप्तोत्थिता इव
vyāsa uvāca
bhadre drakṣyasi gāndhāri putrānbhrātṝnsakhīṃstathā
vadhūśca patibhiḥ sārdhaṃ niśi suptotthitā iva
- 2
कर्णं द्रक्ष्यति कुन्ती च सौभद्रं चापि यादवी
द्रौपदी पञ्च पुत्रांश्च पितॄन्भ्रातॄंस्तथैव च
karṇaṃ drakṣyati kuntī ca saubhadraṃ cāpi yādavī
draupadī pañca putrāṃśca pitṝnbhrātṝṃstathaiva ca
- 3
पूर्वम् एवैष हृदये व्यवसायो ऽभवन्मम
यथास्मि चोदितो राज्ञा भवत्या पृथयैव च
pūrvam evaiṣa hṛdaye vyavasāyo 'bhavanmama
yathāsmi codito rājñā bhavatyā pṛthayaiva ca
- 4
न ते शोच्या महात्मानः सर्व एव नरर्षभाः
क्षत्रधर्मपराः सन्तस्तथा हि निधनं गताः
na te śocyā mahātmānaḥ sarva eva nararṣabhāḥ
kṣatradharmaparāḥ santastathā hi nidhanaṃ gatāḥ
- 5
भवितव्यम् अवश्यं तत्सुरकार्यम् अनिन्दिते
अवतेरुस्ततः सर्वे देवभागैर्महीतलम्
bhavitavyam avaśyaṃ tatsurakāryam anindite
avaterustataḥ sarve devabhāgairmahītalam
- 6
गन्धर्वाप्सरसश्चैव पिशाचा गुह्यराक्षसाः
तथा पुण्यजनाश्चैव सिद्धा देवर्षयो ऽपि च
gandharvāpsarasaścaiva piśācā guhyarākṣasāḥ
tathā puṇyajanāścaiva siddhā devarṣayo 'pi ca
- 7
देवाश्च दानवाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
त एते निधनं प्राप्ताः कुरुक्षेत्रे रणाजिरे
devāśca dānavāścaiva tathā brahmarṣayo 'malāḥ
ta ete nidhanaṃ prāptāḥ kurukṣetre raṇājire
- 8
गन्धर्वराजो यो धीमान्धृतराष्ट्र इति श्रुतः
स एव मानुषे लोके धृतराष्ट्रः पतिस्तव
gandharvarājo yo dhīmāndhṛtarāṣṭra iti śrutaḥ
sa eva mānuṣe loke dhṛtarāṣṭraḥ patistava
- 9
पाण्डुं मरुद्गणं विद्धि विशिष्टतमम् अच्युतम्
धर्मस्यांशो ऽभवत्क्षत्ता राजा चायं युधिष्ठिरः
pāṇḍuṃ marudgaṇaṃ viddhi viśiṣṭatamam acyutam
dharmasyāṃśo 'bhavatkṣattā rājā cāyaṃ yudhiṣṭhiraḥ
- 10
कलिं दुर्योधनं विद्धि शकुनिं द्वापरं तथा
दुःशासनादीन्विद्धि त्वं राक्षसाञ्शुभदर्शने
kaliṃ duryodhanaṃ viddhi śakuniṃ dvāparaṃ tathā
duḥśāsanādīnviddhi tvaṃ rākṣasāñśubhadarśane
- 11
मरुद्गणाद्भीमसेनं बलवन्तम् अरिंदमम्
विद्धि च त्वं नरम् ऋषिम् इमं पार्थं धनंजयम्
नारायणं हृषीकेशम् अश्विनौ यमजावुभौ
marudgaṇādbhīmasenaṃ balavantam ariṃdamam
viddhi ca tvaṃ naram ṛṣim imaṃ pārthaṃ dhanaṃjayam
nārāyaṇaṃ hṛṣīkeśam aśvinau yamajāvubhau
- 12
द्विधा कृत्वात्मनो देहम् आदित्यं तपतां वरम्
लोकांश्च तापयानं वै विद्धि कर्णं च शोभने
यश्च वैरार्थम् उद्भूतः संघर्षजननस्तथा
dvidhā kṛtvātmano deham ādityaṃ tapatāṃ varam
lokāṃśca tāpayānaṃ vai viddhi karṇaṃ ca śobhane
yaśca vairārtham udbhūtaḥ saṃgharṣajananastathā
- 13
यश्च पाण्डवदायादो हतः षड्भिर्महारथैः
स सोम इह सौभद्रो योगाद् एवाभवद्द्विधा
yaśca pāṇḍavadāyādo hataḥ ṣaḍbhirmahārathaiḥ
sa soma iha saubhadro yogād evābhavaddvidhā
- 14
द्रौपद्या सह सम्भूतं धृष्टद्युम्नं च पावकात्
अग्नेर्भागं शुभं विद्धि राक्षसं तु शिखण्डिनम्
draupadyā saha sambhūtaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pāvakāt
agnerbhāgaṃ śubhaṃ viddhi rākṣasaṃ tu śikhaṇḍinam
- 15
द्रोणं बृहस्पतेर्भागं विद्धि द्रौणिं च रुद्रजम्
भीष्मं च विद्धि गाङ्गेयं वसुं मानुषतां गतम्
droṇaṃ bṛhaspaterbhāgaṃ viddhi drauṇiṃ ca rudrajam
bhīṣmaṃ ca viddhi gāṅgeyaṃ vasuṃ mānuṣatāṃ gatam
- 16
एवम् एते महाप्राज्ञे देवा मानुष्यम् एत्य हि
ततः पुनर्गताः स्वर्गं कृते कर्मणि शोभने
evam ete mahāprājñe devā mānuṣyam etya hi
tataḥ punargatāḥ svargaṃ kṛte karmaṇi śobhane
- 17
यच्च वो हृदि सर्वेषां दुःखम् एनच्चिरं स्थितम्
तद् अद्य व्यपनेष्यामि परलोककृताद्भयात्
yacca vo hṛdi sarveṣāṃ duḥkham enacciraṃ sthitam
tad adya vyapaneṣyāmi paralokakṛtādbhayāt
- 18
सर्वे भवन्तो गच्छन्तु नदीं भागीरथीं प्रति
तत्र द्रक्ष्यथ तान्सर्वान्ये हतास्मिन्रणाजिरे
sarve bhavanto gacchantu nadīṃ bhāgīrathīṃ prati
tatra drakṣyatha tānsarvānye hatāsminraṇājire
- 19
वैशंपायन उवाच
इति व्यासस्य वचनं श्रुत्वा सर्वो जनस्तदा
महता सिंहनादेन गङ्गाम् अभिमुखो ययौ
vaiśaṃpāyana uvāca
iti vyāsasya vacanaṃ śrutvā sarvo janastadā
mahatā siṃhanādena gaṅgām abhimukho yayau
- 20
धृतराष्ट्रश्च सामात्यः प्रययौ सह पाण्डवैः
सहितो मुनिशार्दूलैर्गन्धर्वैश्च समागतैः
dhṛtarāṣṭraśca sāmātyaḥ prayayau saha pāṇḍavaiḥ
sahito muniśārdūlairgandharvaiśca samāgataiḥ
- 21
ततो गङ्गां समासाद्य क्रमेण स जनार्णवः
निवासम् अकरोत्सर्वो यथाप्रीति यथासुखम्
tato gaṅgāṃ samāsādya krameṇa sa janārṇavaḥ
nivāsam akarotsarvo yathāprīti yathāsukham
- 22
राजा च पाण्डवैः सार्धम् इष्टे देशे सहानुगः
निवासम् अकरोद्धीमान्सस्त्रीवृद्धपुरःसरः
rājā ca pāṇḍavaiḥ sārdham iṣṭe deśe sahānugaḥ
nivāsam akaroddhīmānsastrīvṛddhapuraḥsaraḥ
- 23
जगाम तद् अहश्चापि तेषां वर्षशतं यथा
निशां प्रतीक्षमाणानां दिदृक्षूणां मृतान्नृपान्
jagāma tad ahaścāpi teṣāṃ varṣaśataṃ yathā
niśāṃ pratīkṣamāṇānāṃ didṛkṣūṇāṃ mṛtānnṛpān
- 24
अथ पुण्यं गिरिवरम् अस्तम् अभ्यगमद्रविः
ततः कृताभिषेकास्ते नैशं कर्म समाचरन्
atha puṇyaṃ girivaram astam abhyagamadraviḥ
tataḥ kṛtābhiṣekāste naiśaṃ karma samācaran

