26 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवं सा रजनी तेषाम् आश्रमे पुण्यकर्मणाम्
शिवा नक्षत्रसम्पन्ना सा व्यतीयाय भारत
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ sā rajanī teṣām āśrame puṇyakarmaṇām
śivā nakṣatrasampannā sā vyatīyāya bhārata
- 2
तत्र तत्र कथाश्चासंस्तेषां धर्मार्थलक्षणाः
विचित्रपदसंचारा नानाश्रुतिभिर् अन्विताः
tatra tatra kathāścāsaṃsteṣāṃ dharmārthalakṣaṇāḥ
vicitrapadasaṃcārā nānāśrutibhir anvitāḥ
- 3
पाण्डवास्त्वभितो मातुर्धरण्यां सुषुपुस्तदा
उत्सृज्य सुमहार्हाणि शयनानि नराधिप
pāṇḍavāstvabhito māturdharaṇyāṃ suṣupustadā
utsṛjya sumahārhāṇi śayanāni narādhipa
- 4
यदाहारो ऽभवद्राजा धृतराष्ट्रो महामनाः
तदाहारा नृवीरास्ते न्यवसंस्तां निशां तदा
yadāhāro 'bhavadrājā dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ
tadāhārā nṛvīrāste nyavasaṃstāṃ niśāṃ tadā
- 5
व्यतीतायां तु शर्वर्यां कृतपूर्वाह्णिकक्रियः
भ्रातृभिः सह कौन्तेयो ददर्शाश्रममण्डलम्
vyatītāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapūrvāhṇikakriyaḥ
bhrātṛbhiḥ saha kaunteyo dadarśāśramamaṇḍalam
- 6
सान्तःपुरपरीवारः सभृत्यः सपुरोहितः
यथासुखं यथोद्देशं धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञया
sāntaḥpuraparīvāraḥ sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ
yathāsukhaṃ yathoddeśaṃ dhṛtarāṣṭrābhyanujñayā
- 7
ददर्श तत्र वेदीश्च सम्प्रज्वलितपावकाः
कृताभिषेकैर्मुनिभिर्हुताग्निभिर् उपस्थिताः
dadarśa tatra vedīśca samprajvalitapāvakāḥ
kṛtābhiṣekairmunibhirhutāgnibhir upasthitāḥ
- 8
वानेयपुष्पनिकरैर् आज्यधूमोद्गमैर् अपि
ब्राह्मेण वपुषा युक्ता युक्ता मुनिगणैश्च ताः
vāneyapuṣpanikarair ājyadhūmodgamair api
brāhmeṇa vapuṣā yuktā yuktā munigaṇaiśca tāḥ
- 9
मृगयूथैर् अनुद्विग्नैस्तत्र तत्र समाश्रितैः
अशङ्कितैः पक्षिगणैः प्रगीतैर् इव च प्रभो
mṛgayūthair anudvignaistatra tatra samāśritaiḥ
aśaṅkitaiḥ pakṣigaṇaiḥ pragītair iva ca prabho
- 10
केकाभिर्नीलकण्ठानां दात्यूहानां च कूजितैः
कोकिलानां च कुहरैः शुभैः श्रुतिमनोहरैः
kekābhirnīlakaṇṭhānāṃ dātyūhānāṃ ca kūjitaiḥ
kokilānāṃ ca kuharaiḥ śubhaiḥ śrutimanoharaiḥ
- 11
प्राधीतद्विजघोषैश्च क्वचित्क्वचिद् अलंकृतम्
फलमूलसमुद्वाहैर्महद्भिश्चोपशोभितम्
prādhītadvijaghoṣaiśca kvacitkvacid alaṃkṛtam
phalamūlasamudvāhairmahadbhiścopaśobhitam
- 12
ततः स राजा प्रददौ तापसार्थम् उपाहृतान्
कलशान्काञ्चनान्राजंस्तथैवौदुम्बरान् अपि
tataḥ sa rājā pradadau tāpasārtham upāhṛtān
kalaśānkāñcanānrājaṃstathaivaudumbarān api
- 13
अजिनानि प्रवेणीश्च स्रुक्स्रुवं च महीपतिः
कमण्डलूंस्तथा स्थालीः पिठराणि च भारत
ajināni praveṇīśca sruksruvaṃ ca mahīpatiḥ
kamaṇḍalūṃstathā sthālīḥ piṭharāṇi ca bhārata
- 14
भाजनानि च लौहानि पात्रीश्च विविधा नृप
यद्यद् इच्छति यावच्च यद् अन्यद् अपि काङ्क्षितम्
bhājanāni ca lauhāni pātrīśca vividhā nṛpa
yadyad icchati yāvacca yad anyad api kāṅkṣitam
- 15
एवं स राजा धर्मात्मा परीत्याश्रममण्डलम्
वसु विश्राण्य तत्सर्वं पुनर् आयान्महीपतिः
evaṃ sa rājā dharmātmā parītyāśramamaṇḍalam
vasu viśrāṇya tatsarvaṃ punar āyānmahīpatiḥ
- 16
कृताह्निकं च राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम्
ददर्शासीनम् अव्यग्रं गान्धारीसहितं तदा
kṛtāhnikaṃ ca rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam
dadarśāsīnam avyagraṃ gāndhārīsahitaṃ tadā
- 17
मातरं चाविदूरस्थां शिष्यवत्प्रणतां स्थिताम्
कुन्तीं ददर्श धर्मात्मा सततं धर्मचारिणीम्
mātaraṃ cāvidūrasthāṃ śiṣyavatpraṇatāṃ sthitām
kuntīṃ dadarśa dharmātmā satataṃ dharmacāriṇīm
- 18
स तम् अभ्यर्च्य राजानं नाम संश्राव्य चात्मनः
निषीदेत्यभ्यनुज्ञातो बृस्याम् उपविवेश ह
sa tam abhyarcya rājānaṃ nāma saṃśrāvya cātmanaḥ
niṣīdetyabhyanujñāto bṛsyām upaviveśa ha
- 19
भीमसेनादयश्चैव पाण्डवाः कौरवर्षभम्
अभिवाद्योपसंगृह्य निषेदुः पार्थिवाज्ञया
bhīmasenādayaścaiva pāṇḍavāḥ kauravarṣabham
abhivādyopasaṃgṛhya niṣeduḥ pārthivājñayā
- 20
स तैः परिवृतो राजा शुशुभे ऽतीव कौरवः
बिभ्रद्ब्राह्मीं श्रियं दीप्तां देवैर् इव बृहस्पतिः
sa taiḥ parivṛto rājā śuśubhe 'tīva kauravaḥ
bibhradbrāhmīṃ śriyaṃ dīptāṃ devair iva bṛhaspatiḥ
- 21
तथा तेषूपविष्टेषु समाजग्मुर्महर्षयः
शतयूपप्रभृतयः कुरुक्षेत्रनिवासिनः
tathā teṣūpaviṣṭeṣu samājagmurmaharṣayaḥ
śatayūpaprabhṛtayaḥ kurukṣetranivāsinaḥ
- 22
व्यासश्च भगवान्विप्रो देवर्षिगणपूजितः
वृतः शिष्यैर्महातेजा दर्शयामास तं नृपम्
vyāsaśca bhagavānvipro devarṣigaṇapūjitaḥ
vṛtaḥ śiṣyairmahātejā darśayāmāsa taṃ nṛpam
- 23
ततः स राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रश्च वीर्यवान्
भीमसेनादयश्चैव समुत्थायाभ्यपूजयन्
tataḥ sa rājā kauravyaḥ kuntīputraśca vīryavān
bhīmasenādayaścaiva samutthāyābhyapūjayan
- 24
समागतस्ततो व्यासः शतयूपादिभिर्वृतः
धृतराष्ट्रं महीपालम् आस्यताम् इत्यभाषत
samāgatastato vyāsaḥ śatayūpādibhirvṛtaḥ
dhṛtarāṣṭraṃ mahīpālam āsyatām ityabhāṣata
- 25
नवं तु विष्टरं कौश्यं कृष्णाजिनकुशोत्तरम्
प्रतिपेदे तदा व्यासस्तदर्थम् उपकल्पितम्
navaṃ tu viṣṭaraṃ kauśyaṃ kṛṣṇājinakuśottaram
pratipede tadā vyāsastadartham upakalpitam
- 26
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठा विष्टरेषु समन्ततः
द्वैपायनाभ्यनुज्ञाता निषेदुर्विपुलौजसः
te ca sarve dvijaśreṣṭhā viṣṭareṣu samantataḥ
dvaipāyanābhyanujñātā niṣedurvipulaujasaḥ

