18 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम्
पुनर्नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय
vaiśaṃpāyana uvāca
tacchrutvā vividhaṃ tasya rājarṣeḥ paridevitam
punarnavīkṛtaḥ śoko gāndhāryā janamejaya
- 2
कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च
तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह
kuntyā drupadaputryāśca subhadrāyāstathaiva ca
tāsāṃ ca varanārīṇāṃ vadhūnāṃ kauravasya ha
- 3
पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदम् अब्रवीत्
श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिर् उत्थिता
putraśokasamāviṣṭā gāndhārī tvidam abravīt
śvaśuraṃ baddhanayanā devī prāñjalir utthitā
- 4
षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुंगव
अस्य राज्ञो हतान्पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो
ṣoḍaśemāni varṣāṇi gatāni munipuṃgava
asya rājño hatānputrāñśocato na śamo vibho
- 5
पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन्ह्येष भूमिपः
न शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने
putraśokasamāviṣṭo niḥśvasanhyeṣa bhūmipaḥ
na śete vasatīḥ sarvā dhṛtarāṣṭro mahāmune
- 6
लोकान् अन्यान्समर्थो ऽसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात्
किमु लोकान्तरगतान्राज्ञो दर्शयितुं सुतान्
lokān anyānsamartho 'si sraṣṭuṃ sarvāṃstapobalāt
kimu lokāntaragatānrājño darśayituṃ sutān
- 7
इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम्
शोचत्यतीव साध्वी ते स्नुषाणां दयिता स्नुषा
iyaṃ ca draupadī kṛṣṇā hatajñātisutā bhṛśam
śocatyatīva sādhvī te snuṣāṇāṃ dayitā snuṣā
- 8
तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी
सौभद्रवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी
tathā kṛṣṇasya bhaginī subhadrā bhadrabhāṣiṇī
saubhadravadhasaṃtaptā bhṛśaṃ śocati bhāminī
- 9
इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमदुःखिता
भर्तृव्यसनशोकार्ता न शेते वसतीः प्रभो
iyaṃ ca bhūriśravaso bhāryā paramaduḥkhitā
bhartṛvyasanaśokārtā na śete vasatīḥ prabho
- 10
यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्बाह्लीकः स कुरूद्वहः
निहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे
yasyāstu śvaśuro dhīmānbāhlīkaḥ sa kurūdvahaḥ
nihataḥ somadattaśca pitrā saha mahāraṇe
- 11
श्रीमच्चास्य महाबुद्धेः संग्रामेष्वपलायिनः
पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्रणाजिरे
śrīmaccāsya mahābuddheḥ saṃgrāmeṣvapalāyinaḥ
putrasya te putraśataṃ nihataṃ yadraṇājire
- 12
तस्य भार्याशतम् इदं पुत्रशोकसमाहतम्
पुनः पुनर्वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव च
तेनारम्भेण महता माम् उपास्ते महामुने
tasya bhāryāśatam idaṃ putraśokasamāhatam
punaḥ punarvardhayānaṃ śokaṃ rājño mamaiva ca
tenārambheṇa mahatā mām upāste mahāmune
- 13
ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः
सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो
ye ca śūrā mahātmānaḥ śvaśurā me mahārathāḥ
somadattaprabhṛtayaḥ kā nu teṣāṃ gatiḥ prabho
- 14
तव प्रसादाद्भगवन्विशोको ऽयं महीपतिः
कुर्यात्कालम् अहं चैव कुन्ती चेयं वधूस्तव
tava prasādādbhagavanviśoko 'yaṃ mahīpatiḥ
kuryātkālam ahaṃ caiva kuntī ceyaṃ vadhūstava
- 15
इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना
प्रच्छन्नजातं पुत्रं तं सस्मारादित्यसंभवम्
ityuktavatyāṃ gāndhāryāṃ kuntī vratakṛśānanā
pracchannajātaṃ putraṃ taṃ sasmārādityasaṃbhavam
- 16
ताम् ऋषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनः
अपश्यद्दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः
tām ṛṣirvarado vyāso dūraśravaṇadarśanaḥ
apaśyadduḥkhitāṃ devīṃ mātaraṃ savyasācinaḥ
- 17
ताम् उवाच ततो व्यासो यत्ते कार्यं विवक्षितम्
तद्ब्रूहि त्वं महाप्राज्ञे यत्ते मनसि वर्तते
tām uvāca tato vyāso yatte kāryaṃ vivakṣitam
tadbrūhi tvaṃ mahāprājñe yatte manasi vartate
- 18
ततः कुन्ती श्वशुरयोः प्रणम्य शिरसा तदा
उवाच वाक्यं सव्रीडं विवृण्वाना पुरातनम्
tataḥ kuntī śvaśurayoḥ praṇamya śirasā tadā
uvāca vākyaṃ savrīḍaṃ vivṛṇvānā purātanam

