33 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
वनवासं गते विप्र धृतराष्ट्रे महीपतौ
सभार्ये नृपशार्दूले वध्वा कुन्त्या समन्विते
janamejaya uvāca
vanavāsaṃ gate vipra dhṛtarāṣṭre mahīpatau
sabhārye nṛpaśārdūle vadhvā kuntyā samanvite
- 2
विदुरे चापि संसिद्धे धर्मराजं व्यपाश्रिते
वसत्सु पाण्डुपुत्रेषु सर्वेष्वाश्रममण्डले
vidure cāpi saṃsiddhe dharmarājaṃ vyapāśrite
vasatsu pāṇḍuputreṣu sarveṣvāśramamaṇḍale
- 3
यत्तद् आश्चर्यम् इति वै करिष्यामीत्युवाच ह
व्यासः परमतेजस्वी महर्षिस्तद्वदस्व मे
yattad āścaryam iti vai kariṣyāmītyuvāca ha
vyāsaḥ paramatejasvī maharṣistadvadasva me
- 4
वनवासे च कौरव्यः कियन्तं कालम् अच्युतः
युधिष्ठिरो नरपतिर्न्यवसत्सजनो द्विज
vanavāse ca kauravyaḥ kiyantaṃ kālam acyutaḥ
yudhiṣṭhiro narapatirnyavasatsajano dvija
- 5
किमाहाराश्च ते तत्र ससैन्या न्यवसन्प्रभो
सान्तःपुरा महात्मान इति तद्ब्रूहि मे ऽनघ
kimāhārāśca te tatra sasainyā nyavasanprabho
sāntaḥpurā mahātmāna iti tadbrūhi me 'nagha
- 6
वैशंपायन उवाच
ते ऽनुज्ञातास्तदा राजन्कुरुराजेन पाण्डवाः
विविधान्यन्नपानानि विश्राम्यानुभवन्ति ते
vaiśaṃpāyana uvāca
te 'nujñātāstadā rājankururājena pāṇḍavāḥ
vividhānyannapānāni viśrāmyānubhavanti te
- 7
मासम् एकं विजह्रुस्ते ससैन्यान्तःपुरा वने
अथ तत्रागमद्व्यासो यथोक्तं ते मयानघ
māsam ekaṃ vijahruste sasainyāntaḥpurā vane
atha tatrāgamadvyāso yathoktaṃ te mayānagha
- 8
तथा तु तेषां सर्वेषां कथाभिर्नृपसंनिधौ
व्यासम् अन्वासतां राजन्न् आजग्मुर्मुनयो ऽपरे
tathā tu teṣāṃ sarveṣāṃ kathābhirnṛpasaṃnidhau
vyāsam anvāsatāṃ rājann ājagmurmunayo 'pare
- 9
नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाः
विश्वावसुस्तुम्बुरुश्च चित्रसेनश्च भारत
nāradaḥ parvataścaiva devalaśca mahātapāḥ
viśvāvasustumburuśca citrasenaśca bhārata
- 10
तेषाम् अपि यथान्यायं पूजां चक्रे महामनाः
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः कुरुराजो युधिष्ठिरः
teṣām api yathānyāyaṃ pūjāṃ cakre mahāmanāḥ
dhṛtarāṣṭrābhyanujñātaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ
- 11
निषेदुस्ते ततः सर्वे पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात्
आसनेष्वथ पुण्येषु बर्हिष्केषु वरेषु च
niṣeduste tataḥ sarve pūjāṃ prāpya yudhiṣṭhirāt
āsaneṣvatha puṇyeṣu barhiṣkeṣu vareṣu ca
- 12
तेषु तत्रोपविष्टेषु स तु राजा महामतिः
पाण्डुपुत्रैः परिवृतो निषसाद कुरूद्वहः
teṣu tatropaviṣṭeṣu sa tu rājā mahāmatiḥ
pāṇḍuputraiḥ parivṛto niṣasāda kurūdvahaḥ
- 13
गान्धारी चैव कुन्ती च द्रौपदी सात्वती तथा
स्त्रियश्चान्यास्तथान्याभिः सहोपविविशुस्ततः
gāndhārī caiva kuntī ca draupadī sātvatī tathā
striyaścānyāstathānyābhiḥ sahopaviviśustataḥ
- 14
तेषां तत्र कथा दिव्या धर्मिष्ठाश्चाभवन्नृप
ऋषीणां च पुराणानां देवासुरविमिश्रिताः
teṣāṃ tatra kathā divyā dharmiṣṭhāścābhavannṛpa
ṛṣīṇāṃ ca purāṇānāṃ devāsuravimiśritāḥ
- 15
ततः कथान्ते व्यासस्तं प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम्
प्रोवाच वदतां श्रेष्ठः पुनर् एव स तद्वचः
प्रीयमाणो महातेजाः सर्ववेदविदां वरः
tataḥ kathānte vyāsastaṃ prajñācakṣuṣam īśvaram
provāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ punar eva sa tadvacaḥ
prīyamāṇo mahātejāḥ sarvavedavidāṃ varaḥ
- 16
विदितं मम राजेन्द्र यत्ते हृदि विवक्षितम्
दह्यमानस्य शोकेन तव पुत्रकृतेन वै
viditaṃ mama rājendra yatte hṛdi vivakṣitam
dahyamānasya śokena tava putrakṛtena vai
- 17
गान्धार्याश्चैव यद्दुःखं हृदि तिष्ठति पार्थिव
कुन्त्याश्च यन्महाराज द्रौपद्याश्च हृदि स्थितम्
gāndhāryāścaiva yadduḥkhaṃ hṛdi tiṣṭhati pārthiva
kuntyāśca yanmahārāja draupadyāśca hṛdi sthitam
- 18
यच्च धारयते तीव्रं दुःखं पुत्रविनाशजम्
सुभद्रा कृष्णभगिनी तच्चापि विदितं मम
yacca dhārayate tīvraṃ duḥkhaṃ putravināśajam
subhadrā kṛṣṇabhaginī taccāpi viditaṃ mama
- 19
श्रुत्वा समागमम् इमं सर्वेषां वस्ततो नृप
संशयच्छेदनायाहं प्राप्तः कौरवनन्दन
śrutvā samāgamam imaṃ sarveṣāṃ vastato nṛpa
saṃśayacchedanāyāhaṃ prāptaḥ kauravanandana
- 20
इमे च देवगन्धर्वाः सर्वे चैव महर्षयः
पश्यन्तु तपसो वीर्यम् अद्य मे चिरसंभृतम्
ime ca devagandharvāḥ sarve caiva maharṣayaḥ
paśyantu tapaso vīryam adya me cirasaṃbhṛtam
- 21
तद् उच्यतां महाबाहो कं कामं प्रदिशामि ते
प्रवणो ऽस्मि वरं दातुं पश्य मे तपसो बलम्
tad ucyatāṃ mahābāho kaṃ kāmaṃ pradiśāmi te
pravaṇo 'smi varaṃ dātuṃ paśya me tapaso balam
- 22
एवम् उक्तः स राजेन्द्रो व्यासेनामितबुद्धिना
मुहूर्तम् इव संचिन्त्य वचनायोपचक्रमे
evam uktaḥ sa rājendro vyāsenāmitabuddhinā
muhūrtam iva saṃcintya vacanāyopacakrame
- 23
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि सफलं जीवितं च मे
यन्मे समागमो ऽद्येह भवद्भिः सह साधुभिः
dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi saphalaṃ jīvitaṃ ca me
yanme samāgamo 'dyeha bhavadbhiḥ saha sādhubhiḥ
- 24
अद्य चाप्यवगच्छामि गतिम् इष्टाम् इहात्मनः
भवद्भिर्ब्रह्मकल्पैर्यत्समेतो ऽहं तपोधनाः
adya cāpyavagacchāmi gatim iṣṭām ihātmanaḥ
bhavadbhirbrahmakalpairyatsameto 'haṃ tapodhanāḥ
- 25
दर्शनाद् एव भवतां पूतो ऽहं नात्र संशयः
विद्यते न भयं चापि परलोकान्ममानघाः
darśanād eva bhavatāṃ pūto 'haṃ nātra saṃśayaḥ
vidyate na bhayaṃ cāpi paralokānmamānaghāḥ
- 26
किं तु तस्य सुदुर्बुद्धेर्मन्दस्यापनयैर्भृशम्
दूयते मे मनो नित्यं स्मरतः पुत्रगृद्धिनः
kiṃ tu tasya sudurbuddhermandasyāpanayairbhṛśam
dūyate me mano nityaṃ smarataḥ putragṛddhinaḥ
- 27
अपापाः पाण्डवा येन निकृताः पापबुद्धिना
घातिता पृथिवी चेयं सहसा सनरद्विपा
apāpāḥ pāṇḍavā yena nikṛtāḥ pāpabuddhinā
ghātitā pṛthivī ceyaṃ sahasā sanaradvipā
- 28
राजानश्च महात्मानो नानाजनपदेश्वराः
आगम्य मम पुत्रार्थे सर्वे मृत्युवशं गताः
rājānaśca mahātmāno nānājanapadeśvarāḥ
āgamya mama putrārthe sarve mṛtyuvaśaṃ gatāḥ
- 29
ये ते पुत्रांश्च दाराश्च प्राणांश्च मनसः प्रियान्
परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम्
ye te putrāṃśca dārāśca prāṇāṃśca manasaḥ priyān
parityajya gatāḥ śūrāḥ pretarājaniveśanam
- 30
का नु तेषां गतिर्ब्रह्मन्मित्रार्थे ये हता मृधे
तथैव पुत्रपौत्राणां मम ये निहता युधि
kā nu teṣāṃ gatirbrahmanmitrārthe ye hatā mṛdhe
tathaiva putrapautrāṇāṃ mama ye nihatā yudhi

